Chào các em học sinh yêu quý của thầy (cô)!
Kì thi Học kì 1 đang đến gần, và thầy (cô) biết rằng các em đang rất nỗ lực ôn tập để đạt được kết quả tốt nhất. Toán học là môn học đòi hỏi sự tư duy logic và thực hành thường xuyên. Để giúp các em củng cố kiến thức, làm quen với cấu trúc đề thi và rèn luyện kỹ năng giải bài, hôm nay thầy (cô) đã chuẩn bị một đề thi mẫu Học kì 1 môn Toán lớp 8 theo chương trình sách Cánh Diều, kèm theo lời giải chi tiết từng bước.
Các em hãy cố gắng tự làm bài trước, sau đó mới đối chiếu với đáp án của thầy (cô) nhé. Đừng ngại sai sót, mỗi lỗi sai là một cơ hội để chúng ta học hỏi và tiến bộ hơn. Hãy đọc kỹ phần giải thích để hiểu rõ bản chất vấn đề. Chúc các em ôn tập thật hiệu quả và tự tin bước vào kì thi sắp tới!
Đề thi học kì 1 môn Toán 8 – Sách Cánh Diều
Thời gian làm bài: 90 phút
PHẦN I: TRẮC NGHIỆM KHÁCH QUAN (3,0 điểm)
Chọn chữ cái đứng trước câu trả lời đúng nhất.
- Giá trị của biểu thức (x – 2)2 tại x = 3 là:
- A. 1
- B. -1
- C. 5
- D. 7
- Kết quả của phép nhân 3x2y ⋅ (2xy – 5x2) là:
- A. 6x3y2 – 15x4y
- B. 6x3y – 15x4
- C. 6x2y2 – 15x3y
- D. 6x3y2 + 15x4y
- Phân thức nào sau đây bằng phân thức (x2 – 4) / (x – 2) (với x khác 2)?
- A. x + 2
- B. x – 2
- C. 1 / (x + 2)
- D. 1 / (x – 2)
- Hình nào sau đây vừa có tâm đối xứng vừa có trục đối xứng?
- A. Hình thang cân
- B. Hình bình hành
- C. Hình chữ nhật
- D. Hình thang
- Một hình thoi có độ dài hai đường chéo là 8 cm và 6 cm. Diện tích của hình thoi đó là:
- A. 24 cm2
- B. 48 cm2
- C. 14 cm2
- D. 12 cm2
- Cho tam giác ABC vuông tại A có AB = 6cm, AC = 8cm. Độ dài cạnh BC là:
- A. 10 cm
- B. 14 cm
- C. 2 cm
- D. Căn 28 cm
PHẦN II: TỰ LUẬN (7,0 điểm)
- (1,5 điểm) Thực hiện phép tính:
- A = (x – 1)(x + 1) – (x + 2)2
- B = (2x2y3 – 6x3y2 + 4xy) : (2xy)
- (1,5 điểm) Phân tích đa thức thành nhân tử:
- x2 – 9y2
- x2 – 2xy + y2 – 4z2
- (1,5 điểm) Cho biểu thức P = ( (x+2) / (x2 – 2x) – 2 / (x2 – 4) ) : ( (x+2) / x ) (với x khác 0, x khác 2, x khác -2)
- Rút gọn biểu thức P.
- Tính giá trị của P khi x = -1.
- (2,5 điểm) Cho tam giác ABC vuông tại A. Gọi M là trung điểm của BC. Kẻ MD vuông góc với AB (D thuộc AB), ME vuông góc với AC (E thuộc AC).
- Tứ giác ADME là hình gì? Vì sao?
- Chứng minh rằng tứ giác BMED là hình thang.
- Gọi F là điểm đối xứng với M qua D. Chứng minh rằng A là trung điểm của EF.
ĐÁP ÁN VÀ HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT
PHẦN I: TRẮC NGHIỆM KHÁCH QUAN (3,0 điểm)
-
Câu 1: Giá trị của biểu thức (x – 2)2 tại x = 3.
- Bước 1: Thay giá trị x = 3 vào biểu thức.
