BÀI 12: HỖN SỐ – HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT CHƯƠNG TRÌNH SÁCH KẾT NỐI TRI THỨC VỚI CUỘC SỐNG (LỚP 5)
Chào mừng các em học sinh và quý phụ huynh! Cô là giáo viên Tiểu học. Hôm nay cô sẽ hướng dẫn các em học bài Bài 12: Hỗn số thuộc bộ sách giáo khoa “Kết nối tri thức với cuộc sống” (Toán lớp 5). Bài học này sẽ giúp các em nắm vững khái niệm về hỗn số, cách đọc, cách viết và chuyển đổi giữa hỗn số và phân số một cách dễ hiểu nhất.
I. KIẾN THỨC CẦN NHỚ VỀ HỖN SỐ
1. Khái niệm hỗn số:
Khi có một số tự nhiên và một phân số (bé hơn 1) kết hợp lại, ta được một hỗn số.
Ví dụ: Cho 2 cái bánh và 3/4 cái bánh. Ta viết là 2 3/4 cái bánh, đọc là: “Hai và ba phần tư” hoặc “Hai, ba phần tư”.
2. Cấu tạo của hỗn số:
Hỗn số gồm hai phần:
- Phần nguyên: Là một số tự nhiên.
- Phần phân số: Là một phân số có tử số bé hơn mẫu số (bé hơn 1).
Chú ý quan trọng: Phần phân số của hỗn số bao giờ cũng bé hơn 1.
3. Cách chuyển hỗn số thành phân số:
Có thể chuyển một hỗn số thành một phân số theo quy tắc sau:
- Tử số mới = (Phần nguyên × Mẫu số của phần phân số) + Tử số của phần phân số.
- Mẫu số mới = Giữ nguyên mẫu số của phần phân số.
Công thức tổng quát: a b/c = (a × c + b) / c
—
II. HƯỚNG DẪN GIẢI BÀI TẬP SGK KẾT NỐI TRI THỨC – BÀI 12
HOẠT ĐỘNG (Trang 41, 42)
Bài 1: Viết và đọc hỗn số chỉ phần đã tô màu trong mỗi hình dưới đây (theo mẫu):
Phương pháp giải: Quan sát hình vẽ để xác định số phần nguyên (các hình tròn/hình vuông được tô màu hoàn toàn) và phần phân số (hình chưa được tô màu hoàn toàn), sau đó viết và đọc hỗn số.
Hướng dẫn giải step-by-step:
-
Hình a:
Có 1 hình tròn được tô màu toàn bộ -> Phần nguyên là 1.
Hình tròn thứ hai được chia làm 2 phần bằng nhau, tô màu 1 phần -> Phần phân số là 1/2.
Viết hỗn số: 1 1/2
Đọc là: Một và một phần hai (hoặc Một, một phần hai). -
Hình b:
Có 2 hình tròn được tô màu toàn bộ -> Phần nguyên là 2.
Hình tròn thứ ba được chia làm 4 phần bằng nhau, tô màu 3 phần -> Phần phân số là 3/4.
Viết hỗn số: 2 3/4
Đọc là: Hai và ba phần tư. -
Hình c:
Có 3 hình chữ nhật được tô màu toàn bộ -> Phần nguyên là 3.
Hình chữ nhật tiếp theo chia làm 5 phần bằng nhau, tô màu 2 phần -> Phần phân số là 2/5.
Viết hỗn số: 3 2/5
Đọc là: Ba và hai phần năm.
Bài 2: Chuyển các hỗn số sau thành phân số:
2 1/3 ; 4 2/5 ; 1 3/4 ; 3 5/8
Hướng dẫn giải step-by-step:
- 2 1/3 = (2 × 3 + 1) / 3 = 7/3
- 4 2/5 = (4 × 5 + 2) / 5 = 22/5
- 1 3/4 = (1 × 4 + 3) / 4 = 7/4
- 3 5/8 = (3 × 8 + 5) / 8 = 29/8
—
LUYỆN TẬP (Trang 42, 43)
Bài 1: Viết hỗn số thích hợp vào chỗ chấm dưới mỗi vạch của tia số:
Phương pháp giải: Mỗi đoạn đơn vị trên tia số được chia thành các phần bằng nhau. Xác định giá trị tương ứng của mỗi vạch để điền hỗn số thích hợp.
Đáp án:
Tia số chia các đoạn từ 1 đến 2, từ 2 đến 3 thành 4 phần bằng nhau (mỗi vạch tương ứng 1/4):
- Sau vạch số 1 là các vạch: 1 1/4, 1 2/4 (hoặc 1 1/2), 1 3/4.
- Sau vạch số 2 là các vạch: 2 1/4, 2 2/4, 2 3/4.
Bài 2: Chuyển các hỗn số thành phân số rồi thực hiện phép tính:
a) 1 1/2 + 2 1/4
b) 3 1/3 – 1 2/3
Hướng dẫn giải step-by-step:
Cau a:
- Chuyển 1 1/2 thành phân số: 1 1/2 = (1 × 2 + 1) / 2 = 3/2
- Chuyển 2 1/4 thành phân số: 2 1/4 = (2 × 4 + 1) / 4 = 9/4
- Thực hiện phép cộng: 3/2 + 9/4 = 6/4 + 9/4 = 15/4
Cau b:
- Chuyển 3 1/3 thành phân số: 3 1/3 = (3 × 3 + 1) / 3 = 10/3
- Chuyển 1 2/3 thành phân số: 1 2/3 = (1 × 3 + 2) / 3 = 5/3
- Thực hiện phép trừ: 10/3 – 5/3 = 5/3
Bài 3: Bài toán thực tế:
Mẹ có 3 ổ bánh mì. Mẹ cho Mai 1 ổ bánh mì và 1/2 ổ bánh mì. Hỏi Mai nhận được bao nhiêu phần ổ bánh mì (viết dưới dạng hỗn số và phân số)?
Hướng dẫn giải step-by-step:
1. Mai nhận được 1 ổ bánh mì và 1/2 ổ bánh mì, nghĩa là Mai nhận được 1 1/2 ổ bánh mì (viết dạng hỗn số).
2. Chuyển hỗn số 1 1/2 thành phân số:
1 1/2 = (1 × 2 + 1) / 2 = 3/2 (ổ bánh mì).
Đáp số: Hỗn số: 1 1/2 ổ bánh mì; Phân số: 3/2 ổ bánh mì.
—
III. LỜI KHUYÊN DÀNH CHO HỌC SINH VÀ PHỤ HUYNH
- Đối với học sinh: Hãy luôn nhớ rằng khi đọc hay viết hỗn số, chúng ta đọc/viết phần nguyên trước, phần phân số sau. Tuyệt đối không để phần phân số lớn hơn hoặc bằng 1.
- Đối với phụ huynh: Hãy dùng các vật dụng trực quan tại nhà như quả cam, bánh ngọt, tờ giấy gấp đôi/gấp tư để giải thích cho con về phần nguyên và phần phân số. Điều này giúp con tiếp thu bài học Bài 12 “Hỗn số” một cách tự nhiên và ghi nhớ lâu hơn.