🔍 Tìm kiếm thông tin tại khu vực Đà Nẵng:




Chào các em học sinh lớp 9 thân mến!

Cô là giáo viên chuyên luyện thi vào lớp 10, và hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau “xử lý” một chuyên đề ngữ pháp cực kỳ quan trọng và chắc chắn sẽ xuất hiện trong đề thi chuyển cấp: đó là MỆNH ĐỀ QUAN HỆ (Relative Clauses). Chuyên đề này nằm trong Sách giáo khoa Tiếng Anh 9 Global Success, và nắm vững nó sẽ giúp các em tự tin ghi điểm cao trong các bài kiểm tra cũng như kỳ thi sắp tới.

Hãy chuẩn bị sách vở, bút viết và tinh thần sẵn sàng chinh phục kiến thức nhé! Bài hướng dẫn này sẽ đi từ cơ bản đến nâng cao, có ví dụ minh họa rõ ràng và hướng dẫn giải bài tập từng bước, giúp các em dễ dàng tra cứu và ôn tập.

I. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM VỀ MỆNH ĐỀ QUAN HỆ

1. Mệnh đề quan hệ là gì?

Mệnh đề quan hệ (Relative Clause) là một mệnh đề phụ được dùng để bổ sung ý nghĩa cho một danh từ hoặc đại từ đứng trước nó (gọi là tiền ngữ – antecedent). Mệnh đề quan hệ thường bắt đầu bằng một đại từ quan hệ (relative pronoun: who, whom, which, that, whose) hoặc một trạng từ quan hệ (relative adverb: where, when, why).

  • Ví dụ: The girl who is wearing a red dress is my sister. (Mệnh đề quan hệ bổ nghĩa cho “The girl”)

2. Chức năng của Mệnh đề quan hệ

Mệnh đề quan hệ có chức năng như một tính từ, giúp cung cấp thông tin chi tiết hơn về danh từ hoặc đại từ mà nó bổ nghĩa, làm cho câu rõ ràng và cụ thể hơn.

3. Các Đại từ và Trạng từ quan hệ

a. Đại từ quan hệ (Relative Pronouns)

  • WHO: Dùng để thay thế cho danh từ chỉ người, đóng vai trò làm chủ ngữ trong mệnh đề quan hệ.
    • Ví dụ: The man who lives next door is a doctor. (Who = The man, là chủ ngữ của “lives”)
  • WHOM: Dùng để thay thế cho danh từ chỉ người, đóng vai trò làm tân ngữ trong mệnh đề quan hệ. (Thường được thay bằng WHO hoặc THAT trong văn nói hoặc văn viết thân mật).
    • Ví dụ: The woman whom I met yesterday is a teacher. (Whom = The woman, là tân ngữ của “met”)
  • WHICH: Dùng để thay thế cho danh từ chỉ vật hoặc con vật, đóng vai trò làm chủ ngữ hoặc tân ngữ trong mệnh đề quan hệ.
    • Ví dụ (chủ ngữ): I like the book which is on the table.
    • Ví dụ (tân ngữ): This is the car which he bought last week.
  • THAT: Có thể thay thế cho WHO, WHOM, WHICH trong mệnh đề quan hệ xác định.
    • Ví dụ: The girl that is smiling is my cousin. (Thay cho WHO)
    • Ví dụ: This is the present that I received. (Thay cho WHICH)
  • Lưu ý về THAT:
    • Không dùng THAT sau dấu phẩy (trong mệnh đề quan hệ không xác định).
    • Không dùng THAT sau giới từ.
    • THAT thường được dùng sau các hình thức so sánh nhất, các từ như all, none, any, only, something, everything, nothing, little, much, the first, the last…
  • WHOSE: Dùng để chỉ sự sở hữu cho cả người và vật, đứng trước một danh từ.
    • Ví dụ: I know a boy whose father is a famous singer. (Father của ai? Của boy đó)

b. Trạng từ quan hệ (Relative Adverbs)

  • WHERE: Dùng để thay thế cho danh từ chỉ nơi chốn (in/at/on which, to which).
    • Ví dụ: This is the school where I studied. (= in which I studied)
  • WHEN: Dùng để thay thế cho danh từ chỉ thời gian (on/at/in which).
    • Ví dụ: I still remember the day when we first met. (= on which we first met)
  • WHY: Dùng để thay thế cho danh từ chỉ lý do (for which). Thường đi kèm với “the reason”.
    • Ví dụ: Tell me the reason why you were late. (= for which you were late)

4. Hai loại Mệnh đề quan hệ

a. Mệnh đề quan hệ xác định (Defining Relative Clauses)

  • Là mệnh đề cung cấp thông tin cần thiết để xác định danh từ đứng trước nó. Nếu bỏ đi, câu sẽ không rõ nghĩa hoặc thay đổi ý nghĩa.
  • KHÔNG có dấu phẩy ngăn cách với mệnh đề chính.
  • Có thể dùng THAT.
    • Ví dụ: The student who got the highest score received a scholarship. (Nếu bỏ “who got the highest score”, ta không biết “student nào”.)

b. Mệnh đề quan hệ không xác định (Non-defining Relative Clauses)

  • Là mệnh đề cung cấp thông tin bổ sung, không quá quan trọng để xác định danh từ. Nếu bỏ đi, câu vẫn rõ nghĩa.
  • LUÔN có dấu phẩy ngăn cách với mệnh đề chính.
  • KHÔNG dùng THAT.
  • Các đại từ quan hệ sau giới từ (e.g., to whom, with which) thường xuất hiện trong loại này.
    • Ví dụ: Mr. Smith, who is my English teacher, is very kind. (Nếu bỏ “who is my English teacher”, ta vẫn biết “Mr. Smith” là ai.)

