CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI BÀI HƯỚNG DẪN GIẢI BÀI TẬP LỊCH SỬ 7
Thầy/Cô rất vui được đồng hành cùng các em học sinh lớp 7 trong chương trình Lịch sử và Địa lí 7 – Bộ sách “Kết nối tri thức với cuộc sống”. Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau hoàn thiện lời giải chi tiết, chuẩn xác nhất cho Bài 1: Quá trình hình thành và phát triển của chế độ phong kiến ở Tây Âu. Các em hãy đọc kỹ và hoàn thành vở ghi thật cẩn thận nhé!
I. TÓM TẮT KIẾN THỨC TRỌNG TÂM BÀI 1
- Quá trình hình thành: Từ thế kỉ V, các bộ tộc người Giéc-man xâm lược và tiêu diệt Đế quốc Tây La Mã. Hai giai cấp mới được hình thành là Lãnh chúa phong kiến (tầng lớp có quyền lực, nhiều đất đai) và Nông nô (nông dân bị mất đất, nô lệ được giải phóng).
- Lãnh địa phong kiến: Là đơn vị kinh tế và chính trị cơ bản ở Tây Âu. Đặc điểm kinh tế nổi bật là tự cấp, tự túc, hầu như không trao đổi với bên ngoài. Lãnh chúa bóc lột nông nô bằng địa tô và nhiều loại thuế bóc lột nặng nề.
- Sự ra đời của đô thị trung đại: Xuất hiện từ thế kỉ XI do sản xuất hàng hóa phát triển. Đô thị ra đời đã phá vỡ nền kinh tế tự nhiên của lãnh địa, tạo tiền đề cho sự phát triển của thương nghiệp và văn hóa mới.
II. HƯỚNG DẪN TRẢ LỜI CÂU HỎI TRONG BÀI HỌC (KHÁM PHÁ)
1. Quá trình hình thành chế độ phong kiến ở Tây Âu
Câu hỏi trang 9: Hãy nêu những việc làm của người Giéc-man khi xâm nhập vào lãnh thổ Tây La Mã và sự hình thành các giai cấp mới trong xã hội.
Trả lời:
Những việc làm của người Giéc-man khi xâm nhập vào Tây La Mã bao gồm:
- Thành lập các vương quốc mới như Vương quốc Frank, Ăng-glô Xắc-xông, Đông Gốt, Tây Gốt,…
- Chiếm đoạt ruộng đất của chủ nô La Mã cũ rồi chia cho các tướng lĩnh quân sự và tăng lữ Công giáo.
- Phong các tước vị (Công tước, Hầu tước, Bá tước,…) cho lực lượng nòng cốt này.
Sự hình thành hai giai cấp mới:
- Lãnh chúa phong kiến: Gồm các tướng lĩnh quân sự và tăng lữ giàu có, có nhiều ruộng đất và tước vị, nắm quyền lực kinh tế – chính trị.
- Nông nô: Gồm nông dân công xã bị mất đất và nô lệ được giải phóng, phụ thuộc vào lãnh chúa về ruộng đất và thân thể.
2. Lãnh địa phong kiến và quan hệ sản xuất phong kiến
Câu hỏi trang 10: Trình bày đặc điểm của lãnh địa phong kiến và quan hệ sản xuất phong kiến ở Tây Âu.
Trả lời:
Đặc điểm của lãnh địa phong kiến:
- Là một vùng đất rộng lớn thuộc sở hữu của lãnh chúa, bao gồm đất lâu đài, nhà thờ, thôn xóm, đồng cỏ, rừng rậm…
- Mỗi lãnh địa giống như một quốc gia nhỏ độc lập: có quân đội, tòa án, luật pháp, tiền tệ riêng.
- Kinh tế lãnh địa mang tính chất tự cấp, tự túc, khép kín. Mọi vật dụng hàng ngày đều do nông nô tự sản xuất trong lãnh địa.
Quan hệ sản xuất phong kiến:
- Là quan hệ bóc lột giữa Lãnh chúa và Nông nô.
- Lãnh chúa giao đất cho nông nô cày cấy và thu địa tô (tô lao dịch, tô sản vật, tô tiền) cùng vô số các loại thuế nặng nề khác.
3. Sự ra đời của đô thị trung đại
Câu hỏi trang 11: Đô thị trung đại ra đời như thế nào? Phân tích vai trò của đô thị trung đại đối với sự phát triển của Tây Âu.
Trả lời:
Nguyên nhân ra đời:
Thủ công nghiệp phát triển, hàng hóa sản xuất ra ngày càng nhiều. Một số thợ thủ công đã trốn khỏi lãnh địa hoặc dùng tiền chuộc tự do, đến những nơi có đông người qua lại (bến sông, ngã ba đường) lập xưởng sản xuất và bán hàng hóa. Từ đó, các đô thị trung đại ra đời (khoảng thế kỉ XI).