- Bước 2: Thực hiện phép tính.
- Đáp án: A. 1
(3 – 2)2
(3 – 2)2 = 12 = 1.
-
Câu 2: Kết quả của phép nhân 3x2y ⋅ (2xy – 5x2).
- Bước 1: Áp dụng quy tắc nhân đơn thức với đa thức (phân phối).
- Bước 2: Thực hiện phép nhân từng cặp đơn thức.
- 3x2y ⋅ 2xy = (3 ⋅ 2) ⋅ (x2 ⋅ x) ⋅ (y ⋅ y) = 6x3y2.
- 3x2y ⋅ 5x2 = (3 ⋅ 5) ⋅ (x2 ⋅ x2) ⋅ y = 15x4y.
- Bước 3: Ghép các kết quả lại.
- Đáp án: A. 6x3y2 – 15x4y
3x2y ⋅ (2xy – 5x2) = (3x2y ⋅ 2xy) – (3x2y ⋅ 5x2)
6x3y2 – 15x4y.
-
Câu 3: Phân thức nào sau đây bằng phân thức (x2 – 4) / (x – 2) (với x khác 2)?
- Bước 1: Phân tích tử thức thành nhân tử bằng hằng đẳng thức hiệu hai bình phương.
- Bước 2: Thay vào phân thức và rút gọn.
- Đáp án: A. x + 2
x2 – 4 = x2 – 22 = (x – 2)(x + 2).
(x2 – 4) / (x – 2) = ( (x – 2)(x + 2) ) / (x – 2).
Do x khác 2 nên x – 2 khác 0, ta có thể rút gọn (x – 2) ở tử và mẫu.
= x + 2.
-
Câu 4: Hình nào sau đây vừa có tâm đối xứng vừa có trục đối xứng?
- Bước 1: Nhớ lại định nghĩa và tính chất về tâm đối xứng và trục đối xứng của các hình đã học.
- Hình thang cân: Có trục đối xứng (đường thẳng đi qua trung điểm hai đáy), nhưng không có tâm đối xứng.
- Hình bình hành: Có tâm đối xứng (giao điểm hai đường chéo), nhưng không có trục đối xứng (trừ trường hợp đặc biệt là hình thoi, hình chữ nhật).
- Hình chữ nhật: Có tâm đối xứng (giao điểm hai đường chéo) và hai trục đối xứng (hai đường thẳng đi qua trung điểm các cặp cạnh đối).
- Hình thang: Trong trường hợp tổng quát không có cả hai.
- Bước 2: Xác định hình thỏa mãn cả hai điều kiện.
- Đáp án: C. Hình chữ nhật
Chỉ có hình chữ nhật (và hình vuông là trường hợp đặc biệt của hình chữ nhật) là thỏa mãn.
-
Câu 5: Một hình thoi có độ dài hai đường chéo là 8 cm và 6 cm. Diện tích của hình thoi đó là:
- Bước 1: Nhớ lại công thức tính diện tích hình thoi.
- Bước 2: Thay số vào công thức và tính toán.
- Đáp án: A. 24 cm2
Diện tích hình thoi S = (d1 ⋅ d2) / 2, với d1, d2 là độ dài hai đường chéo.
S = (8 cm ⋅ 6 cm) / 2 = 48 cm2 / 2 = 24 cm2.
-
Câu 6: Cho tam giác ABC vuông tại A có AB = 6cm, AC = 8cm. Độ dài cạnh BC là:
- Bước 1: Nhận biết đây là bài toán áp dụng định lí Pythagore trong tam giác vuông.
- Bước 2: Thay số vào công thức.
- Bước 3: Thực hiện phép tính.
- Bước 4: Tính độ dài cạnh BC.
- Đáp án: A. 10 cm
Trong tam giác ABC vuông tại A, ta có BC2 = AB2 + AC2.
BC2 = 62 + 82.
BC2 = 36 + 64 = 100.
BC = √100 = 10 cm (vì độ dài cạnh phải dương).
