HƯỚNG DẪN SOẠN BÀI: BẦY CHIM CHÌA VÔI
(Tác giả: Nguyễn Quang Thiều – Trích Ngữ văn 7 Tập 1, Bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống)
Chào các em học sinh! Cô/thầy rất vui được đồng hành cùng các em trong bài học hôm nay. “Bầy chim chìa vôi” là một văn bản mở đầu vô cùng ấm áp và sâu sắc trong chương trình Ngữ văn 7 sách Kết nối tri thức. Dưới đây là bản hướng dẫn soạn bài chi tiết, chuẩn xác từng bước giúp các em nắm vững kiến thức và hoàn thiện vở ghi một cách đầy đủ nhất.
I. TRƯỚC KHI ĐỌC
Câu 1 (Trang 11 Ngữ văn 7 Tập 1): Hãy chia sẻ một trải nghiệm của em về thiên nhiên (một đêm mưa, một bình minh trên biển, một lần quan sát loài vật…)
Hướng dẫn trả lời:
Gợi ý: Em có thể kể về một lần quan sát tổ chim sẻ trên cành cây trước nhà. Vào một ngày mưa bão lớn, em nhìn thấy chim bố và chim mẹ dùng đôi cánh bé nhỏ che chở cho các con khỏi bị ướt. Trải nghiệm đó giúp em cảm nhận được tình mẫu tử thiêng liêng và sự kì diệu của thế giới tự nhiên.
Câu 2 (Trang 11 Ngữ văn 7 Tập 1): Em hãy cho biết cảm xúc của mình khi thấy một con vật nhỏ bé đang gặp nguy hiểm.
Hướng dẫn trả lời:
Khi thấy một con vật nhỏ bé gặp nguy hiểm, em cảm thấy rất lo lắng, xót xa và trong lòng xuất hiện mong muốn ngay lập tức được hành động để cứu giúp, bảo vệ nó thoát khỏi nguy hiểm.
II. TRONG KHI ĐỌC (Theo dõi và suy ngẫm)
1. Theo dõi (Trang 12): Nội dung cuộc trò chuyện giữa hai anh em Mên và Mon ở phần (1).
Hướng dẫn trả lời: Cuộc trò chuyện diễn ra vào khoảng hai giờ sáng. Hai anh em thao thức không ngủ được vì lo lắng cho bầy chim chìa vôi đang làm tổ ở dải cát giữa sông Đáy, lo sông nước dâng cao sẽ làm ngập tổ chim.
2. Dự đoán (Trang 13): Bầy chim chìa vôi có bị ngập nước không?
Hướng dẫn trả lời: Bầy chim chìa vôi có nguy cơ rất cao bị ngập nước vì mưa lớn kéo dài, nước sông Đáy dâng lên nhanh chóng.
3. Theo dõi (Trang 14): Hành động của hai anh em Mên và Mon trong đêm mưa.
Hướng dẫn trả lời: Hai anh em đã lén bố, dắt nhau ra bến sông, chèo chiếc đò mượn tạm của ông Hảo để đi đến dải cát mang bầy chim chìa vôi vào bờ.
4. Quan sát (Trang 16): Khung cảnh bầy chim chìa vôi bay lên.
Hướng dẫn trả lời: Đó là khung cảnh bình minh lung linh. Khi dải cát bị ngập hoàn toàn, những con chim chìa vôi non đã dùng hết sức lực đập cánh bay vút lên bầu trời, thoát khỏi dòng nước xiết trong sự ngỡ ngàng và xúc động của hai anh em.
💡 Gợi ý lựa chọn tốt nhất cho: Sản Phẩm Đề Xuất
Đang có chương trình ưu đãi và giảm giá độc quyền trên TIKI CREATOR. Khám phá ngay!
Xem Chi Tiết & Nhận Ưu Đãi →III. SAU KHI ĐỌC (Trả lời câu hỏi sgk trang 17)
Câu 1 (Trang 17 Ngữ văn 7 Tập 1): Hãy nêu bối cảnh (thời gian, không gian) của câu chuyện “Bầy chim chìa vôi”.
Hướng dẫn trả lời:
- Thời gian: Khoảng hai giờ sáng, trong một đêm mưa lớn bão bùng.
