ĐỀ THI THỬ TUYỂN SINH LỚP 10 MÔN NGỮ VĂN CÓ ĐÁP ÁN VÀ DÀN Ý CHI TIẾT
Chào các em học sinh thân mến!
Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 đang đến rất gần. Để giúp các em tự tin chinh phục môn Ngữ Văn, thầy/cô đã biên soạn một đề thi thử bám sát cấu trúc đề thi chính thức, kèm theo hướng dẫn giải chi tiết và dàn ý rõ ràng từng bước. Đây là cơ hội tuyệt vời để các em ôn tập, kiểm tra kiến thức và rèn luyện kỹ năng làm bài. Hãy cùng thầy/cô đi sâu vào đề thi này nhé!
ĐỀ THI THỬ TUYỂN SINH LỚP 10 MÔN NGỮ VĂN
(Thời gian làm bài: 120 phút)
Phần I: Đọc hiểu (3.0 điểm)
Đọc đoạn thơ sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:
- Hồi nhỏ sống với đồng
- Với sông rồi với bể
- Hồi chiến tranh ở rừng
- Vầng trăng thành tri kỉ
- Trăng cứ tròn vành vạnh
- Kể chi người vô tình
- Ánh trăng im phăng phắc
- Đủ cho ta giật mình.
(Trích *Ánh trăng* – Nguyễn Duy, Ngữ văn 9, Tập một, NXB Giáo dục Việt Nam)
- Xác định thể thơ và phương thức biểu đạt chính của đoạn thơ trên. (0.5 điểm)
- Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong hai dòng thơ “Trăng cứ tròn vành vạnh / Ánh trăng im phăng phắc”. (1.0 điểm)
- Nêu nội dung chính của đoạn thơ. (0.5 điểm)
- Từ nội dung đoạn thơ, em rút ra bài học gì về lẽ sống cho bản thân? (1.0 điểm)
Phần II: Làm văn (7.0 điểm)
-
Từ ý nghĩa của đoạn thơ ở phần Đọc hiểu, em hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ về sự cần thiết của việc trân trọng quá khứ và những giá trị truyền thống tốt đẹp. (2.0 điểm)
-
Phân tích đoạn thơ sau để làm nổi bật vẻ đẹp của tình đồng chí trong chiến tranh:
💡 Gợi ý lựa chọn tốt nhất cho: Sản Phẩm Đề Xuất
Đang có chương trình ưu đãi và giảm giá độc quyền trên Khăn Tắm, Khăn Gội, Khăn Mặt Royal Towel Sợi Cotton Mềm Mịn, Thấm Hút Tốt, Không Xổ Lông, Không Phai Màu. Khám phá ngay!
Xem Chi Tiết & Nhận Ưu Đãi →- Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỉ
- Đồng chí!
- Ruộng nương anh gửi bạn thân cày
- Gian nhà không mặc kệ gió lung lay
- Giếng nước gốc đa nhớ người ra lính.
- Anh với tôi biết từng cơn ớn lạnh
- Sốt run người vầng trán ướt mồ hôi
- Áo anh rách vai quần tôi có vài mảnh vá
- Miệng cười buốt giá chân không giày
- Thương nhau tay nắm lấy bàn tay.
(Trích *Đồng chí* – Chính Hữu, Ngữ văn 9, Tập một, NXB Giáo dục Việt Nam) (5.0 điểm)
HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT VÀ ĐÁP ÁN
I. ĐỌC HIỂU (3.0 điểm)
-
Xác định thể thơ và phương thức biểu đạt chính:
- Đáp án:
- Thể thơ: Năm chữ (ngũ ngôn).
- Phương thức biểu đạt chính: Biểu cảm.
- Dàn ý/Cách làm:
- Để xác định thể thơ, em đếm số chữ trong mỗi dòng. Nếu đa số các dòng có 5 chữ thì đó là thể thơ năm chữ.
