Hướng dẫn soạn bài: Bầy chim chìa vôi (Nguyễn Quang Thiều)
Bộ sách: Kết nối tri thức với cuộc sống – Ngữ văn 7 (Tập 1 – Bài 1: Bầu trời tuổi thơ)
I. TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN BẢN
- Tác giả: Nguyễn Quang Thiều (sinh năm 1957), quê ở Hà Nội. Ông là một nhà văn, nhà thơ hiện đại với nhiều tác phẩm viết cho thiếu nhi rất trong sáng và tinh tế.
- Xuất xứ: Văn bản “Bầy chim chìa vôi” được trích từ tập truyện ngắn cùng tên của tác giả.
- Thể loại: Truyện ngắn.
- Phương thức biểu đạt chính: Tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm.
- Nhân vật chính: Hai anh em Mên và Mon.
II. TRẢ LỜI CÂU HỎI TRONG SÁCH GIÁO KHOA (TRANG 17 – 18)
Câu 1 (Trang 17 SGK Ngữ văn 7 Tập 1):
Câu hỏi: Hãy chỉ ra những chi tiết miêu tả suy nghĩ, cảm xúc của hai anh em Mon và Mên ở phần (1). Qua đó, em thấy hai nhân vật này là những đứa trẻ như thế nào?
Trả lời:
- Những chi tiết miêu tả suy nghĩ, cảm xúc của Mon và Mên:
- Mon không ngủ được, trằn trọc lo lắng khi nghe tiếng mưa rơi to ngoài trời.
- Mon thì thầm hỏi anh Mên về việc nước sông Đáy đang dâng lên và liệu bãi cát giữa sông có bị ngập không.
- Hai anh em lo lắng cho những con chim chìa vôi non làm tổ ở dải cát giữa sông sẽ bị chết đuối.
- Nhận xét về hai nhân vật: Mon và Mên là những đứa trẻ có tâm hồn trong sáng, giàu lòng nhân ái, biết yêu thương loài vật và vô cùng nhạy cảm với những thay đổi của thiên nhiên.
Câu 2 (Trang 17 SGK Ngữ văn 7 Tập 1):
Câu hỏi: Ở phần (2), cuộc trò chuyện giữa hai anh em Mon và Mên diễn ra vào thời điểm nào? Nội dung cuộc trò chuyện là gì?
Trả lời:
- Thời điểm: Khoảng hai giờ sáng (nửa đêm), khi trời vẫn đang mưa lớn và nước sông dâng cao.
- Nội dung cuộc trò chuyện:
- Mon hỏi Mên về tổ chim chìa vôi ở bãi sông xem nước đã ngập tới chưa.
- Mon kể cho anh nghe chuyện mình từng lấy trộm con chim chìa vôi non và mang thả lại ổ.
- Hai anh em quyết định đi lấy đò của ông Hảo để chèo ra bãi cát cứu bầy chim chìa vôi non trước khi nước dâng trôi mất tổ.
Câu 3 (Trang 17 SGK Ngữ văn 7 Tập 1):
Câu hỏi: Chi tiết nào trong câu chuyện khiến em cảm động nhất? Vì sao?
Trả lời:
Gợi ý trả lời: Chi tiết khiến em cảm động nhất là khi hai anh em Mon và Mên đứng trên bờ sông, nín thở nhìn bầy chim chìa vôi non bứt khỏi dòng nước lũ để cất cánh bay lên.
![[ĐA KHO] Thùng 6 Bịch Giấy Rút Cao Cấp Treo Tường Đa Sắc TopGia_tặng 3 móc topgia](https://down-vn.img.susercontent.com/file/sg-11134201-824jl-megt1ofbcao566@resize_w450_nl.webp)
💡 Gợi ý lựa chọn tốt nhất cho: Sản Phẩm Đề Xuất
Đang có chương trình ưu đãi và giảm giá độc quyền trên [ĐA KHO] Thùng 6 Bịch Giấy Rút Cao Cấp Treo Tường Đa Sắc TopGia_tặng 3 móc topgia. Khám phá ngay!
Xem Chi Tiết & Nhận Ưu Đãi →Lý do: Chi tiết này vừa khắc họa sự kỳ diệu của sức sống tự nhiên, vừa thể hiện sự vỡ òa cảm xúc của hai đứa trẻ. Những giọt nước mắt lăn trên má Mon và Mên không phải là nước mắt sợ hãi, mà là nước mắt của sự sung sướng, hạnh phúc khi thấy những sinh linh bé nhỏ đã an toàn.
Câu 4 (Trang 18 SGK Ngữ văn 7 Tập 1):
Câu hỏi: Trong đoạn kết của câu chuyện, khi chứng kiến cảnh bầy chim chìa vôi cất cánh bay lên, hai anh em Mon và Mên có xúc cảm như thế nào? Vì sao họ lại có xúc cảm đó?
Trả lời:
- Xúc cảm của hai anh em: Cả hai anh em đều đứng im lặng, nhìn theo bầy chim, trên mặt lặng lẽ lăn dài những giọt nước mắt hạnh phúc và cảm động. Họ mỉm cười trong nước mắt.
- Nguyên nhân có xúc cảm đó:
- Họ cảm thấy vô cùng nhẹ nhõm và vui sướng vì bầy chim non đã không bị dòng nước lũ nhấn chìm.
- Họ cảm nhận được sự kỳ diệu, dũng cảm của những chú chim chìa vôi nhỏ bé khi hoàn thành chuyến bay đầu tiên trong đời.
- Đó là sự đền đáp ngọt ngào cho sự dũng cảm và lòng tốt mà hai anh em đã bỏ ra trong đêm mưa gió.
Câu 5 (Trang 18 SGK Ngữ văn 7 Tập 1):
Câu hỏi: Xác định chủ đề của văn bản Bầy chim chìa vôi.
Trả lời:
Chủ đề: Văn bản ca ngợi tình yêu thiên nhiên, lòng nhân hậu, sự trân trọng sự sống của trẻ thơ. Qua đó, tác giả nhắn gửi bài học về sự gắn kết, bảo vệ động vật và thế giới tự nhiên xung quanh chúng ta.
Câu 6 (Trang 18 SGK Ngữ văn 7 Tập 1):
Câu hỏi: Nhận xét về cách miêu tả nhân vật của tác giả trong tác phẩm.
Trả lời:
- Tác giả miêu tả nhân vật rất tinh tế và chân thực thông qua ngôn ngữ đối thoại tự nhiên, hồn nhiên đậm chất trẻ con.
- Miêu tả tâm lý nhân vật qua các diễn biến suy nghĩ và hành động nhất quán: lo lắng -> quyết định dũng cảm -> hồi hộp -> vỡ òa hạnh phúc.
- Tác giả thấu hiểu sâu sắc tâm hồn trẻ thơ, đặt mình vào vị trí của trẻ em để nhìn nhận thế giới.
III. TỔNG KẾT BÀI HỌC
- Nội dung: Câu chuyện kể về chuyến đi cứu bầy chim chìa vôi trong đêm mưa lũ của hai anh em Mon và Mên. Qua đó thể hiện tình yêu thương loài vật, tâm hồn trong sáng và lòng nhân ái sâu sắc của tuổi thơ.
- Nghệ thuật:
- Nghệ thuật kể chuyện hấp dẫn, xây dựng tình huống bất ngờ, tự nhiên.
- Miêu tả tâm lý nhân vật trẻ em vô cùng tinh tế.
- Hình ảnh thiên nhiên sinh động, giàu sức gợi cảm.