HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT BÀI 1: TÂY ÂU TỪ THẾ KỈ V ĐẾN THẾ KỈ X
Chào các em học sinh khối 7! Để giúp các em nắm chắc kiến thức và hoàn thành tốt bài tập trong sách giáo khoa Lịch sử 7 – Bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống, thầy/cô gửi đến các em bài hướng dẫn giải chi tiết từng câu hỏi trong Bài 1: Tây Âu từ thế kỉ V đến thế kỉ X. Các em hãy đọc kỹ và hoàn thành bài ghi của mình thật chuẩn xác nhé!
I. TRẢ LỜI CÂU HỎI MỤC KHÁM PHÁ (GIỮA BÀI)
1. Quá trình hình thành xã hội phong kiến ở Tây Âu
Câu hỏi (trang 9): Hãy trình bày quá trình hình thành xã hội phong kiến ở Tây Âu.
Lời giải chi tiết:
Quá trình hình thành xã hội phong kiến ở Tây Âu diễn ra theo các bước sau:
- Bước 1: Từ thế kỉ V, các bộ tộc người Giéc-man từ phía bắc tràn xuống xâm lược và tiêu diệt Đế quốc La Mã (năm 476). Trên vùng đất cũ của La Mã, họ thành lập nên các vương quốc mới như Vương quốc Frank (Pháp), Vương quốc Đông Gốt, Tây Gốt, Ăng-glô Xắc-xông…
- Bước 2: Người Giéc-man chiếm ruộng đất của chủ nô La Mã cũ rồi chia cho các tướng lĩnh quân sự và tăng lữ giáo hội. Những người này được phong các tước vị khác nhau (công tước, hầu tước, bá tước…) và trở thành tầng lớp có quyền lực, nhiều ruộng đất.
- Bước 3: Sự phân hóa xã hội và hình thành 2 giai cấp cơ bản:
- Lãnh chúa phong kiến: Gồm các tướng lĩnh quân sự và tăng lữ giàu có, nắm giữ ruộng đất và quyền lực.
- Nông nô: Gồm các nô lệ được giải phóng và nông dân tự do bị mất ruộng đất, phải lệ thuộc vào lãnh chúa.
- Kết luận: Đến thế kỉ IX, xã hội phong kiến Tây Âu cơ bản được hình thành với quan hệ sản xuất phong kiến giữa lãnh chúa và nông nô.
2. Lãnh địa phong kiến và quan hệ sản xuất phong kiến
Câu hỏi (trang 10): Em hãy mô tả đặc điểm của lãnh địa phong kiến và mối quan hệ giữa lãnh chúa với nông nô trong xã hội phong kiến Tây Âu.
Lời giải chi tiết:
a. Đặc điểm của lãnh địa phong kiến:
- Lãnh địa phong kiến là vùng đất rộng lớn thuộc sở hữu riêng của một lãnh chúa (như một “quốc gia nhỏ”).
- Cấu trúc lãnh địa gồm có lâu đài của lãnh chúa, nhà thờ, thôn xóm của nông nô, đất canh tác, rừng, đồng cỏ…
- Đặc điểm kinh tế: Mang tính chất tự cấp, tự túc. Mọi vật dụng, lương thực, thực phẩm đều do nông nô sản xuất tại chỗ; hầu như không có sự trao đổi, buôn bán với bên ngoài (trừ muối và sắt).
- Đặc điểm chính trị: Lãnh chúa có quyền tối cao trong lãnh địa, có quân đội, tòa án, luật pháp riêng và thu thuế riêng.
b. Mối quan hệ giữa lãnh chúa và nông nô (Quan hệ sản xuất phong kiến):
- Lãnh chúa phong kiến: Không trực tiếp lao động, sống xa hoa nhờ việc bóc lột nông nô bằng các loại địa tô (tô lao dịch, tô sản vật, tô tiền) và hàng loạt các loại thuế nặng nề (thuế thân, thuế cưới xin, thuế xay bột…).
- Nông nô: Là lực lượng sản xuất chính, bị lệ thuộc vào lãnh chúa về thân thể và ruộng đất. Họ nhận ruộng đất của lãnh chúa để cày cấy và phải nộp tô thuế cho lãnh chúa.
3. Sự ra đời của thành thị trung đại
Câu hỏi (trang 11): Thành thị trung đại ra đời như thế nào? Nguyên nhân nào dẫn đến sự ra đời của thành thị trung đại? Thành thị có vai trò gì?
Lời giải chi tiết:
💡 Gợi ý lựa chọn tốt nhất cho: Sản Phẩm Đề Xuất
Đang có chương trình ưu đãi và giảm giá độc quyền trên [SIÊU TO, CAO CẤP] Giấy vệ sinh treo tường TopGia thùng 10 12 8 6 bịch đa sắc, combo tiết kiệm 1280 tờ. Khám phá ngay!
