HƯỚNG DẪN GIẢI BÀI TẬP VĂN BẢN “THÁNH GIÓNG” VÀ “SỰ TÍCH HỒ GƯỜM” (NGỮ VĂN 6 – SÁCH KẾT NỐI TRI THỨC VỚI CUỘC SỐNG)
Chào các em học sinh Lớp 6. Thầy/cô rất vui được đồng hành cùng các em trong bài học thuộc Bài 1: Thế giới truyền thuyết. Dưới đây là bài hướng dẫn chi tiết, chuẩn xác từng câu hỏi trong sách giáo khoa Ngữ văn 6 (Tập 1) – Bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống. Các em hãy đọc kỹ từng bước để hiểu bản chất bài học và hoàn thiện vở ghi thật tốt nhé!
PHẦN 1: HƯỚNG DẪN GIẢI BÀI TẬP VĂN BẢN “THÁNH GIÓNG”
Trả lời câu hỏi sau khi đọc (Trang 12 – SGK Ngữ văn 6 Tập 1)
Câu 1: Hãy liệt kê một số chi tiết kỳ lạ, phi thường gắn liền với các sự kiện trong cuộc đời nhân vật Thánh Gióng.
Trả lời từng bước:
- Sự ra đời: Mẹ Gióng giẫm vào vết chân to ngoài ruộng về nhà mang thai. Bà mang thai tới 12 tháng mới sinh ra Gióng. Gióng lên ba tuổi vẫn không biết nói, không biết cười, ai đặt đâu nằm đấy.
- Sự lớn lên: Khi nghe tiếng rao của sứ giả tìm người tài cứu nước, Gióng cất tiếng nói đầu tiên đòi đi đánh giặc. Sau đó, Gióng lớn nhanh như thổi, “cơm ăn mấy cũng không no, áo mặc mấy cũng không vừa”, nhân dân cả làng phải gom góp gạo nuôi Gióng.
- Sự chiến đấu: Gióng vươn vai biến thành một tráng sĩ cao lớn. Khi roi sắt gãy, Gióng nhổ những bụi tre đằng ngà bên đường để quật vào giặc An.
- Sự bay về trời: Sau khi đánh tan giặc, Gióng cởi bỏ giáp sắt, cưỡi ngựa bay thẳng lên trời, không đòi hỏi thưởng công hay danh lợi.
Câu 2: Chi tiết “Gióng cất tiếng nói đầu tiên là tiếng nói đòi đi đánh giặc” và chi tiết “bà con làng xóm gom góp gạo nuôi Gióng” có ý nghĩa gì?
Trả lời:
- Tiếng nói đầu tiên đòi đi đánh giặc: Thể hiện lòng yêu nước nồng nàn và ý thức trách nhiệm bảo vệ quê hương của nhân dân ta. Lòng yêu nước ấy luôn tiềm ẩn và sẽ bùng cháy mãnh liệt khi đất nước gặp nguy biến.
- Bà con làng xóm góp gạo nuôi Gióng: Thể hiện sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân. Gióng là con của nhân dân, được nhân dân nuôi dưỡng. Chiến công của Gióng là chiến công chung của cả cộng đồng.
Câu 3: Nêu ý nghĩa của hình tượng Thánh Gióng.
Trả lời:
Hình tượng Thánh Gióng là biểu tượng quang vinh cho sức mạnh quật cường, lòng yêu nước và tinh thần chống giặc ngoại xâm của dân tộc Việt Nam. Đồng thời, Thánh Gióng cũng đại diện cho sức mạnh của người anh hùng làng xã, sự kết tinh sức mạnh của toàn dân tộc trong công cuộc giữ nước.
PHẦN 2: HƯỚNG DẪN GIẢI BÀI TẬP VĂN BẢN “SỰ TÍCH HỒ GƯỜM”
Trả lời câu hỏi sau khi đọc (Trang 15 – SGK Ngữ văn 6 Tập 1)
Câu 1: Theo em, vì sao Đức Long Quân lại cho nghĩa quân Lam Sơn mượn gươm thần?
