HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT KHTN 6 – BÀI 12: TẾ BÀO – ĐƠN VỊ CƠ SỞ CỦA SỰ SỐNG
Bộ sách: Kết nối tri thức với cuộc sống
Chào các em học sinh! Cô rất vui được đồng hành cùng các em trong bài học ngày hôm nay. Tế bào là một trong những kiến thức nền tảng quan trọng nhất của Môn Khoa học tự nhiên 6. Dưới đây là phần tổng hợp lý thuyết trọng tâm và lời giải chi tiết, chuẩn xác từng câu hỏi trong SGK để các em tham khảo và ghi chép thật tốt nhé!
I. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM CẦN NẮM VỮNG
- Tế bào là gì? Mọi cơ thể sống (từ vi khuẩn, cây cối đến con người) đều được cấu tạo từ tế bào. Tế bào là đơn vị cơ sở của sự sống.
- Kích thước và hình dạng: Tế bào có kích thước rất nhỏ (đa số phải quan sát bằng kính hiển vi) và có nhiều hình dạng khác nhau (hình cầu, hình đĩa, hình sợi, hình sao,…).
- Cấu tạo chính của tế bào: Gồm 3 thành phần chính:
- Màng tế bào: Bảo vệ và kiểm soát các chất đi vào/đi ra khỏi tế bào.
- Tế bào chất: Nơi diễn ra các hoạt động sống của tế bào.
- Nhân hoặc Vùng nhân: Chứa vật chất di truyền, điều khiển mọi hoạt động sống.
- Phân loại tế bào:
- Tế bào nhân sơ (chưa có màng nhân bao bọc vật chất di truyền, ví dụ: tế bào vi khuẩn) và Tế bào nhân thực (đã có màng nhân, ví dụ: tế bào động vật, thực vật).
- Tế bào thực vật khác tế bào động vật ở chỗ: Có thêm thành tế bào (giúp giữ hình dạng cố định) và lục lạp (chứa diệp lục để quang hợp).
- Sự lớn lên và sinh sản: Tế bào lớn lên đến một kích thước nhất định sẽ phân chia (từ 1 tế bào mẹ thành 2 tế bào con). Sự tăng lên về số lượng và kích thước tế bào giúp cơ thể lớn lên và thay thế các tế bào già, bị tổn thương.
II. HƯỚNG DẪN GIẢI CÂU HỎI TRONG MỤC SGK
1. Mở đầu (Trang 40 SGK)
Mở đầu: Mỗi ngôi nhà gạch được cấu tạo từ nhiều viên gạch. Vậy cơ thể chúng ta và các loài sinh vật khác được cấu tạo từ đơn vị nào?
Trả lời chi tiết:
Cơ thể con người cũng như mọi loài sinh vật khác đều được cấu tạo từ đơn vị nhỏ nhất gọi là tế bào.
2. Câu hỏi Mục I: Tế bào là gì? (Trang 40 SGK)
Câu hỏi: Tại sao tế bào được coi là đơn vị cơ sở của sự sống?
Trả lời chi tiết:
Tế bào được coi là đơn vị cơ sở của sự sống vì:
- Mọi cơ thể sống đều được cấu tạo từ một hoặc nhiều tế bào.
- Tế bào thực hiện đầy đủ các hoạt động sống cơ bản như: trao đổi chất, sinh trưởng, phát triển, sinh sản và cảm ứng.
3. Câu hỏi Mục II: Kích thước và hình dạng tế bào (Trang 41 SGK)
Câu hỏi 1: Quan sát Hình 12.1 và Hình 12.2, hãy nêu nhận xét về kích thước và hình dạng của các loại tế bào.
Trả lời chi tiết:
- Kích thước: Kích thước của tế bào vô cùng đa dạng. Có tế bào rất nhỏ chỉ quan sát được bằng kính hiển vi (như tế bào vi khuẩn khoảng vài micromet), nhưng cũng có tế bào lớn có thể nhìn thấy bằng mắt thường (như tế bào tép bưởi, tế bào trứng chim).
- Hình dạng: Tế bào có nhiều hình dạng khác nhau tùy thuộc vào chức năng của chúng: hình cầu (tế bào trứng), hình đĩa (tế bào hồng cầu), hình sợi (tế bào cơ), hình sao (tế bào thần kinh), hình nhiều cạnh (tế bào biểu bì lá).