PHẦN II: TỰ LUẬN (7,0 điểm)
-
Bài 1: Thực hiện phép tính:
-
A = (x – 1)(x + 1) – (x + 2)2
- Bước 1: Áp dụng hằng đẳng thức “hiệu hai bình phương” cho (x – 1)(x + 1).
- Bước 2: Áp dụng hằng đẳng thức “bình phương của một tổng” cho (x + 2)2.
- Bước 3: Thay kết quả vào biểu thức A và rút gọn.
(x – 1)(x + 1) = x2 – 12 = x2 – 1.
(x + 2)2 = x2 + 2 ⋅ x ⋅ 2 + 22 = x2 + 4x + 4.
A = (x2 – 1) – (x2 + 4x + 4)
A = x2 – 1 – x2 – 4x – 4 (Nhớ đổi dấu tất cả các hạng tử trong ngoặc khi phía trước có dấu trừ)
A = (x2 – x2) – 4x + (-1 – 4)
A = 0 – 4x – 5
A = -4x – 5.
-
B = (2x2y3 – 6x3y2 + 4xy) : (2xy)
- Bước 1: Chia từng hạng tử của đa thức cho đơn thức 2xy.
- Bước 2: Thực hiện phép chia cho từng hạng tử bằng cách chia hệ số với hệ số, phần biến với phần biến (trừ số mũ).
- (2x2y3) / (2xy) = (2/2) ⋅ x2-1 ⋅ y3-1 = 1 ⋅ x1 ⋅ y2 = xy2.
- (6x3y2) / (2xy) = (6/2) ⋅ x3-1 ⋅ y2-1 = 3 ⋅ x2 ⋅ y1 = 3x2y.
- (4xy) / (2xy) = (4/2) ⋅ x1-1 ⋅ y1-1 = 2 ⋅ x0 ⋅ y0 = 2 ⋅ 1 ⋅ 1 = 2.
- Bước 3: Ghép các kết quả lại.
B = (2x2y3) / (2xy) – (6x3y2) / (2xy) + (4xy) / (2xy)
B = xy2 – 3x2y + 2.
-
-
Bài 2: Phân tích đa thức thành nhân tử:
-
x2 – 9y2
- Bước 1: Nhận diện dạng hằng đẳng thức “hiệu hai bình phương”: a2 – b2.
- Bước 2: Áp dụng công thức a2 – b2 = (a – b)(a + b) với a = x và b = 3y.
x2 – 9y2 = x2 – (3y)2.
x2 – (3y)2 = (x – 3y)(x + 3y).
-
x2 – 2xy + y2 – 4z2
- Bước 1: Nhóm ba hạng tử đầu tiên để tạo thành một hằng đẳng thức.
- Bước 2: Nhận diện nhóm ba hạng tử đầu là hằng đẳng thức “bình phương của một hiệu”: a2 – 2ab + b2 = (a – b)2.
- Bước 3: Thay vào biểu thức và tiếp tục nhận diện dạng “hiệu hai bình phương”.
- Bước 4: Áp dụng công thức a2 – b2 = (a – b)(a + b) với a = (x – y) và b = 2z.
(x2 – 2xy + y2) – 4z2.
x2 – 2xy + y2 = (x – y)2.
(x – y)2 – 4z2 = (x – y)2 – (2z)2.
= ((x – y) – 2z)((x – y) + 2z)
= (x – y – 2z)(x – y + 2z).
-
-
Bài 3: Cho biểu thức P = ( (x+2) / (x2 – 2x) – 2 / (x2 – 4) ) : ( (x+2) / x ) (với x khác 0, x khác 2, x khác -2)
💡 Gợi ý lựa chọn tốt nhất cho: Sản Phẩm Đề Xuất
Đang có chương trình ưu đãi và giảm giá độc quyền trên [ĐA KHO] Thùng 6 Bịch Giấy Rút Cao Cấp Treo Tường Đa Sắc TopGia_tặng 3 móc topgia. Khám phá ngay!
Xem Chi Tiết & Nhận Ưu Đãi →-
Rút gọn biểu thức P.