- Phương thức biểu đạt chính thường là Biểu cảm (đối với thơ), hoặc Tự sự, Miêu tả (đối với văn xuôi). Đoạn thơ diễn tả cảm xúc, suy nghĩ của nhân vật trữ tình về vầng trăng, nên phương thức biểu đạt chính là biểu cảm.
- Đáp án:
-
Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ:
- Đáp án:
- Biện pháp tu từ: Nhân hóa.
- Từ ngữ nhân hóa: “Trăng cứ tròn vành vạnh” (trăng tròn đầy, thủy chung), “Ánh trăng im phăng phắc” (trăng lặng im như một người bạn, một chứng nhân).
- Tác dụng:
- Làm cho vầng trăng trở nên sống động, có hồn, mang ý nghĩa như một người bạn tri kỉ, một biểu tượng của quá khứ trong tâm hồn con người.
- Thể hiện sự bao dung, thủy chung, nghĩa tình của vầng trăng (quá khứ) đối với con người, dù con người có vô tình, lãng quên.
- Tạo sự đối lập giữa sự vô tình của con người và sự thủy chung của vầng trăng, từ đó làm bật lên sự “giật mình” của nhân vật trữ tình, gợi suy ngẫm về thái độ sống của con người.
- Dàn ý/Cách làm:
- Bước 1: Đọc kỹ hai dòng thơ, tìm những từ ngữ, hình ảnh có nét đặc biệt về cách dùng.
- Bước 2: Gọi tên biện pháp tu từ đó (ví dụ: nhân hóa, so sánh, ẩn dụ, điệp ngữ…).
- Bước 3: Giải thích ý nghĩa của biện pháp tu từ đó trong ngữ cảnh cụ thể (ở đây là “trăng” không chỉ là vật thể mà còn có tâm hồn).
- Bước 4: Nêu tác dụng của biện pháp đó đối với việc biểu đạt nội dung, cảm xúc của tác giả, và ảnh hưởng đến người đọc.
- Đáp án:
-
Nêu nội dung chính của đoạn thơ:
- Đáp án: Đoạn thơ thể hiện sự thức tỉnh của nhân vật trữ tình về thái độ vô tình, lãng quên quá khứ, lãng quên những giá trị tốt đẹp trong cuộc sống. Từ đó, đoạn thơ gợi nhắc bài học về lòng biết ơn, sự thủy chung, nghĩa tình với quá khứ.
- Dàn ý/Cách làm:
- Đọc lại toàn bộ đoạn thơ, chú ý các hình ảnh và cảm xúc chủ đạo.
- Tổng hợp các ý chính: Mối quan hệ giữa nhân vật trữ tình và vầng trăng (tượng trưng cho quá khứ); sự thay đổi trong thái độ của nhân vật; sự bao dung của vầng trăng; cảm xúc “giật mình” và ý nghĩa của nó.
- Diễn đạt thành một câu hoặc vài câu khái quát, ngắn gọn.
-
Bài học về lẽ sống cho bản thân:
- Đáp án:
- Từ nội dung đoạn thơ, em rút ra bài học về sự cần thiết phải biết trân trọng quá khứ, những giá trị tốt đẹp của cuộc sống đã từng gắn bó, dù cuộc sống hiện tại có đầy đủ, tiện nghi hơn.
- Cần sống thủy chung, nghĩa tình, không được lãng quên cội nguồn, những người đã giúp đỡ mình, những kỷ niệm đã làm nên con người mình.
- Luôn biết nhìn nhận, suy ngẫm để tránh mắc phải lỗi lầm của sự vô tình, bạc bẽo.
- Dàn ý/Cách làm:
- Từ nội dung chính của đoạn thơ (câu 3), suy nghĩ xem nó gợi cho em điều gì về cách sống, đạo đức.
- Liên hệ bản thân: Em sẽ làm gì để thực hiện bài học đó? Em đã từng trải qua những cảm xúc tương tự chưa?
- Trình bày bằng ngôn ngữ của mình, thể hiện quan điểm cá nhân một cách chân thành.