- Không gian: Căn nhà nhỏ ven sông Đáy và dải cát giữa sông Đáy – nơi bầy chim chìa vôi làm tổ.
Câu 2 (Trang 17 Ngữ văn 7 Tập 1): Cuộc trò chuyện giữa hai anh em Mon và Mên ở phần 1 giúp em hiểu được điều gì về hai nhân vật này?
Hướng dẫn trả lời:
Cuộc trò chuyện nửa đêm thể hiện Mon và Mên là những đứa trẻ hồn nhiên, ngây thơ nhưng có tâm hồn vô cùng nhạy cảm, giàu tình yêu thương. Dù đêm đã khuya nhưng cả hai không thể ngủ vì luôn hướng về dải cát, lo lắng cho sự an toàn của bầy chim chìa vôi nhỏ bé.
Câu 3 (Trang 17 Ngữ văn 7 Tập 1): Tính cách của nhân vật Mon và Mên được bộc lộ như thế nào qua lời nói và hành động?
Hướng dẫn trả lời:
- Nhân vật Mon: Ngây thơ, giàu lòng vị tha, hay lo lắng (nhiều lần hỏi anh Mên “Anh đã tỉnh ngủ chưa?”, “Tổ chim có bị ngập không?”). Mon chủ động đề xuất việc đi cứu bầy chim.
- Nhân vật Mên: Là người anh có phần chững chạc hơn, tỏ ra cứng cỏi để trấn an em, nhưng cũng rất yêu thương loài vật. Mên đã dũng cảm nhận trách nhiệm chèo thuyền đưa em ra dải cát giữa dòng nước xiết.
Câu 4 (Trang 17 Ngữ văn 7 Tập 1): Chi tiết nào trong văn bản để lại cho em ấn tượng sâu sắc nhất? Vì sao?
Hướng dẫn trả lời:
Gợi ý chi tiết ấn tượng nhất: Chi tiết cảnh bầy chim chìa vôi non cất cánh bay lên ở cuối câu chuyện.
Lý do: Đây là một hình ảnh đẹp tuyệt vời và đầy kì diệu. Những chú chim nhỏ bé tưởng chừng sẽ bị dòng nước nuốt chửng nhưng đã cất cánh bay lên không trung ngay trước khi dải cát bị chìm hoàn toàn. Nó thể hiện sức sống mãnh liệt của tự nhiên và xua tan mọi nỗi lo lắng của hai anh em Mên và Mon.
Câu 5 (Trang 17 Ngữ văn 7 Tập 1): Em học được bài học gì từ câu chuyện “Bầy chim chìa vôi”?
Hướng dẫn trả lời:
Bài học rút ra: Hãy biết yêu thương, trân trọng và bảo vệ thiên nhiên cũng như các loài động vật nhỏ bé xung quanh chúng ta. Tình yêu thương chân thành sẽ giúp chúng ta có thêm dũng khí để làm những việc tốt đẹp.
IV. VIẾT KẾT NỐI VỚI ĐỌC
Đề bài (Trang 17 Ngữ văn 7 Tập 1): Viết đoạn văn (khoảng 5 – 7 câu) ghi lại cảm xúc của em về một chi tiết trong câu chuyện “Bầy chim chìa vôi”.
Đoạn văn mẫu tham khảo:
Đọc câu chuyện “Bầy chim chìa vôi” của Nguyễn Quang Thiều, em đặc biệt xúc động trước khoảnh khắc bầy chim chìa vôi non cất cánh bay lên khi bình minh vừa hé rạng. Trong làn mưa bụi êm đềm, những đôi cánh nhỏ bé, ướt đẫm bỗng bứt khỏi dải cát sắp bị nhấn chìm để bay vút lên bầu trời. Chi tiết ấy không chỉ thể hiện sức sống kì diệu, bền bỉ của thế giới tự nhiên mà còn làm vỡ òa niềm hạnh phúc trong lòng người đọc cũng như hai anh em Mên, Mon. Nhìn bầy chim an toàn, hai đứa trẻ đã khóc vì sung sướng. Hình ảnh đẹp đẽ ấy giúp em thêm yêu thương loài vật và biết trân trọng những giá trị tinh khôi của tuổi thơ.