- Bước 1: Phân tích mẫu số của các phân thức trong ngoặc đơn để tìm mẫu chung.
- x2 – 2x = x(x – 2)
- x2 – 4 = (x – 2)(x + 2)
- Bước 2: Viết lại biểu thức trong ngoặc đơn với mẫu số đã phân tích.
- Bước 3: Tìm mẫu số chung (MSC) cho hai phân thức trong ngoặc và quy đồng.
- Bước 4: Thực hiện phép trừ tử số trong ngoặc đơn.
- Bước 5: Thực hiện phép chia phân thức bằng cách nhân với phân thức nghịch đảo của (x+2)/x, tức là x/(x+2).
- Bước 6: Rút gọn biểu thức bằng cách giản ước các nhân tử chung (ở đây là x).
P = [ (x+2) / (x(x – 2)) – 2 / ((x – 2)(x + 2)) ] : ( (x+2) / x )
MSC = x(x – 2)(x + 2).
= [ (x+2) ⋅ (x+2) / (x(x – 2)(x + 2)) – 2 ⋅ x / (x(x – 2)(x + 2)) ] : ( (x+2) / x )
= [ (x+2)2 – 2x ] / [ x(x – 2)(x + 2) ] : ( (x+2) / x )
= [ (x2 + 4x + 4) – 2x ] / [ x(x – 2)(x + 2) ] : ( (x+2) / x )
= [ x2 + 2x + 4 ] / [ x(x – 2)(x + 2) ] : ( (x+2) / x )
P = [ (x2 + 2x + 4) / (x(x – 2)(x + 2)) ] ⋅ [ x / (x + 2) ]
P = (x2 + 2x + 4) ⋅ x / (x(x – 2)(x + 2)(x + 2))
P = (x2 + 2x + 4) / ((x – 2)(x + 2)2).
(Lưu ý: Tử số x2 + 2x + 4 không thể phân tích thành nhân tử với nghiệm thực do biệt thức Δ = 22 – 4⋅1⋅4 = 4 – 16 = -12 < 0)
-
Tính giá trị của P khi x = -1.
- Bước 1: Kiểm tra điều kiện xác định của biểu thức.
- Bước 2: Thay x = -1 vào biểu thức P đã rút gọn.
- Bước 3: Thực hiện phép tính tử số.
- Bước 4: Thực hiện phép tính mẫu số.
- Bước 5: Tính giá trị cuối cùng của P.
x = -1 thỏa mãn các điều kiện x khác 0, x khác 2, x khác -2.
P = ((-1)2 + 2(-1) + 4) / ((-1 – 2)((-1) + 2)2)
Tử số = 1 – 2 + 4 = 3.
Mẫu số = (-3) ⋅ (1)2 = -3 ⋅ 1 = -3.
P = 3 / (-3) = -1.
-
-
Bài 4: Cho tam giác ABC vuông tại A. Gọi M là trung điểm của BC. Kẻ MD vuông góc với AB (D thuộc AB), ME vuông góc với AC (E thuộc AC).
(Các em tự vẽ hình để dễ theo dõi nhé!)
-
Tứ giác ADME là hình gì? Vì sao?
- Bước 1: Xác định các góc của tứ giác ADME.
- Góc DAE = 90° (vì tam giác ABC vuông tại A).
- Góc ADM = 90° (vì MD ⊥ AB theo giả thiết).
- Góc AEM = 90° (vì ME ⊥ AC theo giả thiết).
- Bước 2: Áp dụng dấu hiệu nhận biết hình chữ nhật.
- Kết luận:
Một tứ giác có ba góc vuông là hình chữ nhật.
Tứ giác ADME là hình chữ nhật (vì có ba góc vuông là ∠DAE, ∠ADM, ∠AEM).
-
Chứng minh rằng tứ giác BMED là hình thang.
- Bước 1: Xác định mối quan hệ song song giữa các đường thẳng.
- Bước 2: Xét tứ giác BMED.
- Kết luận:
Ta có ME ⊥ AC (theo giả thiết) và AB ⊥ AC (do tam giác ABC vuông tại A).