Xem Chi Tiết & Nhận Ưu Đãi →a. Nguyên nhân và quá trình ra đời:
- Từ thế kỉ XI, nhờ lực lượng sản xuất phát triển, nông nghiệp và thủ công nghiệp tách khỏi nhau. Thợ thủ công muốn tự do sản xuất, trao đổi sản phẩm nên đã rời bỏ lãnh địa.
- Họ đến những nơi có đông người qua lại (ngã ba đường, bến sông, gần lâu đài, lâu đài cổ…) để lập xưởng sản xuất và buôn bán hàng hóa. Từ đó, các thành thị trung đại xuất hiện.
b. Vai trò của thành thị trung đại:
- Về kinh tế: Phá vỡ nền kinh tế tự cấp tự túc của lãnh địa phong kiến, thúc đẩy kinh tế hàng hóa phát triển và mở rộng trao đổi thương mại.
- Về chính trị: Góp phần xóa bỏ chế độ phong kiến phân quyền, củng cố quyền lực cho chính quyền trung ương (nhà vua).
- Về xã hội – văn hóa: Mang lại không khí tự do, tạo điều kiện cho sự phát triển của tri thức, văn hóa, nghệ thuật và mở ra các trường đại học trung đại.
II. TRẢ LỜI CÂU HỎI LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG (CUỐI BÀI)
Luyện tập 1 (trang 12)
Câu hỏi: Hãy lập sơ đồ thể hiện các giai cấp cơ bản trong xã hội phong kiến Tây Âu và mối quan hệ giữa các giai cấp đó.
Lời giải chi tiết:
Các em vẽ sơ đồ mối quan hệ giai cấp vào vở theo hướng dẫn sau:
XÃ HỘI PHONG KIẾN TÂY ÂU
- LÃNH CHÚA PHONG KIẾN (Giai cấp thống trị)
– Nắm giữ toàn bộ ruộng đất và quyền lực.
– Bóc lột nông nô bằng địa tô và các loại thuế. - ↓ (Bóc lột) ↑ (Lệ thuộc & Nộp địa tô)
- NÔNG NÔ (Giai cấp bị trị)
– Nhận ruộng đất canh tác, lao động nuôi sống xã hội.
– Bị phụ thuộc vào lãnh chúa phong kiến.
Luyện tập 2 (trang 12)
Câu hỏi: Lập bảng so sánh nền kinh tế trong lãnh địa phong kiến và kinh tế thành thị trung đại theo các tiêu chí: Tính chất nền kinh tế, Hoạt động kinh tế chủ yếu, Thành phần cư dân.
Lời giải chi tiết:
| Tiêu chí so sánh | Kinh tế lãnh địa phong kiến | Kinh tế thành thị trung đại |
|---|---|---|
| Tính chất nền kinh tế | Tự cấp, tự túc, đóng kín, không giao thương buôn bán. | Kinh tế hàng hóa, mở, trao đổi buôn bán tự do. |
| Hoạt động kinh tế chủ yếu | Nông nghiệp là chính (trồng trọt, chăn nuôi). | Thủ công nghiệp và Thương nghiệp (buôn bán). |
| Thành phần cư dân | Lãnh chúa phong kiến và Nông nô. | Thợ thủ công và Thương nhân (Thị dân). |
Vận dụng (trang 12)
Câu hỏi: Tìm hiểu và cho biết ý nghĩa của câu nói nổi tiếng ở thời trung đại: “Không khí thành thị mang lại sự tự do”.
Lời giải chi tiết:
Ý nghĩa của câu nói “Không khí thành thị mang lại sự tự do”:
- Ở các lãnh địa, nông nô bị lệ thuộc chặt chẽ vào lãnh chúa về thân thể và kinh tế, bị bóc lột nặng nề và không có quyền tự do cá nhân.
- Khi các thành thị ra đời, thành thị hoạt động theo cơ chế tự trị, có luật pháp riêng. Theo quy định thời bấy giờ, nếu một nông nô trốn khỏi lãnh địa và sống ở thành thị đủ 1 năm 1 ngày thì người đó sẽ chính thức trở thành người tự do (thị dân).
- Trong thành thị, người dân có quyền tự do sản xuất, tự do kinh doanh buôn bán, không còn chịu sự kiểm soát và bóc lột trực tiếp của lãnh chúa. Câu nói phản ánh tinh thần giải phóng con người khỏi ách thống trị khắc nghiệt của chế độ phong kiến lãnh địa.
Chúc các em học tốt và đạt điểm cao trong môn Lịch sử 7!