Vai trò của đô thị trung đại:
- Về kinh tế: Phá vỡ nền kinh tế tự cấp tự túc của lãnh địa, thúc đẩy kinh tế hàng hóa và thương nghiệp phát triển.
- Về chính trị: Góp phần xóa bỏ chế độ phân quyền phong kiến, ủng hộ chính quyền trung ương tập quyền của nhà vua.
- Về xã hội và văn hóa: Đưa đến sự xuất hiện của tầng lớp thị dân. Đô thị là trung tâm văn hóa, giáo dục, làm xuất hiện các trường đại học, mang lại không khí tự do, tư tưởng tiến bộ.
III. HƯỚNG DẪN GIẢI BÀI TẬP LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG (TRANG 11)
Bài tập Luyện tập 1
Đề bài: Lập bảng so sánh đặc điểm của lãnh địa phong kiến và đô thị trung đại theo các tiêu chí: Thời điểm xuất hiện, thành phần cư dân, hoạt động kinh tế chủ yếu, đặc điểm kinh tế.
Lời giải chi tiết:
Các em kẻ bảng vào vở theo mẫu sau:
- Tiêu chí: Thời điểm xuất hiện
- Lãnh địa phong kiến: Khoảng thế kỉ IX.
- Đô thị trung đại: Khoảng thế kỉ XI.
- Tiêu chí: Thành phần cư dân
- Lãnh địa phong kiến: Lãnh chúa phong kiến và nông nô.
- Đô thị trung đại: Thị dân (gồm thợ thủ công và thương nhân).
- Tiêu chí: Hoạt động kinh tế chủ yếu
- Lãnh địa phong kiến: Nông nghiệp là chính, kết hợp với chăn nuôi và thủ công nghiệp gia đình.
- Đô thị trung đại: Thủ công nghiệp và thương nghiệp (trao đổi, buôn bán).
- Tiêu chí: Đặc điểm kinh tế
- Lãnh địa phong kiến: Tự cấp, tự túc, khép kín, không trao đổi với bên ngoài.
- Đô thị trung đại: Kinh tế hàng hóa, mở, giao lưu buôn bán phát triển.
Bài tập Luyện tập 2
Đề bài: Nhận xét về quan hệ sản xuất phong kiến trong lãnh địa ở Tây Âu.
Lời giải chi tiết:
Quan hệ sản xuất phong kiến trong lãnh địa ở Tây Âu là quan hệ bóc lột bất bình đẳng giữa Lãnh chúa và Nông nô:
- Lãnh chúa nắm giữ toàn bộ tư liệu sản xuất (ruộng đất) và có quyền lực tối cao, sống xa hoa trên sức lao động của người khác.
- Nông nô bị lệ thuộc chặt chẽ vào lãnh chúa về ruộng đất, phải nộp tô thuế nặng nề và chịu sự đối xử bất công.
- Tuy nhiên, so với chế độ nô lệ trước đó, nông nô có gia đình, tài sản riêng và không bị mua bán hay giết hại như nô lệ, điều này tạo động lực nhất định cho sản xuất phát triển.
Bài tập Vận dụng
Đề bài: Tìm hiểu thông tin và cho biết một số đô thị trung đại ở Tây Âu hiện nay vẫn còn giữ được kiến trúc cổ kính.
Lời giải chi tiết:
Một số đô thị trung đại nổi tiếng ở Tây Âu vẫn giữ được nét kiến trúc cổ kính đến ngày nay:
- Thành phố Bruges (Bỉ): Được ví như “Venice của phương Bắc”, bảo tồn nguyên vẹn kiến trúc trung đại với các dòng kênh, lâu đài và quảng trường cổ.
- Thành phố Florence (I-ta-li-a): Trung tâm thương nghiệp và văn hóa lớn thời trung đại, nổi tiếng với nhà thờ Santa Maria del Fiore và các công trình thời Phục hưng.
- Thành phố Venice (I-ta-li-a): Đô thị cảng sầm uất bậc nhất thời trung đại với hệ thống kênh đào và kiến trúc độc đáo.
- Thành phố Carcassonne (Pháp): Đô thị fortress (thành trì) trung đại còn nguyên vẹn nhất châu Âu với hệ thống tường thành đôi kiên cố.
Chúc các em học tốt và đạt điểm cao trong môn Lịch sử và Địa lí 7! Hãy luôn chủ động đọc sách giáo khoa trước khi đến lớp nhé.