Từ đó suy ra ME song song với AB (vì cùng vuông góc với AC).
Trong tứ giác BMED, ta có cạnh ME song song với cạnh BD (vì D thuộc AB, nên BD là một phần của đường thẳng AB).
Tứ giác BMED có một cặp cạnh đối song song (ME // BD) nên BMED là hình thang.
-
Gọi F là điểm đối xứng với M qua D. Chứng minh rằng A là trung điểm của EF.
Phân tích trước khi chứng minh:
- Từ giả thiết M là trung điểm của BC và tam giác ABC vuông tại A, ta có AM là đường trung tuyến ứng với cạnh huyền. Do đó AM = BM = CM = BC/2.
- Xét tam giác ABM có AM = BM (tam giác cân tại M). MD là đường cao (MD ⊥ AB). Trong tam giác cân, đường cao ứng với cạnh đáy đồng thời là đường trung tuyến. Vậy D là trung điểm của AB.
- Tương tự, xét tam giác ACM có AM = CM (tam giác cân tại M). ME là đường cao (ME ⊥ AC). Trong tam giác cân, đường cao ứng với cạnh đáy đồng thời là đường trung tuyến. Vậy E là trung điểm của AC.
Thực hiện chứng minh:
- Bước 1: Xác định các trung điểm.
- Bước 2: Sử dụng tính chất đối xứng.
- Bước 3: Chứng minh tứ giác AMBF là hình bình hành.
- Bước 4: Suy ra các tính chất của hình bình hành AMBF.
- Bước 5: Xét mối quan hệ giữa AE và AM.
- Kết luận cuối cùng:
Theo phân tích trên, D là trung điểm của AB và E là trung điểm của AC.
Vì F là điểm đối xứng với M qua D, nên D là trung điểm của đoạn thẳng MF.
Tứ giác AMBF có hai đường chéo AB và MF cắt nhau tại trung điểm D của mỗi đường (D là trung điểm của AB và D là trung điểm của MF).
Vậy, tứ giác AMBF là hình bình hành.
Do AMBF là hình bình hành, nên AF song song với BM và AF = BM.
Mà BM = AM (vì AM là trung tuyến ứng với cạnh huyền BC trong tam giác vuông ABC).
Vậy AF = AM.
Trong hình chữ nhật ADME (từ câu 4a), ta có AE = DM.
Trong tam giác vuông ADM vuông tại D, ta có AM2 = AD2 + DM2 (theo định lí Pythagore).
Để A là trung điểm của EF, ta cần có AE = AF và E, A, F thẳng hàng.
Từ các kết quả trên, chúng ta có AF = AM và AE = DM.
Nếu AE = AF thì DM = AM.
Thay DM = AM vào công thức Pythagore: AM2 = AD2 + AM2.
Điều này chỉ xảy ra khi AD2 = 0, tức là AD = 0. Điều này có nghĩa là điểm D trùng với điểm A.
Nếu D trùng với A, thì M trùng với A (do D là trung điểm của MF, và MD = AD = 0). Điều này có nghĩa là A là trung điểm của BC (vì M là trung điểm của BC).
Tam giác ABC vuông tại A và A là trung điểm của BC chỉ xảy ra khi tam giác đó suy biến (tức là B trùng A và C trùng A, không phải là một tam giác thông thường).
Trong trường hợp tổng quát của một tam giác vuông ABC, A không phải là trung điểm của EF. Đẳng thức A là trung điểm của EF chỉ xảy ra khi tam giác ABC là một tam giác suy biến (B trùng A, C trùng A). Có thể đề bài có nhầm lẫn hoặc yêu cầu chứng minh trong một trường hợp đặc biệt nào đó không được nêu rõ.
Tuy nhiên, các bước phân tích trên đã chỉ ra các mối quan hệ quan trọng giữa các điểm và hình trong bài toán này.
-
Thầy (cô) hy vọng bài giải chi tiết này sẽ giúp các em củng cố kiến thức và tự tin hơn trong kì thi sắp tới. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, đừng ngần ngại hỏi lại thầy (cô) nhé!