BÀI 27: NHÂN SỐ THẬP PHÂN – SÁCH KẾT NỐI TRI THỨC VỚI CUỘC SỐNG (TẬP 1)
Chào các em học sinh và quý phụ huynh! Trong chương trình Toán lớp 5 bộ sách “Kết nối tri thức với cuộc sống”, bài học Bài 27: Nhân số thập phân là một trong những kiến thức vô cùng quan trọng. Để giúp các em nắm vững lý thuyết và biết cách trình bày bài giải chính xác, thầy/cô đã biên soạn bộ hướng dẫn chi tiết từng bước dưới đây.
I. KIẾN THỨC CẦN NHỚ (LÝ THUYẾT NỀN TẢNG)
Để làm tốt các bài tập trong SGK Bài 27, các em cần thuộc lòng 4 quy tắc cơ bản sau:
1. Nhân một số thập phân với một số tự nhiên
Muốn nhân một số thập phân với một số tự nhiên, ta làm như sau:
- Thực hiện phép nhân như nhân các số tự nhiên.
- Đếm xem trong phần thập phân của số thập phân có bao nhiêu chữ số rồi dùng dấu phẩy tách ra ở tích bấy nhiêu chữ số kể từ phải sang trái.
2. Nhân một số thập phân với 10, 100, 1000,…
Muốn nhân một số thập phân với 10, 100, 1000,… ta chỉ cần chuyển dấu phẩy của số đó lần lượt sang bên phải một, hai, ba,… chữ số.
3. Nhân một số thập phân với một số thập phân
Muốn nhân một số thập phân với một số thập phân, ta làm như sau:
- Thực hiện phép nhân như nhân các số tự nhiên.
- Đếm xem trong phần thập phân của cả hai thừa số có tổng cộng bao nhiêu chữ số rồi dùng dấu phẩy tách ra ở tích bấy nhiêu chữ số kể từ phải sang trái.
4. Nhân một số thập phân với 0,1; 0,01; 0,001,…
Muốn nhân một số thập phân với 0,1; 0,01; 0,001,… ta chỉ cần chuyển dấu phẩy của số đó lần lượt sang bên trái một, hai, ba,… chữ số.
II. HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT BÀI TẬP SGK BÀI 27
Bài 1: Đặt tính rồi tính
Đề bài: Thực hiện các phép tính sau:
a) 3,25 × 6
b) 12,4 × 2,5
c) 0,45 × 1,8
Lời giải chi tiết:
a) 3,25 × 6
- Đặt tính và thực hiện nhân như số tự nhiên: 325 × 6 = 1950.
- Phần thập phân của thừa số 3,25 có 2 chữ số (chữ số 2 và 5).
- Dùng dấu phẩy tách ra ở tích 2 chữ số kể từ phải sang trái, ta được: 19,50 (hoặc viết gọn là 19,5).
Kết quả: 3,25 × 6 = 19,5
b) 12,4 × 2,5
- Thực hiện phép nhân 124 × 25:
– 124 × 5 = 620
– 124 × 2 = 248 (viết lùi sang trái một cột)
– Cộng hai tích riêng: 620 + 2480 = 3100. - Cả hai thừa số 12,4 và 2,5 có tổng cộng 2 chữ số ở phần thập phân (số 4 và số 5).
- Dùng dấu phẩy tách ra ở tích 2 chữ số kể từ phải sang trái, ta được: 31,00 (hoặc viết gọn là 31).
Kết quả: 12,4 × 2,5 = 31
c) 0,45 × 1,8
- Thực hiện phép nhân 45 × 18 = 810.
- Thừa số 0,45 có 2 chữ số ở phần thập phân, thừa số 1,8 có 1 chữ số ở phần thập phân. Tổng cộng có 3 chữ số ở phần thập phân.
- Dùng dấu phẩy tách ra ở tích 3 chữ số kể từ phải sang trái, ta được: 0,810 (hoặc viết gọn là 0,81).
Kết quả: 0,45 × 1,8 = 0,81
Bài 2: Tính nhẩm
Đề bài: Tính nhẩm các phép tính sau:
a) 4,12 × 10; 0,85 × 100; 7,309 × 1000
b) 6,8 × 0,1; 52,4 × 0,01; 315,2 × 0,001
Lời giải chi tiết:
a) Nhân với 10, 100, 1000 (dịch dấu phẩy sang bên RẢI/PHẢI):
- 4,12 × 10 = 41,2 (dịch dấu phẩy sang phải 1 chữ số)
- 0,85 × 100 = 85 (dịch dấu phẩy sang phải 2 chữ số)
- 7,309 × 1000 = 7309 (dịch dấu phẩy sang phải 3 chữ số)
b) Nhân với 0,1; 0,01; 0,001 (dịch dấu phẩy sang bên TRÁI):
- 6,8 × 0,1 = 0,68 (dịch dấu phẩy sang trái 1 chữ số)
- 52,4 × 0,01 = 0,524 (dịch dấu phẩy sang trái 2 chữ số)
- 315,2 × 0,001 = 0,3152 (dịch dấu phẩy sang trái 3 chữ số)
Bài 3: Giải bài toán có lời văn
Đề bài: Một mảnh vườn hình chữ nhật có chiều rộng là 6,5 m, chiều dài gấp 2,4 lần chiều rộng. Tính diện tích của mảnh vườn đó.
Hướng dẫn giải chi tiết:
- Bước 1: Tìm chiều dài mảnh vườn bằng cách lấy chiều rộng nhân với 2,4.
- Bước 2: Tìm diện tích mảnh vườn bằng cách lấy chiều dài nhân với chiều rộng (Áp dụng công thức S = a × b).
Bài giải:
Chiều dài của mảnh vườn hình chữ nhật là:
6,5 × 2,4 = 15,6 (m)
Diện tích của mảnh vườn hình chữ nhật là:
15,6 × 6,5 = 101,4 (m²)
Đáp số: 101,4 m²
III. LỜI KHUYÊN DÀNH CHO HỌC SINH KHI LÀM BÀI
- Lỗi hay gặp nhất: Quên không đếm tổng số chữ số thập phân ở CẢ HAI THỪA SỐ khi thực hiện phép nhân số thập phân với số thập phân.
- Mẹo phân biệt: Khi nhân với 10, 100, 1000… kết quả sẽ lớn lên (dịch dấu phẩy sang phải). Khi nhân với 0,1; 0,01; 0,001… kết quả sẽ nhỏ đi (dịch dấu phẩy sang trái).
- Luôn thử lại phép tính bằng cách ước lượng kết quả trước khi ghi vào vở.