Chào các em học sinh lớp 9 thân mến!
Thầy rất vui được đồng hành cùng các em trên hành trình chinh phục kiến thức Hóa học, đặc biệt là chuẩn bị thật tốt cho kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 sắp tới. Trong chuyên mục này, thầy sẽ cùng các em đi sâu vào những dạng bài tập trọng tâm trong Sách giáo khoa Hóa học 9 bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống. Mục tiêu của chúng ta không chỉ là tìm ra đáp án đúng, mà còn là hiểu rõ bản chất vấn đề, nắm vững phương pháp giải để có thể tự tin ứng dụng vào mọi bài tập tương tự.
Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau giải chi tiết một bài tập điển hình về Kim loại tác dụng với axit, một dạng bài rất hay gặp trong các đề thi. Hãy cùng bắt đầu nhé!
Bài Tập Mẫu: Kim loại tác dụng với axit
Đề bài: Cho 6,5 gam kẽm (Zn) tác dụng hoàn toàn với dung dịch axit clohiđric (HCl) dư.
- Viết phương trình hóa học của phản ứng.
- Tính thể tích khí hiđro (H2) thoát ra ở điều kiện tiêu chuẩn (ĐKTC).
- Tính khối lượng muối kẽm clorua (ZnCl2) tạo thành.
Phân Tích Đề Bài
Trước khi bắt tay vào giải, chúng ta hãy cùng nhau phân tích kỹ đề bài để xác định các dữ kiện và yêu cầu nhé:
- Chất phản ứng: Kẽm (Zn) và dung dịch axit clohiđric (HCl).
- Khối lượng chất phản ứng đã biết: mZn = 6,5 gam.
- Trạng thái axit: HCl dư (có nghĩa là Zn sẽ phản ứng hết, mọi tính toán đều dựa vào lượng Zn).
- Điều kiện: Thể tích khí H2 tính ở điều kiện tiêu chuẩn (ĐKTC), nghĩa là 1 mol khí = 22,4 lít.
- Yêu cầu:
- Viết phương trình hóa học.
- Tính VH2 (ĐKTC).
- Tính mZnCl2.
Hướng Dẫn Giải Chi Tiết (Step-by-step)
Để giải quyết bài toán này một cách chính xác và hiệu quả, chúng ta sẽ thực hiện theo các bước sau:
-
Bước 1: Viết phương trình hóa học và cân bằng phương trình.
Đây là bước đầu tiên và quan trọng nhất. Nếu phương trình sai hoặc cân bằng sai, toàn bộ các phép tính phía sau sẽ không chính xác.
Kẽm (Zn) là kim loại đứng trước hiđro trong dãy hoạt động hóa học, nên nó có khả năng đẩy hiđro ra khỏi axit (HCl) và tạo thành muối kẽm clorua (ZnCl2) và khí hiđro (H2).
Phương trình hóa học của phản ứng là:
Zn + 2HCl → ZnCl2 + H2
Kiểm tra cân bằng:
- Zn: 1 vế trái, 1 vế phải (đã cân bằng)
- H: 2 vế trái, 2 vế phải (đã cân bằng)
- Cl: 2 vế trái, 2 vế phải (đã cân bằng)
Vậy phương trình đã được cân bằng chính xác.
-
Bước 2: Tính số mol của chất đã biết.
Trong bài này, chúng ta biết khối lượng của kẽm (Zn) là 6,5 gam. Chúng ta cần tính số mol của Zn theo công thức: n = m / M.
Khối lượng mol của Zn là MZn = 65 g/mol.
Số mol của Zn là:
nZn = mZn / MZn = 6,5 g / 65 g/mol = 0,1 mol.
-
Bước 3: Dựa vào phương trình hóa học, tính số mol của các chất cần tìm.
Từ phương trình hóa học đã cân bằng:
💡 Gợi ý lựa chọn tốt nhất cho: Sản Phẩm Đề Xuất
Đang có chương trình ưu đãi và giảm giá độc quyền trên Khăn giấy cao cấp TopGia Đa Sắc 9 bịch, giấy rút treo tường 1280 tờ 4 lớp bằng bột gỗ nguyên sinh. Khám phá ngay!
Xem Chi Tiết & Nhận Ưu Đãi →Zn + 2HCl → ZnCl2 + H2
Ta thấy tỉ lệ mol giữa các chất là 1:2:1:1.
Vì nZn = 0,1 mol, và Zn phản ứng hết (do HCl dư), ta có thể suy ra số mol của H2 và ZnCl2 theo tỉ lệ này:- Số mol khí hiđro (H2):
Theo phương trình, 1 mol Zn tạo ra 1 mol H2.
Vậy, nH2 = nZn = 0,1 mol.
- Số mol muối kẽm clorua (ZnCl2):
Theo phương trình, 1 mol Zn tạo ra 1 mol ZnCl2.
Vậy, nZnCl2 = nZn = 0,1 mol.
- Số mol khí hiđro (H2):
-
Bước 4: Tính thể tích khí hiđro (H2) thoát ra ở ĐKTC (trả lời yêu cầu b).
Để tính thể tích khí ở điều kiện tiêu chuẩn, ta sử dụng công thức: V = n × 22,4.
Thể tích khí H2 là:
VH2 = nH2 × 22,4 = 0,1 mol × 22,4 lít/mol = 2,24 lít.
-
Bước 5: Tính khối lượng muối kẽm clorua (ZnCl2) tạo thành (trả lời yêu cầu c).
Để tính khối lượng muối, ta sử dụng công thức: m = n × M.
Trước hết, cần tính khối lượng mol của ZnCl2.
MZnCl2 = MZn + 2 × MCl = 65 + 2 × 35,5 = 65 + 71 = 136 g/mol.
Khối lượng của ZnCl2 là:
mZnCl2 = nZnCl2 × MZnCl2 = 0,1 mol × 136 g/mol = 13,6 gam.
Kết Luận và Đáp Án
Vậy là chúng ta đã hoàn thành bài giải chi tiết. Dưới đây là đáp án cuối cùng:
- Phương trình hóa học: Zn + 2HCl → ZnCl2 + H2
- Thể tích khí hiđro (H2) thoát ra ở ĐKTC là 2,24 lít.
- Khối lượng muối kẽm clorua (ZnCl2) tạo thành là 13,6 gam.
Lời Khuyên Từ Thầy
Các em thấy đó, bài tập hóa học không hề khó nếu chúng ta nắm vững các bước giải và hiểu rõ bản chất của phản ứng. Hãy luôn nhớ:
- Đọc kỹ đề bài, gạch chân các dữ kiện và yêu cầu.
- Luôn viết và cân bằng phương trình hóa học đầu tiên.
- Chuyển đổi khối lượng về số mol là bước cơ bản để tính toán theo phương trình.
- Sử dụng đúng các công thức tính toán (n = m/M, Vkhí = n × 22,4 (ĐKTC), m = n × M).
- Kiểm tra lại các bước tính toán và đơn vị.
Chúc các em học tốt và luôn giữ vững tinh thần tự tin nhé! Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, đừng ngần ngại hỏi thầy.