HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT BÀI TẬP SGK LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÝ 5
BÀI 7: TRIỀU LÝ VÀ VIỆC DỜI ĐÔ VỀ THĂNG LONG
Chào các em học sinh thân yêu và quý phụ huynh! Cô rất vui được đồng hành cùng các em trong chương trình Lịch sử và Địa lý 5 bộ sách “Kết nối tri thức với cuộc sống”. Hôm nay, cô hướng dẫn các em học và trả lời chi tiết từng câu hỏi trong Bài 7. Bài viết được trình bày rõ ràng, chuẩn xác để các em dễ dàng nắm vững kiến thức và hoàn thành bài tập vào vở nhé!
I. KIẾN THỨC CỐT LÕI CẦN NẮM VỮNG
Trước khi trả lời câu hỏi, các em cần ghi nhớ các mốc sự kiện quan trọng sau:
- Năm 1009: Lý Công Uẩn lên ngôi hoàng đế, thành lập nhà Lý.
- Năm 1010: Lý Thái Tổ quyết định dời đô từ Hoa Lư (Ninh Bình) về Đại La (Hà Nội) và đổi tên thành Thăng Long (nghĩa là rồng bay lên).
- Năm 1054: Vua Lý Thánh Tông đổi tên nước thành Đại Việt.
- Kinh thành Thăng Long thời Lý: Được xây dựng quy mô với Hoàng thành, Cấm thành, khu dân cư sầm uất. Năm 1070 xây dựng Văn Miếu, năm 1076 thành lập Quốc Tử Giám (trường đại học đầu tiên của nước ta).
II. HƯỚNG DẪN GIẢI CÂU HỎI TRONG SGK KẾT NỐI TRI THỨC
1. Trả lời câu hỏi phần Khởi động (Trang 31)
Đề bài: Quan sát hình 1 (Tượng đài Lý Thái Tổ ở Hà Nội) và chia sẻ hiểu biết của em về nhân vật lịch sử này.
Hướng dẫn giải:
Lý Thái Tổ (tên thật là Lý Công Uẩn) là vị vua sáng lập ra triều đại nhà Lý. Ông là người thông minh, nhân từ và có tầm nhìn xa trông rộng. Sự kiện nổi tiếng nhất gắn liền với tên tuổi của ông là việc ban “Chiếu dời đô” vào năm 1010, chuyển kinh đô từ Hoa Lư về Đại La và đổi tên thành Thăng Long, mở ra thời kỳ phát triển thịnh vượng cho đất nước.
2. Trả lời câu hỏi phần Khám phá (Trang 31 – 33)
Câu hỏi 1 (Trang 32): Đọc thông tin và tư liệu, hãy cho biết Lý Công Uẩn quyết định dời đô từ Hoa Lư về Đại La vào năm nào? Vì sao ông lại chọn vùng đất Đại La làm kinh đô mới?
Hướng dẫn giải:
- Thời gian dời đô: Mùa thu năm 1010, Lý Công Uẩn quyết định dời đô từ Hoa Lư về Đại La.
- Lý do chọn vùng đất Đại La:
- Vị trí địa lý: Nằm ở vùng trung tâm của đất nước, địa thế bằng phẳng, cao ráo, rộng rãi.
- Điều kiện tự nhiên và đời sống: Đất đai màu mỡ, không bị ngập lụt, dân cư đông đúc, muôn vật phong phú, tốt tươi.
- Ý nghĩa quân sự và kinh tế: Là nơi giao thông thuận tiện, thuận lợi để phát triển kinh tế, văn hóa và bảo vệ đất nước lâu dài.
Câu hỏi 2 (Trang 33): Đọc thông tin và quan sát các hình từ 3 đến 5, hãy mô tả những nét chính về kinh thành Thăng Long thời Lý.
Hướng dẫn giải:
Những nét chính về kinh thành Thăng Long thời nhà Lý bao gồm:
- Quy hoạch kinh thành: Kinh thành gồm hai phần chính:
- Hoàng thành: Nơi vua và hoàng tộc ở, cùng là nơi làm việc của triều đình (trong cùng là Cấm thành).
- Khu dân cư: Nơi sinh sống, làm ăn, buôn bán của dân chúng, gồm nhiều phố phường, chợ búa sầm uất.
- Tên nước: Năm 1054, vua Lý Thánh Tông đổi tên nước từ Đại Cồ Việt thành Đại Việt.
- Giáo dục và văn hóa:
- Năm 1070: Nhà Lý cho xây dựng Văn Miếu để thờ Khổng Tử và dạy học cho các hoàng tử.
- Năm 1076: Xây dựng Quốc Tử Giám bên cạnh Văn Miếu, đây được coi là trường đại học đầu tiên của Việt Nam.
3. Trả lời câu hỏi phần Luyện tập (Trang 34)
Bài tập 1 (Trang 34): Hoàn thành bảng hệ thống sự kiện lịch sử dưới đây vào vở:
Hướng dẫn giải:
- Năm 1009: Lý Công Uẩn lên ngôi vua, triều Lý được thành lập.
- Năm 1010: Lý Thái Tổ dời đô từ Hoa Lư về Đại La, đổi tên thành Thăng Long.
- Năm 1054: Vua Lý Thánh Tông đổi tên nước thành Đại Việt.
- Năm 1070: Xây dựng Văn Miếu tại kinh thành Thăng Long.
- Năm 1076: Thành lập Quốc Tử Giám.
Bài tập 2 (Trang 34): Nêu ý nghĩa của sự kiện dời đô về Thăng Long của Lý Thái Tổ.
Hướng dẫn giải:
Sự kiện dời đô về Thăng Long có ý nghĩa vô cùng to lớn trong lịch sử dân tộc:
- Mở ra một thời kỳ phát triển rực rỡ, lâu dài và ổn định của đất nước Đại Việt.
- Khẳng định sự trưởng thành của dân tộc, thể hiện quyết tâm tự lập, tự cường.
- Thăng Long trở thành trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa lớn nhất của cả nước xuyên suốt từ thời nhà Lý cho đến ngày nay (Thủ đô Hà Nội).
4. Trả lời câu hỏi phần Vận dụng (Trang 34)
Đề bài: Giả sử trường em tổ chức chuyến tham quan Văn Miếu – Quốc Tử Giám, em hãy viết một đoạn văn ngắn (từ 3 đến 5 câu) giới thiệu với các bạn về di tích này.
Hướng dẫn giải (Bài mẫu đạt điểm cao):
Văn Miếu – Quốc Tử Giám là một di tích lịch sử nổi tiếng nằm ở trung tâm Thủ đô Hà Nội. Nơi đây được xây dựng từ thời nhà Lý, trong đó Văn Miếu được dựng vào năm 1070 và Quốc Tử Giám được thành lập vào năm 1076. Đây được coi là trường đại học đầu tiên của Việt Nam, nơi đào tạo biết bao nhân tài cho đất nước qua các triều đại. Ngày nay, di tích này không chỉ là biểu tượng của tinh thần hiếu học của dân tộc ta mà còn là địa điểm tham quan ý nghĩa thu hút rất nhiều du khách trong và ngoài nước.
III. LỜI KHUYÊN DÀNH CHO HỌC SINH
Để học tốt bài học này, các em nên học thuộc các mốc thời gian quan trọng bằng cách vẽ “Trục thời gian” vào vở ghi. Đọc kỹ lại văn bản “Chiếu dời đô” để cảm nhận được ý chí mạnh mẽ của vua Lý Thái Tổ nhé. Chúc các em luôn học tập tốt và yêu thích môn Lịch sử và Địa lý!