4. Câu hỏi Mục III: Cấu tạo tế bào (Trang 42 SGK)
Câu hỏi 1: Quan sát Hình 12.3 đến 12.6, nêu các thành phần chính cấu tạo nên tế bào và chức năng của chúng.
Trả lời chi tiết:
Các thành phần chính cấu tạo nên tế bào gồm:
- Màng tế bào: Bao bọc ngoài tế bào, giúp bảo vệ và kiểm soát sự di chuyển của các chất đi vào và đi ra khỏi tế bào.
- Tế bào chất: Là vùng nằm giữa màng tế bào và nhân (hoặc vùng nhân), chứa các bào quan và là nơi diễn ra hầu hết các hoạt động sống của tế bào.
- Nhân hoặc Vùng nhân: Chứa vật chất di truyền, đóng vai trò điều khiển mọi hoạt động sống của tế bào.
Câu hỏi 2: Điểm khác nhau cơ bản giữa tế bào nhân sơ và tế bào nhân thực là gì?
Trả lời chi tiết:
- Tế bào nhân sơ: Chưa có màng nhân bao bọc vật chất di truyền (chỉ có vùng nhân). Ví dụ: Vi khuẩn.
- Tế bào nhân thực: Đã có màng nhân bao bọc vật chất di truyền tạo thành nhân hoàn chỉnh. Ví dụ: Tế bào động vật, thực vật, nấm.
Câu hỏi 3: Thành phần nào giúp tế bào thực vật có hình dạng cố định và khả năng quang hợp?
Trả lời chi tiết:
💡 Gợi ý lựa chọn tốt nhất cho: Sản Phẩm Đề Xuất
Đang có chương trình ưu đãi và giảm giá độc quyền trên Chân Gà Không Xương - ĂN CÙNG BÀ TUYẾT M11. Khám phá ngay!
Xem Chi Tiết & Nhận Ưu Đãi →- Thành phần giúp tế bào thực vật có hình dạng cố định là thành tế bào (bao bọc bên ngoài màng tế bào).
- Thành phần giúp tế bào thực vật có khả năng quang hợp là lục lạp (chứa chất diệp lục).
5. Câu hỏi Mục IV: Sự lớn lên và sinh sản của tế bào (Trang 43 SGK)
Câu hỏi 1: Nhờ đâu mà cơ thể sinh vật có thể lớn lên được?
Trả lời chi tiết:
Cơ thể sinh vật lớn lên được là nhờ sự tăng lên về kích thước (sự lớn lên) và tăng lên về số lượng (sự sinh sản/phân chia) của các tế bào trong cơ thể.
Câu hỏi 2 (Luyện tập tính toán): Một tế bào ban đầu sau khi phân chia liên tiếp 3 lần thì tạo ra bao nhiêu tế bào con?
Trả lời chi tiết:
Áp dụng công thức tính số tế bào con tạo thành sau $n$ lần phân chia từ $1$ tế bào ban đầu:
Số tế bào con = 2n (với $n$ là số lần phân chia)
Ở đây, $n = 3$, vậy số tế bào con tạo thành là:
23 = 2 x 2 x 2 = 8 (tế bào)
Đáp số: 8 tế bào con.
III. HƯỚNG DẪN GIẢI BÀI TẬP BÀI 12 (TRANG 44 SGK)
Bài 1: Tế bào là đơn vị cấu tạo của cơ thể vì:
A. Mọi cơ thể sống đều được cấu tạo từ tế bào.
B. Tế bào thực hiện được các hoạt động sống.
C. Tế bào có nhiều hình dạng và kích thước khác nhau.
D. Tế bào có thể sinh sản.
Đáp án đúng: A (Vì định nghĩa đơn vị cấu tạo thể hiện ở việc mọi cơ thể sống đều được thành lập từ tế bào).
Bài 2: Quan sát tế bào bên dưới và cho biết đây là tế bào nhân sơ hay tế bào nhân thực? Tế bào động vật hay tế bào thực vật? Vì sao?
Trả lời chi tiết:
- Đây là tế bào nhân thực vì đã có màng nhân bao bọc vật chất di truyền để tạo thành nhân hoàn chỉnh.
- Đây là tế bào thực vật vì quan sát thấy có thành tế bào bao bên ngoài và chứa các lục lạp bên trong tế bào chất.
Lời giải trên được biên soạn chi tiết, bám sát từng mục học trong SGK Khoa học tự nhiên 6 bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống. Các em hãy đọc kỹ để hiểu bản chất kiến thức và trình bày bài làm của mình thật sạch đẹp nhé!