HƯỚNG DẪN GIẢI BÀI TẬP KHOA HỌC TỰ NHIÊN 7
Bộ sách: Kết nối tri thức với cuộc sống
Bài 1: Phương pháp học tập và nghiên cứu môn Khoa học tự nhiên
Chào các em học sinh! Hôm nay cô sẽ hướng dẫn các em giải chi tiết các câu hỏi và bài tập trong Bài 1 (SGK Khoa học tự nhiên 7 – Bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống). Các em hãy đọc kỹ từng bước hướng dẫn để hiểu rõ bản chất kiến thức và hoàn thành bài ghi vào vở một cách chuẩn xác nhất nhé.
I. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM CẦN NẮM VỮNG
- 1. Tiến trình nghiên cứu khoa học tự nhiên gồm 5 bước:
- Bước 1: Quan sát và đặt câu hỏi nghiên cứu.
- Bước 2: Đề xuất giả thuyết.
- Bước 3: Lập kế hoạch kiểm tra giả thuyết.
- Bước 4: Thực hiện kế hoạch.
- Bước 5: Kết luận.
- 2. Các kĩ năng tiến trình: Kĩ năng quan sát, phân loại, liên kết, đo đạc, dự báo, viết báo cáo và thuyết trình.
- 3. Thiết bị đo thời gian: Cổng quang điện (sử dụng cảm biến) kết hợp với Đồng hồ đo thời gian hiện số giúp đo chính xác khoảng thời gian vật chuyển động.
II. HƯỚNG DẪN GIẢI BÀI TẬP TRONG SGK KẾT NỐI TRI THỨC
1. Giải Hoạt động trang 7 SGK KHTN 7
Đề bài: Sắp xếp các nội dung sau vào đúng các bước của tiến trình nghiên cứu khoa học:
a) Đưa ra dự đoán nguyên nhân gây ra hiện tượng.
b) Rút ra kết luận về mối quan hệ giữa các yếu tố.
c) Quan sát hiện tượng và đặt câu hỏi cần tìm hiểu.
d) Tiến hành thí nghiệm để thu thập dữ liệu.
e) Xây dựng các bước thí nghiệm kiểm tra dự đoán.
Lời giải chi tiết:
Dựa vào kiến thức về 5 bước của tiến trình nghiên cứu khoa học, chúng ta thực hiện ghép nối như sau:
- Bước 1: Quan sát và đặt câu hỏi nghiên cứu ứng với nội dung c) Quan sát hiện tượng và đặt câu hỏi cần tìm hiểu.
- Bước 2: Đề xuất giả thuyết ứng với nội dung a) Đưa ra dự đoán nguyên nhân gây ra hiện tượng.
- Bước 3: Lập kế hoạch kiểm tra giả thuyết ứng với nội dung e) Xây dựng các bước thí nghiệm kiểm tra dự đoán.
- Bước 4: Thực hiện kế hoạch ứng với nội dung d) Tiến hành thí nghiệm để thu thập dữ liệu.
- Bước 5: Kết luận ứng với nội dung b) Rút ra kết luận về mối quan hệ giữa các yếu tố.
2. Giải Hoạt động trang 8 SGK KHTN 7
Đề bài: Cho biết kĩ năng dự báo có vai trò gì trong nghiên cứu khoa học? Hãy đưa ra dự báo về hiện tượng xảy ra khi cho một viên phấn vào cốc nước.
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Vai trò của kĩ năng dự báo:
Kĩ năng dự báo giúp nhà khoa học chủ động định hướng nghiên cứu, đưa ra các giả thuyết khoa học dựa trên quan sát và tri thức đã có trước khi tiến hành thí nghiệm kiểm chứng.
Bước 2: Dự báo hiện tượng khi cho viên phấn vào cốc nước:
- Hiện tượng dự báo: Xuất hiện các bọt khí li ti nổi lên bề mặt nước và viên phấn dần dần chìm xuống đáy cốc, sau một thời gian viên phấn bị rã ra.
- Giải thích căn cứ dự báo: Do viên phấn có cấu tạo xốp, bên trong chứa các khe rỗng có không khí. Khi thả vào nước, nước tràn vào thế chỗ không khí, đẩy không khí ra ngoài tạo thành bọt khí.
3. Giải Bài tập vận dụng thực hành (Trang 12 SGK)
Đề bài: Hãy đề xuất các bước nghiên cứu để tìm hiểu xem “Ánh sáng có ảnh hưởng như thế nào đến sự phát triển của cây xanh?”.
Lời giải chi tiết:
Bước 1: Quan sát và đặt câu hỏi nghiên cứu
Quan sát thấy các cây mọc ở nơi thiếu ánh sáng thường bị còi cọc, lá nhạt màu hơn cây ở nơi đủ ánh sáng. Đặt câu hỏi: “Ánh sáng có ảnh hưởng đến sự phát triển chiều cao và màu sắc lá của cây xanh hay không?”
Bước 2: Đề xuất giả thuyết
Giả thuyết: “Cây nhận đủ ánh sáng mặt trời sẽ phát triển tốt hơn, lá xanh thẫm hơn cây sống trong bóng tối.”
Bước 3: Lập kế hoạch kiểm tra giả thuyết
- Chuẩn bị 2 chậu cây cùng loại, cùng kích thước và độ tuổi (ví dụ: cây đỗ/đậu).
- Đặt Chậu A ở nơi có ánh sáng mặt trời đầy đủ.
- Đặt Chậu B trong hộp giấy kín (thiếu ánh sáng).
- Tưới nước đều đặn với lượng nước như nhau cho cả 2 chậu mỗi ngày.
Bước 4: Thực hiện kế hoạch
- Theo dõi sự phát triển của 2 chậu cây trong vòng 7 đến 10 ngày.
- Đo chiều cao của cây và quan sát màu sắc của lá mỗi ngày, ghi chép số liệu vào bảng theo dõi.
Bước 5: Kết luận
So sánh kết quả thu được: Chậu A phát triển khỏe mạnh, lá xanh tươi. Chậu B thân dài vươn cao nhưng yếu ớt, lá màu vàng nhạt. Từ đó rút ra kết luận: Ánh sáng có vai trò quan trọng đối với sự phát triển và quá trình quang hợp của cây xanh.
III. LỜI KHUYÊN DÀNH CHO HỌC SINH
Để học tốt Bài 1 môn Khoa học tự nhiên 7, các em cần ghi nhớ đúng thứ tự 5 bước trong tiến trình nghiên cứu khoa học. Khi làm bài tập vận dụng, hãy luôn phân tích rõ ràng theo từng bước để câu trả lời của mình đạt điểm tối đa. Chúc các em luôn học tốt!