- Đáp án:
II. LÀM VĂN (7.0 điểm)
-
Nghị luận xã hội về sự cần thiết của việc trân trọng quá khứ và những giá trị truyền thống:
- Yêu cầu: Đoạn văn khoảng 200 chữ, liên hệ từ ý nghĩa đoạn thơ *Ánh trăng*.
- Dàn ý chi tiết:
- Mở đoạn:
- Nêu vấn đề: Khẳng định ý nghĩa của việc trân trọng quá khứ và giá trị truyền thống. (Có thể dẫn dắt từ hình ảnh “vầng trăng” trong bài thơ *Ánh trăng* là biểu tượng của quá khứ, gợi sự thức tỉnh).
- Thân đoạn:
- Giải thích: “Quá khứ” là những gì đã qua, là cội nguồn; “giá trị truyền thống” là những nét đẹp văn hóa, đạo đức, lối sống được gìn giữ qua nhiều thế hệ.
- Tầm quan trọng/Sự cần thiết:
- Quá khứ và truyền thống là nền tảng, gốc rễ của hiện tại, giúp định hình bản sắc cá nhân và dân tộc.
- Là kho tàng kinh nghiệm quý báu, bài học lớn để con người tránh sai lầm và phát triển bền vững.
- Gìn giữ truyền thống giúp kết nối các thế hệ, tạo nên sức mạnh cộng đồng.
- Nếu lãng quên quá khứ, con người dễ trở nên vô ơn, mất đi giá trị gốc rễ, thiếu định hướng trong cuộc sống hiện đại xô bồ. (Liên hệ với sự “vô tình” của con người trong *Ánh trăng*).
- Dẫn chứng: Có thể liên hệ đến các lễ hội truyền thống, phong tục tốt đẹp, những bài học đạo lý từ cha ông, hoặc chính những tác phẩm văn học mang giá trị truyền thống.
- Kết đoạn:
- Khẳng định lại vai trò của quá khứ và truyền thống; kêu gọi mỗi người cần có ý thức gìn giữ, phát huy những giá trị đó trong cuộc sống hiện đại.
- Mở đoạn:
- Lưu ý: Đảm bảo độ dài khoảng 200 chữ, bố cục rõ ràng, lập luận chặt chẽ, diễn đạt mạch lạc, không mắc lỗi chính tả, ngữ pháp.
-
Phân tích đoạn thơ *Đồng chí* để làm nổi bật vẻ đẹp của tình đồng chí trong chiến tranh:
- Yêu cầu: Phân tích đoạn thơ trong bài *Đồng chí* của Chính Hữu.
- Dàn ý chi tiết:
- Mở bài:
- Giới thiệu khái quát về tác giả Chính Hữu và bài thơ *Đồng chí* (ra đời năm 1948, thời kỳ đầu kháng chiến chống Pháp, là một trong những bài thơ hay nhất về người lính).
- Nêu vấn đề cần nghị luận: Vẻ đẹp của tình đồng chí được thể hiện sâu sắc qua đoạn thơ trích.
- Thân bài:
- Khái quát chung:
- Bài thơ là tiếng lòng chân thành, giản dị của người lính cách mạng.
- Tình đồng chí là tình cảm cao đẹp, thiêng liêng, là sức mạnh tinh thần to lớn giúp người lính vượt qua gian khổ, hi sinh.
- Phân tích đoạn thơ: Vẻ đẹp của tình đồng chí được thể hiện qua các khía cạnh:
- a) Tình đồng chí bắt nguồn từ hoàn cảnh chiến đấu khắc nghiệt và chung lí tưởng (3 dòng thơ đầu):
- “Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỉ”: Cái lạnh của chiến trường đã gắn kết những người lính xa lạ thành tri kỉ, cùng chia sẻ từng hơi ấm. “Tri kỉ” là sự thấu hiểu, đồng điệu về tâm hồn.
- Câu “Đồng chí!” đứng riêng một dòng, như một tiếng gọi thiêng liêng, một lời khẳng định đầy xúc động, cô đọng ý nghĩa của cả bài thơ.