Trả lời:
Đức Long Quân cho mượn gươm thần vì giặc Minh đang hoành hành, gieo rắc độc ác, nghĩa quân Lam Sơn tuy mới khởi nghĩa còn yếu nhưng có chính nghĩa, có quyết tâm đánh đuổi kẻ thù cứu dân cứu nước. Việc cho mượn gươm thể hiện sự ủng hộ của thần linh và nhân dân đối với cuộc kháng chiến chính nghĩa.
Câu 2: Chi tiết Lê Thận nhặt được lưỡi gươm dưới nước và Lê Lợi lấy được chuôi gươm trên rừng ghép lại vừa khít có ý nghĩa gì?
Trả lời từng bước:
- Tính toàn vẹn và thống nhất: Lưỡi gươm ở miền sông nước, chuôi gươm ở miền núi rừng. Khi ghép lại vừa khít thể hiện sự đoàn kết toàn dân từ miền xuôi đến miền ngược, từ sông ngòi đến núi rừng đều chung một lòng chống giặc.
- Sự đồng lòng: Khẳng định cuộc khởi nghĩa Lam Sơn là cuộc khởi nghĩa của toàn thể nhân dân, hợp lòng dân và thuận theo ý trời.
Câu 3: Sức mạnh của gươm thần đối với nghĩa quân Lam Sơn được thể hiện như thế nào?
Trả lời:
Từ khi có gươm thần, nhuệ khí của nghĩa quân ngày càng tăng tiến. Gươm thần giúp nghĩa quân mở đường làm rộng uy thế, đánh đâu thắng đó, làm cho quân giặc bạt vía kinh hoàng, từ thế thụ động chuyển sang chủ động quét sạch giặc Minh ra khỏi bờ cõi.
Câu 4: Việc trả gươm cho Rùa Vàng ở Hồ Tả Vọng mang ý nghĩa gì? Tên gọi “Hồ Gươm” hay “Hồ Hoàn Kiếm” nói lên điều gì?
Trả lời:
- Ý nghĩa việc trả gươm: Đất nước đã thanh平, không còn giặc ngoại xâm, vũ khí gác lại để chuyển sang thời kỳ xây dựng hòa bình.
- Ý nghĩa tên gọi Hồ Gươm/Hoàn Kiếm: Khẳng định khát vọng hòa bình của dân tộc Việt Nam. Đồng thời giải thích nguồn gốc tên gọi của danh thắng Hồ Gươm lịch sử tại Hà Nội.
PHẦN 3: BÀI TẬP CỦNG CỐ & VIẾT ĐOẠN VĂN MẪU
Bài tập: Viết đoạn văn (khoảng 5-7 câu) thể hiện cảm nhận của em về chi tiết Rùa Vàng đòi gươm trong “Sự tích Hồ Gươm”.
Đoạn văn mẫu tham khảo:
Chi tiết Rùa Vàng đòi lại gươm thần trong truyền thuyết “Sự tích Hồ Gươm” là một chi tiết vô cùng đặc sắc và giàu ý nghĩa sâu sắc. Hình ảnh Rùa Vàng ngoi lên mặt nước, đòi lại gươm sau khi đất nước đã sạch bóng quân thù khẳng định cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc của ta là cuộc chiến tranh chính nghĩa. Gươm thần chỉ được dùng để đánh đuổi kẻ thù xâm lược; khi hòa bình đã lập lại, gươm phải được trả về cho thần linh. Chi tiết này biểu tượng cho khát vọng hòa bình, tinh thần yêu chuộng sự an lành và khép lại chiến tranh của dân tộc Việt Nam. Tên gọi “Hồ Hoàn Kiếm” ra đời từ đó, mãi mãi nhắc nhở thế hệ sau về truyền thống yêu nước và khát vọng sống trong độc lập, tự do.
Dặn dò của giáo viên: Các em hãy ghi chép cẩn thận các ý chính vào vở bài tập, lưu ý trình bày sạch đẹp và tự viết lại đoạn văn củng cố theo cảm nhận riêng của bản thân nhé!