5. Rút gọn Mệnh đề quan hệ (Reducing Relative Clauses)

Để câu văn ngắn gọn hơn, chúng ta có thể rút gọn mệnh đề quan hệ trong một số trường hợp. Chỉ có thể rút gọn mệnh đề quan hệ xác định và khi đại từ quan hệ đóng vai trò chủ ngữ.

a. Dùng Hiện tại phân từ (V-ing)

  • Khi mệnh đề quan hệ ở thể chủ động.
  • Công thức: Danh từ + V-ing + …
    • Ví dụ: The girl who is standing over there is my sister. => The girl standing over there is my sister.

b. Dùng Quá khứ phân từ (V-ed/P.P)

  • Khi mệnh đề quan hệ ở thể bị động.
  • Công thức: Danh từ + V-ed/P.P + …
    • Ví dụ: The book which was written by Nguyen Du is “The Tale of Kieu”. => The book written by Nguyen Du is “The Tale of Kieu”.

c. Dùng To-infinitive (To V)

  • Khi tiền ngữ có các từ như the first, the second, the last, the only, the best (so sánh nhất), anything, nothing, something, someone…
  • Công thức: Danh từ + to V + …
    • Ví dụ: He was the last person who left the room. => He was the last person to leave the room.

II. HƯỚNG DẪN GIẢI BÀI TẬP MẪU (Tương tự SGK Global Success 9)

Dưới đây là một số dạng bài tập tiêu biểu về Mệnh đề quan hệ mà các em sẽ thường gặp trong SGK và đề thi. Hãy cùng cô phân tích và tìm ra lời giải chi tiết nhất nhé!

Bài tập 1: Nối hai câu thành một, sử dụng đại từ quan hệ phù hợp.

Câu 1: This is the famous author. He wrote “The Adventures of Tom Sawyer”.

Hướng dẫn giải:

  1. Xác định danh từ chung ở hai câu: “the famous author” và “He”. “He” thay thế cho “the famous author”.
  2. Xác định chức năng của “He” trong câu thứ hai: “He” là chủ ngữ của động từ “wrote”.
  3. Chọn đại từ quan hệ phù hợp: Vì “He” là người và làm chủ ngữ, ta dùng WHO.
  4. Ghép câu: Đặt đại từ quan hệ WHO ngay sau danh từ mà nó bổ nghĩa (“the famous author”).

Đáp án: This is the famous author who wrote “The Adventures of Tom Sawyer”.

Câu 2: I love the book. My friend gave it to me on my birthday.

Hướng dẫn giải:

  1. Xác định danh từ chung ở hai câu: “the book” và “it”. “it” thay thế cho “the book”.
  2. Xác định chức năng của “it” trong câu thứ hai: “it” là tân ngữ của động từ “gave”.
  3. Chọn đại từ quan hệ phù hợp: Vì “it” là vật và làm tân ngữ, ta dùng WHICH (hoặc THAT).
  4. Ghép câu: Đặt đại từ quan hệ WHICH (hoặc THAT) ngay sau danh từ mà nó bổ nghĩa (“the book”). Bỏ “it” ở câu sau.

Đáp án: I love the book which/that my friend gave to me on my birthday.

Câu 3: My brother lives in Ho Chi Minh City. I visited him last summer.

Hướng dẫn giải:

  1. Xác định danh từ chung ở hai câu: “My brother” và “him”. “him” thay thế cho “My brother”.
  2. Xác định chức năng của “him” trong câu thứ hai: “him” là tân ngữ của động từ “visited”.
  3. Chọn đại từ quan hệ phù hợp: Vì “him” là người và làm tân ngữ, ta dùng WHOM (hoặc WHO/THAT).
  4. Đây là thông tin bổ sung về người anh, không cần thiết để xác định anh là ai (vì đã có “My brother” rồi). Do đó, đây là mệnh đề quan hệ không xác định, cần dùng dấu phẩy và không dùng THAT.
  5. Ghép câu: Đặt mệnh đề quan hệ sau “My brother” và dùng dấu phẩy. Bỏ “him” ở câu sau.

Đáp án: My brother, whom I visited last summer, lives in Ho Chi Minh City.

Bài tập 2: Điền đại từ/trạng từ quan hệ phù hợp (WHO, WHOM, WHICH, THAT, WHOSE, WHERE, WHEN, WHY).

