Bài hướng dẫn Soạn bài: Ếch ngồi đáy giếng
(Bộ sách: Kết nối tri thức với cuộc sống – Ngữ văn 7, Tập 2 – Bài 6: Bài học cuộc sống)
Chào các em học sinh! Để giúp các em chuẩn bị bài mới một cách nhanh chóng, chính xác và nắm vững trọng tâm kiến thức theo chương trình sách giáo khoa Kết nối tri thức với cuộc sống, thầy/cô hướng dẫn chi tiết các bước soạn bài “Ếch ngồi đáy giếng” dưới đây. Các em có thể theo dõi và ghi chép lại vào vở chuẩn bị bài của mình.
—
I. TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN BẢN
- Thể loại: Truyện ngụ ngôn.
- Tóm tắt văn bản: Một con ếch sống lâu ngày trong một giếng nọ. Xung quanh nó chỉ có vài con nhái, cua, ốc nhỏ bé. Mỗi khi ếch kêu “ồm ộp”, các con vật đều sợ hãi. Ếch tưởng bầu trời chỉ bé bằng chiếc vung và coi mình như một vị chúa tể. Một năm, trời mưa to làm nước dềnh lên, đưa ếch ra ngoài. Quen thói cũ, ếch nhâng nháo đi lại khắp nơi, không để ý xung quanh nên đã bị một con trâu giẫm bẹp.
- Bố cục: 2 phần
- Phần 1 (Từ đầu đến “như một vị chúa tể”): Cuộc sống của ếch khi ở trong giếng.
- Phần 2 (Còn lại): Cuộc sống của ếch khi ra ngoài giếng và cái kết đắng chát.
—
II. TRẢ LỜI CÂU HỎI TRONG SÁCH GIÁO KHOA
Câu 1: Nêu những hành động, lời nói, suy nghĩ của ếch khi sống ở trong giếng. Từ đó, em có nhận xét gì về tính cách của nó?
Trả lời:
- Khi ở trong giếng:
- Hành động: Hằng ngày cất tiếng kêu “ồm ộp” làm vang động cả giếng nhỏ, khiến các con vật bé nhỏ xung quanh rất hoảng sợ.
- Suy nghĩ/Cảm nhận: Ếch ngẩng mặt nhìn lên trời, chỉ thấy một khoảng trời bé tẹo; ếch nghĩ bầu trời chỉ bằng chiếc vung và coi mình là một vị chúa tể.
- Nhận xét tính cách: Ếch là kẻ hiểu biết nông hẹp, hạn hòi nhưng lại vô cùng chủ quan, kiêu ngạo, hợm hĩnh và tự cao tự đại.
Câu 2: Nguyên nhân nào dẫn đến cái chết của ếch?
Trả lời:
- Nguyên nhân khách quan: Mưa lớn làm nước giếng dềnh lên, tràn bờ và đưa ếch ra môi trường bên ngoài.
- Nguyên nhân chủ quan (chủ yếu): Khi ra môi trường mới rộng lớn hơn, ếch vẫn giữ thói quen cũ: đi lại nghênh ngang, nhâng nháo nhìn lên trời mà không thèm quan sát xung quanh. Do kiêu ngạo, thiếu hiểu biết và không biết thích nghi nên ếch đã bị con trâu đi qua giẫm bẹp.
Câu 3: Bối cảnh không gian trong giếng và ngoài giếng khác nhau như thế nào? Điều đó ảnh hưởng gì đến nhận thức của nhân vật?
💡 Gợi ý lựa chọn tốt nhất cho: Sản Phẩm Đề Xuất
Đang có chương trình ưu đãi và giảm giá độc quyền trên AppMax_Thẻ+Vay. Khám phá ngay!
Xem Chi Tiết & Nhận Ưu Đãi →Trả lời:
- Không gian trong giếng: Chật hẹp, chật chội, tầm nhìn bị hạn chế. Điều này khiến nhận thức của ếch bị thu hẹp, trở nên nông hẹp và cạn cợt.
- Không gian ngoài giếng: Rộng lớn, bao la, có nhiều điều mới lạ và nguy hiểm rình rập. Nhận thức của ếch không kịp thích nghi, vẫn giữ sự chủ quan nên đã phải trả giá bằng chính tính mạng.
Câu 4: Bài học bài học rút ra từ câu chuyện “Ếch ngồi đáy giếng” là gì?
Trả lời:
- Môi trường sống hạn hẹp dễ làm cho con người trở nên nông hẹp về tầm nhìn, chủ quan và nông nổi.
- Không được kiêu ngạo, coi thường những người xung quanh; phải luôn khiêm tốn và tích cực học hỏi để mở rộng hiểu biết.
- Khi bước vào một môi trường mới, cần phải thay đổi cách sống, chủ động quan sát, học hỏi để thích nghi, tránh chủ quan duy ý chí dẫn đến thất bại cay đắng.
Câu 5: Tìm những thành ngữ trong tiếng Việt có nội dung hoặc ý nghĩa tương tự truyện “Ếch ngồi đáy giếng”.
Trả lời:
- Ếch ngồi đáy giếng.
- Coi trời bằng vung.
- Thùng rỗng kêu to.
- Chủ quan khinh địch.
—
III. VIẾT KẾT NỐI VỚI ĐỌC (Mẫu tham khảo)
Đề bài: Viết đoạn văn (khoảng 5 – 7 câu) rút ra bài học cho bản thân từ câu chuyện Ếch ngồi đáy giếng.
Bài làm mẫu:
Truyện ngụ ngôn “Ếch ngồi đáy giếng” đã mang đến cho em một bài học vô cùng sâu sắc về thái độ sống. Bài học lớn nhất mà em rút ra được là không bao giờ được chủ quan, kiêu ngạo và tự mãn với những gì mình đã biết. Thế giới ngoài kia rộng lớn vô cùng, còn tri thức của con người thì nhỏ bé như hạt cát. Nếu chúng ta chỉ gặt hái được một vài thành công nhỏ mà đã vội “coi trời bằng vung” như chú ếch kia, chắc chắn sẽ phải nhận lấy thất bại. Vì vậy, trong học tập cũng như trong cuộc sống, em tự nhắc nhở bản thân luôn phải khiêm tốn, tích cực trau dồi tri thức và rèn luyện kỹ năng sống. Biết lắng nghe và quan sát xung quanh sẽ giúp em ngày càng hoàn thiện bản thân hơn.
—
IV. TỔNG KẾT BÀI HỌC
- Nội dung: Phê phán những kẻ hẹp hòi, thiếu hiểu biết nhưng lại kiêu ngạo, hợm hĩnh; đồng thời khuyên bảo con người phải luôn khiêm tốn, học hỏi để mở rộng tầm nhìn.
- Nghệ thuật:
- Xây dựng nhân vật ẩn dụ sống động (con ếch).
- Cách kể chuyện ngắn gọn, mộc mạc, hài hước nhưng sâu sắc.
- Tình huống truyện bất ngờ, có tính giáo dục cao.