BÀI 1: LỊCH SỬ VÀ MÔN LỊCH SỬ – SÁCH “KẾT NỐI TRI THỨC VỚI CUỘC SỐNG”
Chào các em học sinh! Thầy/cô rất vui được đồng hành cùng các em trong chương trình Lịch sử và Địa lí 6. Để giúp các em nắm vững kiến thức và chuẩn bị bài tập ở nhà thật chuẩn xác, dưới đây là hướng dẫn chi tiết trả lời các câu hỏi trong Bài 1: Lịch sử và môn Lịch sử thuộc bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống.
I. BẢNG TÓM TẮT KIẾN THỨC TRỌNG TÂM BÀI 1
Các em cần ghi nhớ 3 nội dung cốt lõi sau đây trước khi làm bài tập:
- 1. Khái niệm Lịch sử: Lịch sử là những gì đã diễn ra trong quá khứ. Lịch sử loài người là toàn bộ những hoạt động của con người từ khi xuất hiện đến nay.
- 2. Ý nghĩa của việc học Lịch sử: Học Lịch sử giúp chúng ta biết được nguồn gốc tổ tiên, quê hương, đất nước; hiểu được quá trình lao động, dựng nước và giữ nước của cha ông; từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm quý báu cho hiện tại và tương lai.
- 3. Các nguồn tư liệu lịch sử: Để khám phá và dựng lại lịch sử, người ta dựa vào 3 nguồn tư liệu chính:
- Tư liệu truyền miệng: Những câu chuyện kể, ca dao, thần thoại, truyền thuyết… được truyền từ đời này sang đời khác.
- Tư liệu hiện vật: Các di tích, công trình kiến trúc, đồ vật, công cụ lao động… còn lưu giữ lại được.
- Tư liệu chữ viết: Các bản ghi chép, văn bản, sách, chữ khắc trên đá, đồng, giấy…
- Tư liệu gốc: Là tư liệu cung cấp những thông tin đầu tiên, trực tiếp về sự kiện lịch sử (có giá trị tin cậy cao nhất).
II. HƯỚNG DẪN GIẢI BÀI TẬP SGK KẾT NỐI TRI THỨC (PHẦN LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG)
Câu 1 (Trang 11 SGK Lịch sử và Địa lí 6 – Phần Luyện tập):
Đề bài: Tại sao chúng ta cần phải học môn Lịch sử?
Lời giải chi tiết (Học sinh trình bày vào vở):
Chúng ta cần phải học môn Lịch sử vì những lý do sau:
- Lịch sử giúp chúng ta hiểu rõ về nguồn gốc của bản thân, gia đình, dòng họ, dân tộc và toàn thể loài người.
- Học Lịch sử giúp chúng ta biết và hiểu được quá trình lao động, hy sinh, dựng nước và giữ nước gian khổ của thế hệ cha ông, từ đó biết ơn và trân trọng những gì đang có ở hiện tại.
- Lịch sử giúp chúng ta đúc kết những bài học kinh nghiệm quý báu từ quá khứ để áp dụng vào cuộc sống hiện tại và định hướng cho tương lai.
Câu 2 (Trang 11 SGK Lịch sử và Địa lí 6 – Phần Luyện tập):
Đề bài: Căn cứ vào đâu để biết và dựng lại lịch sử?
Lời giải chi tiết (Học sinh trình bày vào vở):
Để biết và dựng lại lịch sử, các nhà khoa học phải căn cứ vào các nguồn tư liệu lịch sử. Có 3 nguồn tư liệu chính bao gồm:
- Tư liệu truyền miệng: Qua các truyền thuyết, câu chuyện dân gian (Ví dụ: Truyền thuyết Thánh Gióng, Sơn Tinh – Thủy Tinh).
- Tư liệu hiện vật: Qua các di vật, công trình còn sót lại (Ví dụ: Trống đồng Đông Sơn, di tích Cố đô Huế, rìu đá Bắc Sơn).
- Tư liệu chữ viết: Qua các cuốn sách, bản ghi chép, văn bile, văn bia (Ví dụ: Đại Việt sử ký toàn thư, Bia Tiến sĩ tại Văn Miếu).
Lưu ý của giáo viên: Trong các nguồn tư liệu trên, tư liệu gốc là nguồn tư liệu có giá trị lịch sử và độ tin cậy cao nhất.
Câu 3 (Trang 11 SGK Lịch sử và Địa lí 6 – Phần Vận dụng):
Đề bài: Em hãy tìm hiểu về lịch sử ngôi trường mà em đang học (Thời gian thành lập, tên trường qua các thời kỳ, những sự kiện nổi bật…)?
Lời giải mẫu tham khảo (Học sinh điều chỉnh thông tin theo đúng trường của mình):
Em xin trình bày tóm tắt lịch sử ngôi trường THCS của em như sau:
- Tên ngôi trường: Trường Trung học cơ sở Nguyễn Du.
- Thời gian thành lập: Trường được thành lập vào năm 1995.
- Lịch sử phát triển: Khi mới thành lập, trường chỉ có 10 phòng học cấp 4. Qua hơn 20 năm phát triển, trường đã được xây dựng lại thành dãy nhà 4 tầng hiện đại, có đầy đủ phòng máy tính, thư viện và sân bóng. Trường đã đạt chuẩn Quốc gia vào năm 2018.
- Phương pháp em đã thu thập thông tin: Em đã tìm hiểu lịch sử trường thông qua sách kỉ yếu ở phòng truyền thống (Tư liệu chữ viết và tư liệu hiện vật) và hỏi lại thầy cô giáo lâu năm trong trường (Tư liệu truyền miệng).
III. BÀI TẬP CỦNG CỐ TRẮC NGHIỆM KẾT NỐI TRI THỨC
Dưới đây là bài tập trắc nghiệm nhanh giúp em tự kiểm tra kiến thức bài học:
Câu 1: Lịch sử loài người là gì?
A. Những câu chuyện do con người tưởng tượng ra.
B. Toàn bộ những hoạt động của con người từ khi xuất hiện đến nay.
C. Những sự kiện diễn ra ở thời kỳ hiện đại.
D. Sự thay đổi của thời tiết và vũ trụ qua các năm.
Đáp án đúng: B
Câu 2: Rìu đá Bắc Sơn, Trống đồng Đông Sơn thuộc loại tư liệu lịch sử nào?
A. Tư liệu chữ viết.
B. Tư liệu truyền miệng.
C. Tư liệu hiện vật.
D. Tư liệu hình ảnh số.
Đáp án đúng: C
Chúc các em học tập tốt và luôn đạt điểm cao trong môn Lịch sử và Địa lí 6!