- Sự hy sinh, gác lại tình riêng vì nghĩa lớn: “Ruộng nương anh gửi bạn thân cày / Gian nhà không mặc kệ gió lung lay / Giếng nước gốc đa nhớ người ra lính.”
- Hình ảnh người lính ra đi bỏ lại tất cả sau lưng, dồn hết tâm trí cho kháng chiến.
- Nỗi nhớ quê hương, gia đình hiện lên qua những hình ảnh quen thuộc của làng quê Việt Nam, nhưng tất cả đã được gác lại để đi theo tiếng gọi của Tổ quốc. Đây cũng là nỗi nhớ chung của những người lính, tạo nên sự đồng điệu.
- b) Tình đồng chí gắn bó sâu sắc, vượt lên mọi gian khổ (6 dòng thơ cuối):
- Cùng chia sẻ những khó khăn, bệnh tật: “Anh với tôi biết từng cơn ớn lạnh / Sốt run người vầng trán ướt mồ hôi”. Sự thấu hiểu, cảm thông sâu sắc những nỗi đau thể xác mà người lính phải chịu đựng.
- Cùng chung cảnh thiếu thốn, nghèo nàn: “Áo anh rách vai quần tôi có vài mảnh vá / Miệng cười buốt giá chân không giày”. Hiện thực trần trụi, gian khổ hiện lên qua những hình ảnh cụ thể, chân thực.
- Sức mạnh tinh thần: “Miệng cười buốt giá” – Nụ cười lạc quan, yêu đời của người lính cách mạng dù phải đối mặt với gian khổ, hiểm nguy. Tình đồng chí đã tiếp thêm sức mạnh cho họ.
- Cử chỉ giản dị, ấm áp, thiêng liêng: “Thương nhau tay nắm lấy bàn tay”.
- Đây là một cử chỉ biểu cảm rất chân thực, bình dị nhưng chứa chan tình yêu thương, sự sẻ chia, động viên.
- Bàn tay nắm chặt là biểu tượng của sự gắn bó keo sơn, truyền cho nhau hơi ấm, sức mạnh và niềm tin.
- Nghệ thuật:
- Ngôn ngữ giản dị, mộc mạc, gần gũi với lời ăn tiếng nói hằng ngày.
- Hình ảnh thơ chân thực, gợi cảm, đặc trưng của đời sống người lính.
- Giọng điệu tâm tình, chân thành, sâu lắng.
- Phép liệt kê, đối lập, nhân hóa…
- a) Tình đồng chí bắt nguồn từ hoàn cảnh chiến đấu khắc nghiệt và chung lí tưởng (3 dòng thơ đầu):
- Tổng kết đoạn thơ:
- Đoạn thơ đã khắc họa một cách chân thực và cảm động vẻ đẹp của tình đồng chí – một tình cảm thiêng liêng, cao đẹp, là nguồn sức mạnh to lớn giúp người lính vượt qua mọi gian khổ, hiểm nguy để hoàn thành nhiệm vụ cao cả.
- Khái quát chung:
- Kết bài:
- Khẳng định lại giá trị của đoạn thơ và bài thơ *Đồng chí* trong việc ca ngợi tình cảm quân dân, tình đồng đội.
- Liên hệ, mở rộng: Tình đồng chí không chỉ là của riêng người lính mà còn là biểu tượng của sự đoàn kết, sẻ chia trong cuộc sống hôm nay.
- Mở bài:
- Lưu ý: Bài viết cần có bố cục ba phần rõ ràng (Mở, Thân, Kết). Diễn đạt mạch lạc, có cảm xúc, lập luận chặt chẽ. Tránh kể lể, bám sát yêu cầu phân tích vẻ đẹp tình đồng chí.
Thầy/cô hy vọng bài hướng dẫn giải chi tiết này sẽ là tài liệu hữu ích giúp các em ôn tập hiệu quả. Hãy luyện tập thường xuyên để nâng cao kỹ năng làm bài và đạt kết quả tốt nhất trong kỳ thi sắp tới nhé! Chúc các em thành công!