BÀI HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT LỊCH SỬ 8: CÁC CUỘC CÁCH MẠNG TƯ SẢN Ở CHÂU ÂU VÀ BẮC MỸ
Chào các em học sinh Lớp 8 thân mến! Thầy/Cô rất vui được đồng hành cùng các em trong bài học quan trọng này. Các cuộc cách mạng tư sản ở châu Âu và Bắc Mỹ là nền tảng cốt lõi của chương trình Lịch sử lớp 8. Bài viết này được thiết kế theo dạng từng bước (Step-by-step), trình bày mạch lạc và chuẩn xác nhất để các em dễ dàng tra cứu, chuẩn bị bài mới, ghi chép vào vở hoặc ôn thi giữa kỳ, cuối kỳ đạt điểm tối đa.
PHẦN 1: TÓM TẮT KIẾN THỨC TRỌNG TÂM CẦN NHỚ
Trước khi đi vào giải bài tập SGK, các em cần nắm chắc bảng hệ thống hóa 3 cuộc cách mạng tư sản bùng nổ sớm nhất và điển hình nhất:
- Cách mạng tư sản Anh (Thế kỷ XVII): Lãnh đạo bởi giai cấp Tư sản và Quý tộc mới. Hình thức là Nội chiến. Kết quả thiết lập chế độ Quân chủ lập hiến.
- Chiến tranh giành độc lập của 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mỹ (Thế kỷ XVIII): Lãnh đạo bởi Tư sản và Chủ đồn điền. Hình thức là Chiến tranh giải phóng dân tộc. Kết quả thành lập Nước Cộng hòa tư sản (Hợp chúng quốc Mỹ – USA).
- Cách mạng tư sản Pháp (Thế kỷ XVIII): Lãnh đạo bởi Giai cấp Tư sản. Hình thức là Đấu tranh giai cấp gay gắt. Được coi là cuộc Cách mạng tư sản triệt để nhất.
PHẦN 2: HƯỚNG DẪN GIẢI BÀI TẬP SGK LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÝ 8 (CHI TIẾT TỪNG BƯỚC)
Câu 1: Lập bảng so sánh mục tiêu, nhiệm vụ, giai cấp lãnh đạo, động lực cách mạng và kết quả của các cuộc cách mạng tư sản ở Anh, Bắc Mỹ và Pháp.
Hướng dẫn trả lời step-by-step:
Bước 1: Phân tích yêu cầu bài toán. Bài tập yêu cầu so sánh 3 cuộc cách mạng dựa trên các tiêu chí cụ thể. Khi trình bày vào vở, các em nên lập bảng hoặc gạch đầu dòng rõ ràng từng tiêu chí.
Bước 2: Trình bày đáp án chi tiết theo tiêu chí:
- Mục tiêu chung:
- Lật đổ chế độ phong kiến (ở Anh, Pháp) hoặc ách đô hộ của thực dân (ở Bắc Mỹ).
- Mở đường cho chủ nghĩa tư bản phát triển.
- Nhiệm vụ cách mạng:
- Nhiệm vụ dân tộc: Tống khứ quân xâm lược, thống nhất thị trường dân tộc (điển hình ở Bắc Mỹ).
- Nhiệm vụ dân chủ: Xóa bỏ chế độ phong kiến chuyên chế, chia ruộng đất cho nông dân, đem lại quyền tự do cho nhân dân (điển hình ở Pháp).
- Giai cấp lãnh đạo:
- Tại Anh: Tư sản liên minh với Quý tộc mới.
- Tại Bắc Mỹ: Tư sản liên minh với Chủ đồn điền.
- Tại Pháp: Giai cấp Tư sản (Tư sản công thương).
- Động lực cách mạng: Quần chúng nhân dân (Nông dân, thợ thủ công, công nhân, nô lệ…). Đây là lực lượng quyết định thắng lợi của cách mạng.
- Kết quả và thể chế chính trị sau cách mạng:
- Anh: Lật đổ vua Charles I, thành lập chế độ Quân chủ lập hiến.
- Bắc Mỹ: Đánh đuổi thực dân Anh, ra đời nước Mỹ (USA) theo thể chế Cộng hòa tổng thống.
- Pháp: Lật đổ chế độ phong kiến, thiết lập thể chế Cộng hòa tư sản.
Câu 2: Vì sao Cách mạng tư sản Pháp cuối thế kỷ XVIII được coi là cuộc cách mạng tư sản triệt để nhất?
Hướng dẫn trả lời step-by-step:
Để giải thích tính “triệt để”, các em phân tích theo 4 ý chính sau:
- Bước 1: Giải quyết triệt để nhiệm vụ chống phong kiến. Cách mạng Pháp đã lật đổ hoàn toàn chế độ phong kiến chuyên chế tồn tại hàng ngàn năm, xử tử vua Louis XVI, xóa bỏ các đặc quyền của đẳng cấp Tăng lữ và Quý tộc.
- Bước 2: Giải quyết vấn đề ruộng đất cho nông dân. Thời kỳ chuyên chính Gia-cô-banh đã ban hành nhiều sắc lệnh phân chia ruộng đất công, bán ruộng đất tịch thu của quý tộc cho nông dân với giá rẻ và trả góp, đáp ứng nguyện vọng lớn nhất của nhân dân.
- Bước 3: Sự tham gia tích cực của quần chúng nhân dân. Quần chúng nhân dân là động lực chính, liên tục đẩy cách mạng tiến lên từ thấp đến cao (đỉnh cao là giai đoạn Gia-cô-banh).
- Bước 4: Mở đường rộng lớn cho Chủ nghĩa tư bản và ảnh hưởng quốc tế. Bài học và tư tưởng “Tự do – Bình đẳng – Bác ái” của Cách mạng Pháp đã làm rung chuyển tận gốc rễ chế độ phong kiến trên toàn châu Âu.
Kết luận: Vì giải quyết triệt để các nhiệm vụ dân tộc, dân chủ và vấn đề ruộng đất, Cách mạng tư sản Pháp xứng đáng là cuộc cách mạng tư sản triệt để nhất thời kỳ lịch sử thế giới cận đại.
PHẦN 3: BÀI TẬP ÔN THI CỦNG CỐ VẬN DỤNG HIGH-SCORE
Đề bài: Nêu điểm khác nhau cơ bản về nguyên nhân sâu xa dẫn đến Chiến tranh giành độc lập của 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mỹ so với Cách mạng tư sản Anh và Pháp.
Gợi ý đáp án chuẩn xác:
- Tại Anh và Pháp: Nguyên nhân sâu xa là mâu thuẫn nội bộ gay gắt giữa lực lượng sản xuất tư bản chủ nghĩa mới phát sinh với chế độ phong kiến chuyên chế lạc hậu.
- Tại Bắc Mỹ: Nguyên nhân sâu xa là mâu thuẫn giữa toàn thể nhân dân 13 thuộc địa (bao gồm cả tư sản, chủ đồn điền, nhân dân lao động) với ách đô hộ, bóc lột của thực dân Anh. Chính quyền Anh cố tình kìm hãm sự phát triển kinh tế của Bắc Mỹ.
Thầy/Cô chúc các em học tốt! Hãy ghi chép bài đầy đủ vào vở và ôn luyện kỹ lưỡng để đạt kết quả cao trong các bài kiểm tra sắp tới nhé!