Câu 1: That’s the boy ______ helped me find my way home.

Hướng dẫn giải:

  1. Phân tích tiền ngữ: “the boy” (chỉ người).
  2. Phân tích chức năng trong mệnh đề quan hệ: Sau chỗ trống là động từ “helped”. Vậy chỗ trống cần một chủ ngữ.
  3. Kết luận: Dùng WHO (hoặc THAT).

Đáp án: That’s the boy who/that helped me find my way home.

Câu 2: I bought a new phone, ______ has a great camera.

Tẩy Dầu Mỡ Nhà Bếp, Hút Mùi Mặt Bếp Gas Bếp Từ Đáy Xoong Chảo HiKit 500g

💡 Gợi ý lựa chọn tốt nhất cho: Sản Phẩm Đề Xuất

Đang có chương trình ưu đãi và giảm giá độc quyền trên Tẩy Dầu Mỡ Nhà Bếp, Hút Mùi Mặt Bếp Gas Bếp Từ Đáy Xoong Chảo HiKit 500g. Khám phá ngay!

Xem Chi Tiết & Nhận Ưu Đãi →

Hướng dẫn giải:

  1. Phân tích tiền ngữ: “a new phone” (chỉ vật).
  2. Phân tích chức năng trong mệnh đề quan hệ: Sau chỗ trống là động từ “has”. Vậy chỗ trống cần một chủ ngữ.
  3. Lưu ý dấu phẩy: Đây là mệnh đề quan hệ không xác định, không dùng THAT.
  4. Kết luận: Dùng WHICH.

Đáp án: I bought a new phone, which has a great camera.

Câu 3: Do you know the girl ______ mother is a famous singer?

Hướng dẫn giải:

  1. Phân tích tiền ngữ: “the girl” (chỉ người).
  2. Phân tích mối quan hệ: “mother” (mẹ) thuộc về “the girl” (cô gái). Đây là quan hệ sở hữu.
  3. Kết luận: Dùng WHOSE.

Đáp án: Do you know the girl whose mother is a famous singer?

Câu 4: The city ______ I grew up in is very peaceful.

Hướng dẫn giải:

  1. Phân tích tiền ngữ: “the city” (chỉ nơi chốn).
  2. Phân tích mối quan hệ: “I grew up in the city”. Nơi chốn diễn ra hành động “grew up”.
  3. Kết luận: Dùng WHERE (hoặc “in which”).

Đáp án: The city where I grew up in is very peaceful. (hoặc The city in which I grew up is very peaceful.)

Bài tập 3: Rút gọn mệnh đề quan hệ (nếu có thể).

Câu 1: The boy who is playing soccer in the park is my nephew.

Hướng dẫn giải:

  1. Xác định mệnh đề quan hệ: “who is playing soccer in the park”.
  2. Kiểm tra điều kiện rút gọn: Đại từ quan hệ “who” làm chủ ngữ, mệnh đề ở thể chủ động (is playing).
  3. Áp dụng quy tắc rút gọn bằng V-ing: Bỏ đại từ quan hệ và trợ động từ “is”, chuyển động từ chính về dạng V-ing.

Đáp án: The boy playing soccer in the park is my nephew.

Câu 2: The car which was stolen yesterday has been found.

Hướng dẫn giải:

  1. Xác định mệnh đề quan hệ: “which was stolen yesterday”.
  2. Kiểm tra điều kiện rút gọn: Đại từ quan hệ “which” làm chủ ngữ, mệnh đề ở thể bị động (was stolen).
  3. Áp dụng quy tắc rút gọn bằng V-ed/P.P: Bỏ đại từ quan hệ và trợ động từ “was”, giữ nguyên quá khứ phân từ.

Đáp án: The car stolen yesterday has been found.

Câu 3: John was the first student who finished the exam.

Hướng dẫn giải:

  1. Xác định mệnh đề quan hệ: “who finished the exam”.
  2. Kiểm tra điều kiện rút gọn: Tiền ngữ có “the first”.
  3. Áp dụng quy tắc rút gọn bằng To-infinitive: Bỏ đại từ quan hệ và chuyển động từ chính về dạng To V.

Đáp án: John was the first student to finish the exam.

Lời nhắn nhủ từ cô:

Các em thấy đó, ngữ pháp Tiếng Anh không hề khó nếu chúng ta chịu khó nắm vững kiến thức nền tảng và luyện tập thường xuyên. Chuyên đề Mệnh đề quan hệ là một phần quan trọng, không chỉ giúp các em làm bài thi tốt mà còn giúp câu văn của mình phong phú và chính xác hơn rất nhiều. Hãy ôn lại thật kỹ các đại từ, trạng từ quan hệ, phân biệt hai loại mệnh đề quan hệ và đặc biệt là cách rút gọn nhé!

Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, đừng ngần ngại hỏi cô hoặc bạn bè. Cô tin rằng với sự chăm chỉ, các em chắc chắn sẽ đạt được mục tiêu của mình!

Chúc các em học tốt và thành công trong kỳ thi sắp tới!