BÀI HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT ĐỊA LÍ 7 – SÁCH “KẾT NỐI TRI THỨC VỚI CUỘC SỐNG”
BÀI 1: VỊ TRÍ ĐỊA LÍ, ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN CHÂU ÂU
Chào các em học sinh! Bài viết này cô/thầy sẽ hướng dẫn các em nắm chắc lý thuyết trọng tâm và trả lời chi tiết từng câu hỏi trong SGK Địa lí 7 Bài 1 thuộc bộ sách “Kết nối tri thức với cuộc sống”. Các em có thể theo dõi và hoàn thành bài tập vào vở ghi một cách chính xác nhất.
I. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM CẦN NẮM
1. Vị trí địa lí, hình dạng và kích thước châu Âu
- Kích thước: Diện tích nhỏ, khoảng 10 triệu km² (chiếm trên 6,8% diện tích đất nổi trên Trái Đất).
- Vị trí địa lí:
- Nằm ở phía tây lục địa Á – Âu.
- Tọa độ địa lí: Nằm hoàn toàn ở bán cầu Bắc, kéo dài từ khoảng 36°B đến 71°B.
- Tiếp giáp: Phía bắc giáp Bắc Băng Dương, phía tây giáp Đại Tây Dương, phía nam giáp Địa Trung Hải, phía đông ngăn cách với châu Á bởi dãy U-ran (Ural).
- Hình dạng: Đường bờ biển bị cắt xẻ mạnh, tạo thành nhiều bán đảo, vũng, vịnh và biển nội địa.
2. Đặc điểm tự nhiên châu Âu
- Địa hình:
- Đồng bằng: Chiếm 2/3 diện tích châu lục, phân bố chủ yếu ở phía đông và trung tâm.
- Miền núi: Núi già phân bố ở phía bắc và trung tâm (như dãy Xkan-di-na-vi, U-ran); Núi trẻ phân bố ở phía nam (như dãy An-pơ, Ca-pac, Pí-rê-nê).
- Khí hậu: Phân hóa đa dạng. Đại bộ phận diện tích có khí hậu ôn đới (gồm ôn đới hải dương và ôn đới lục địa). Một phần nhỏ phía bắc có khí hậu cực và cận cực; phía nam có khí hậu cận nhiệt Địa Trung Hải.
- Sông hòi: Mạng lưới sông hòi dày đặc, lượng nước dồi dào. Các sông lớn nhất gồm: sông Vôn-ga (Volga), sông Đa-ni-úp (Danube), sông Rai-nơ (Rhine).
- Các đới thiên nhiên:
- Đới lạnh: Chiếm diện tích nhỏ ở phía bắc, thực vật chủ yếu là rêu, địa y.
- Đới ôn hòa: Chiếm đại bộ phận diện tích (rừng lá rộng, rừng lá kim, thảo nguyên).
- Đới nóng (Cận nhiệt): Ở phía nam, thực vật điển hình là rừng và cây bụi lá cứng Địa Trung Hải.
II. TRẢ LỜI CÂU HỎI HOẠT ĐỘNG KHÁM PHÁ (SGK)
Câu hỏi trang 97: Vị trí địa lí, hình dạng và kích thước
Đề bài: Đọc thông tin và quan sát hình 1 trang 96 SGK, hãy trình bày đặc điểm vị trí địa lí, hình dạng và kích thước châu Âu.
Hướng dẫn giải:
- Về vị trí địa lí: Châu Âu là bộ phận phía tây của lục địa Á – Âu. Nằm trong khoảng vĩ độ từ 36°B đến 71°B. Có 3 mặt giáp biển và đại dương: Phía bắc giáp Bắc Băng Dương, phía tây giáp Đại Tây Dương, phía nam giáp Địa Trung Hải. Phía đông giáp châu Á với ranh giới tự nhiên là dãy U-ran.
- Về kích thước: Châu Âu có diện tích khoảng 10 triệu km², là châu lục có diện tích nhỏ thứ hai thế giới (chỉ lớn hơn châu Đại Dương).
- Về hình dạng: Lãnh thổ châu Âu tựa như một bán đảo lớn của lục địa Á – Âu vươn về phía tây. Đường bờ biển dài khoảng 43.000 km, bị cắt xẻ mạnh tạo thành nhiều bán đảo, vũng vịnh và biển nội địa sâu vào đất liền.
Câu hỏi trang 98: Các khu vực địa hình chính
Đề bài: Dựa vào hình 1 và thông tin trong mục a, hãy trình bày đặc điểm các khu vực địa hình chính ở châu Âu.
