Phương pháp giải các dạng bài tập thực tế môn Toán 9 ôn thi vào lớp 10

Nguyen Tokyo

15/09/2026

🔍 Tìm kiếm thông tin tại khu vực Đà Nẵng:

CHUYÊN ĐỀ: PHƯƠNG PHÁP GIẢI CÁC DẠNG BÀI TẬP TOÁN THỰC TẾ 9 ÔN THI VÀO LỚP 10

Chào các em học sinh lớp 9 thân mến! Trong các kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 những năm gần đây, bài toán thực tế luôn xuất hiện và chiếm khoảng 10% đến 20% tổng số điểm. Nhiều em cảm thấy hoang mang vì đề bài dài và nhiều chữ. Tuy nhiên, đây lại là dạng bài “cho điểm” nếu các em nắm vững phương pháp biến đổi ngôn ngữ thực tế thành ngôn ngữ toán học. Thầy/Cô sẽ hướng dẫn các em quy trình giải chuẩn xác nhất ngay dưới đây.

I. QUY TRÌNH 4 BƯỚC GIẢI BÀI TOÁN THỰC TẾ GENERAL

Bước 1: Đọc đề và chọn ẩn số (kèm điều kiện, đơn vị). Đọc kỹ đề bài ít nhất 2 lần, gạch chân dưới các dữ kiện quan trọng và câu hỏi của bài toán để chọn ẩn trực tiếp hoặc gián tiếp.
Bước 2: Biểu diễn các đại lượng chưa biết theo ẩn và các đại lượng đã biết. Đổi các đơn vị đo lường về cùng một hệ thống (nếu có).
Bước 3: Lập phương trình, hệ phương trình hoặc công thức hình học. Dựa vào mối quan hệ giữa các đại lượng trong đề bài để thiết lập biểu thức toán học.
Bước 4: Giải phương trình/hệ phương trình, đối chiếu điều kiện và kết luận. Kiểm tra xem nghiệm có phù hợp với thực tế không (ví dụ: số người phải là số nguyên dương, giá tiền không thể âm) và trả lời đúng câu hỏi của đề bài.

II. CÁC DẠNG BÀI TẬP THỰC TẾ TRỌNG TÂM VÀ BÀI TẬP MẪU

Dạng 1: Bài toán thực tế về Kinh tế, Phần trăm, Mua sắm (Sử dụng Hệ phương trình / Phương trình)

Đặc điểm: Thường liên quan đến giá tiền, khuyến mãi, chiết khấu, phần trăm tăng trưởng hoặc doanh thu.

Bài tập mẫu 1: Nhân dịp lễ Quốc khánh, một siêu thị điện máy giảm giá cho hai mặt hàng là tivi và tủ lạnh. Giá niêm yết của một chiếc tivi và một chiếc tủ lạnh có tổng cộng là 25 triệu đồng. Trong đợt này, tivi được giảm giá 15% và tủ lạnh được giảm giá 10% so với giá niêm yết, nên bác An mua một chiếc tivi và một chiếc tủ lạnh hết tổng cộng 21,8 triệu đồng. Hỏi giá niêm yết của mỗi mặt hàng trên là bao nhiêu?

Lời giải chi tiết từng bước:

Bước 1: Chọn ẩn và đặt điều kiện
Gọi giá niêm yết của một chiếc tivi là x (triệu đồng).
Gọi giá niêm yết của một chiếc tủ lạnh là y (triệu đồng).
Điều kiện: 0 < x < 25, 0 < y < 25.
Bước 2: Lập hệ phương trình
Vì tổng giá niêm yết của tivi và tủ lạnh là 25 triệu đồng, ta có phương trình (1):
x + y = 25

💡 Gợi ý lựa chọn tốt nhất cho: Sản Phẩm Đề Xuất

Đang có chương trình ưu đãi và giảm giá độc quyền trên [CHÍNH HÃNG ĐỘC QUYỀN] Tẩy Tế Bào Chết Body Dove Chăm Da Sáng Mịn 280G. Khám phá ngay!
Xem Chi Tiết & Nhận Ưu Đãi →

Giá của chiếc tivi sau khi giảm 15% là: x . (100% – 15%) = 0,85x (triệu đồng).
Giá của chiếc tủ lạnh sau khi giảm 10% là: y . (100% – 10%) = 0,9y (triệu đồng).
Vì tổng số tiền bác An phải trả là 21,8 triệu đồng, ta có phương trình (2):
0,85x + 0,9y = 21,8
Bước 3: Giải hệ phương trình
Ta có hệ phương trình:
{ x + y = 25 (1)
{ 0,85x + 0,9y = 21,8 (2)

Từ (1) suy ra: y = 25 – x. Thay vào (2):
0,85x + 0,9(25 – x) = 21,8
0,85x + 22,5 – 0,9x = 21,8
-0,05x = -0,7
x = 14 (thỏa mãn điều kiện)

Suy ra: y = 25 – 14 = 11 (thỏa mãn điều kiện).
Bước 4: Kết luận
Vậy giá niêm yết của một chiếc tivi là 14 triệu đồng và giá niêm yết của một chiếc tủ lạnh là 11 triệu đồng.

Dạng 2: Bài toán thực tế Hình học không gian (Hình trụ, Hình nón, Hình cầu)

Đặc điểm: Yêu cầu tính thể tích, diện tích xung quanh của các vật thể thực tế như thùng nước, lon sữa, bể cá, mái che…

Bài tập mẫu 2: Một bồn chứa nước sạch sinh hoạt có dạng hình trụ với chiều cao h = 1,8m và bán kính đáy r = 0,6m.
a) Tính thể tích nước tối đa mà bồn chứa này có thể chứa được (lấy π ≈ 3,14 và làm tròn kết quả đến chữ số thập phân thứ hai).
b) Người ta muốn sơn toàn bộ mặt ngoài xung quanh của bồn chứa này. Biết giá tiền sơn mỗi mét vuông là 50.000 đồng. Hỏi chi phí sơn mặt xung quanh bồn chứa là bao nhiêu?