Hướng dẫn giải:
Địa hình châu Âu chia làm hai khu vực chính:
- Khu vực đồng bằng:
- Chiếm 2/3 diện tích châu lục, trải dài từ tây sang đông.
- Địa hình chủ yếu là đồi sóng nhẹ, xen kẽ các vùng đất thấp hoặc lòng chảo.
- Các đồng bằng lớn: Đồng bằng Bắc Âu, Đồng bằng Đông Âu, Đồng bằng Hạ lưu sông Đa-ni-úp.
- Khu vực miền núi:
- Địa hình núi già: Phân bố ở phía bắc và trung tâm (dãy Xkan-di-na-vi, dãy U-ran). Đỉnh núi tròn, sườn thoải, độ cao trung bình hoặc thấp.
- Địa hình núi trẻ: Phân bố ở phía nam (dãy An-pơ, Ca-pac, Pí-rê-nê). Đỉnh nhọn, sườn dốc, độ cao lớn (đỉnh Mông Blăng thuộc dãy An-pơ cao nhất châu Âu với 4 807 m).
III. TRẢ LỜI CÂU HỎI LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG (SGK TRANG 101)
Luyện tập 1
Đề bài: Hoàn thành bảng tóm tắt đặc điểm các đới thiên nhiên ở châu Âu theo mẫu sau vào vở ghi:
| Đới thiên nhiên | Phân bố | Khí hậu | Sinh vật (Thực vật, Động vật) |
|---|---|---|---|
| Đới lạnh | Các đảo, quần đảo ở Bắc Băng Dương và một dải hẹp phía bắc châu lục. | Khí hậu cực và cận cực, lạnh giá quanh năm, lượng mưa ít. | Thực vật nghèo xơ xác, chủ yếu là rêu và địa y. Động vật chịu lạnh như gấu trắng, tuần lộc. |
| Đới ôn hòa | Chiếm phần lớn diện tích châu Âu (Bắc Âu, Tây Âu, Trung Âu, Đông Âu). | Khí hậu ôn đới hải dương và ôn đới lục địa, thời tiết thay đổi trong năm. | Thực vật phong phú: rừng lá rộng (sồi, dẻ), rừng lá kim (thông, tùng), thảo nguyên. Động vật có nai, hươu, gấu nâu, cáo,… |
| Đới nóng (Cận nhiệt) | Phân bố ở phía nam châu Âu (ven biển Địa Trung Hải). | Khí hậu cận nhiệt Địa Trung Hải, mùa hạ nóng khô, mùa đông ấm áp và có mưa. | Thực vật thích nghi với khô hạn: rừng và cây bụi lá cứng (sồi xanh, ô liu). Động vật gồm một số loài bò sát, chim và gặm nhấm. |
Vận dụng 2
Đề bài: Tìm hiểu và viết một đoạn văn ngắn (khoảng 10 – 15 câu) giới thiệu về một con sông lớn ở châu Âu (sông Vôn-ga hoặc sông Đa-ni-úp).
Bài làm mẫu – Giới thiệu về sông Vôn-ga (Volga):
Sông Vôn-ga (Volga) là con sông dài nhất châu Âu với chiều dài khoảng 3.531 km và nằm hoàn toàn trên lãnh thổ nước Nga. Sông bắt nguồn từ vùng đồi Valdai ở độ cao khoảng 225m so với mực nước biển, chảy qua nhiều vùng miền nội địa và cuối cùng đổ ra biển Ca-spi (Caspian). Lưu vực của sông Vôn-ga cực kỳ rộng lớn, chiếm gần một nửa diện tích khu vực châu Âu thuộc Nga. Nhờ nguồn nước dồi dào từ tuyết tan và mưa, sông Vôn-ga đóng vai trò quan trọng đối với đời sống kinh tế và văn hóa của đất nước Nga. Người dân Nga thường gọi sông Vôn-ga một cách thân thương là “Sông Mẹ Vôn-ga”. Trên hành trình chảy qua lãnh thổ, sông đã cung cấp nguồn nước ngọt lớn cho sinh hoạt, tưới tiêu nông nghiệp, cung cấp nguồn thủy điện dồi dào và là tuyến đường giao thông thủy nội địa vô cùng huyết mạch. Nhiều thành phố lớn và trung tâm công nghiệp sầm uất của Nga đã được xây dựng dọc theo bờ sông này. Ngoài ra, sông Vôn-ga còn mang giá trị cảnh quan du lịch đặc sắc, thu hút hàng triệu lượt khách du lịch mỗi năm.
Lời khuyên cho học sinh: Các em hãy đối chiếu kiến thức trên đây để hoàn thành bài tập vào vở một cách sạch đẹp và chính xác nhất. Chúc các em học tốt môn Địa lí 7!