HƯỚNG DẪN GIẢI VÀ ĐỀ KIỂM TRA HỌC KÌ 2 KHOA HỌC TỰ NHIÊN 7
Chào các em học sinh Lớp 7! Thầy/Cô rất vui được đồng hành cùng các em trong bài hướng dẫn ôn tập và giải chi tiết Đề kiểm tra Học kì 2 môn Khoa học tự nhiên 7, bám sát bộ sách giáo khoa “Kết nối tri thức với cuộc sống”. Bài viết này được thiết kế rõ ràng, chi tiết từng bước (Step-by-step) giúp các em nắm vững kiến thức trọng tâm và tra cứu, chép bài hiệu quả nhất.
PHẦN I: ĐỀ KIỂM TRA HỌC KÌ 2 – KHOA HỌC TỰ NHIÊN 7
A. PHẦN TRẮC NGHIỆM (3,0 điểm)
Chọn phương án trả lời đúng nhất cho mỗi câu hỏi sau:
Câu 1 (Bài 18 – Nam châm): Phát biểu nào sau đây là đúng khi nói về nam châm?
- A. Nam châm hút được tất cả các kim loại.
- B. Nam châm luôn có hai cực: cực Bắc (N) và cực Nam (S).
- C. Cực Bắc của nam châm thường được sơn màu xanh, cực Nam sơn màu đỏ.
- D. Khi bẻ gãy một nam châm, ta sẽ thu được hai mảnh rời chỉ có một cực.
Câu 2 (Bài 19 – Từ trường): Đường sức từ của Trái Đất có đặc điểm nào dưới đây?
- A. Đi ra từ cực Bắc địa lí và đi vào ở cực Nam địa lí.
- B. Đi ra từ cực Nam địa lí và đi vào ở cực Bắc địa lí.
- C. Đi ra từ cực Nam từ cực và đi vào ở cực Bắc từ cực của Trái Đất.
- D. Là những đường thẳng song song tuyệt đối.
Câu 3 (Bài 20 – Chế tạo nam châm điện đơn giản): Để tăng lực từ của một nam châm điện đơn giản, ta có thể thực hiện cách nào sau đây?
- A. Giảm số vòng dây cuốn quanh lõi sắt.
- B. Giảm cường độ dòng điện chạy qua ống dây.
- C. Tăng số vòng dây cuốn và tăng cường độ dòng điện.
- D. Rút lõi sắt ra khỏi ống dây.
Câu 4 (Bài 33 – Tập tính ở động vật): Tập tính nào sau đây là tập tính bẩm sinh ở động vật?
- A. Mèo bắt chuột.
- B. Ve kêu vào mùa hè.
- C. Chó làm xiếc theo lệnh của huấn luyện viên.
- D. Chim sẻ bay đi khi thấy người đến gần.
Câu 5 (Bài 34 – Sinh trưởng và phát triển ở sinh vật): Mô phân sinh đỉnh ở thực vật Hai lá mầm có chức năng gì?
- A. Lĩnh hội ánh sáng mặt trời.
- B. Làm cho thân và rễ dài ra.
- C. Làm cho thân cây to ra về chiều ngang.
- D. Hấp thụ nước và khoáng.
Câu 6 (Bài 37 – Sinh sản vô tính ở sinh vật): Phương pháp nhân giống vô tính nào thường được áp dụng cho các cây thân gỗ lâu năm như cam, bưởi, nhãn?
- A. Giâm cành.
- B. Chiết cành.
- C. Gieo hạt.
- D. Thụ phấn nhân tạo.
B. PHẦN TỰ LUẬN (7,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm – Sinh học):
a) Phân biệt hai hình thức sinh sản: Sinh sản vô tính và Sinh sản hữu tính ở sinh vật (Về khái niệm, đặc điểm di truyền của con con).
b) Nêu 2 ví dụ về ứng dụng sinh sản vô tính trong thực tiễn trồng trọt mà em biết.
Câu 2 (2,5 điểm – Vật lí/Từ học):
Một học sinh tiến hành làm một nam châm điện đơn giản bằng cách dùng một đoạn dây đồng có vỏ bọc cách điện quấn quanh một đinh sắt dài, sau đó nối hai đầu dây với hai cực của một viên pin 1,5V.
a) Nêu nguyên lí hoạt động của nam châm điện này.
b) Làm thế nào để kiểm tra xem đinh sắt đã trở thành nam châm điện hay chưa?
c) Nếu thay đinh sắt bằng một thanh đồng thì nam châm điện có hoạt động không? Vì sao?
Câu 3 (2,5 điểm – Sinh học/Cảm ứng):
Giải thích các hiện tượng thực tế sau dựa trên kiến thức về Cảm ứng ở thực vật (Bài 32, 33):
a) Tại sao khi trồng cây thân leo (như cây mướp, cây bầu, cây dại), người ta thường làm giàn cho cây?
b) Hiện tượng lá cây trinh nữ (cây xấu hổ) cụp lại khi có vật chạm vào là loại cảm ứng nào? Ý nghĩa của hiện tượng đó đối với đời sống của cây?
—
PHẦN II: HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT VÀ ĐÁP ÁN CHUẨN XÁC
1. ĐÁP ÁN VÀ GIẢI THÍCH CHI TIẾT TRẮC NGHIỆM
Câu 1: Chọn B.
Giải thích (Bài 18): Mỗi nam châm luôn có hai cực từ: Cực Bắc (North – kí hiệu N) và Cực Nam (South – kí hiệu S). Nam châm chỉ hút các vật liệu từ (sắt, thép, niken…), không hút được tất cả kim loại (như đồng, nhôm). Khi bẻ gãy, mỗi mảnh vụn vẫn xuất hiện đầy đủ 2 cực.
Câu 2: Chọn C.
💡 Gợi ý lựa chọn tốt nhất cho: Sản Phẩm Đề Xuất
Đang có chương trình ưu đãi và giảm giá độc quyền trên [SIÊU TO, CAO CẤP] Giấy vệ sinh treo tường TopGia thùng 10 12 8 6 bịch đa sắc, combo tiết kiệm 1280 tờ. Khám phá ngay!
Xem Chi Tiết & Nhận Ưu Đãi →Giải thích (Bài 19): Trái Đất là một nam châm khổng lồ. Cực Nam từ cực của Trái Đất nằm gần cực Bắc địa lí, cực Bắc từ cực nằm gần cực Nam địa lí. Theo quy ước, đường sức từ đi ra từ cực Bắc từ cực (ở phương Nam địa lí) và đi vào cực Nam từ cực (ở phương Bắc địa lí).
Câu 3: Chọn C.
Giải thích (Bài 20): Lực từ của nam châm điện phụ thuộc vào cường độ dòng điện chạy qua các vòng dây và số vòng dây cuốn. Tăng số vòng dây hoặc tăng cường độ dòng điện sẽ làm tăng lực từ.
Câu 4: Chọn B.
Giải thích (Bài 33): Ve kêu vào mùa hè là tập tính bẩm sinh, sinh ra đã có, do di truyền quy định. Các tập tính như mèo bắt chuột hay chó làm xiếc là tập tính học được qua trải nghiệm và huấn luyện.
Câu 5: Chọn B.
Giải thích (Bài 34): Mô phân sinh đỉnh nằm ở đỉnh chồi và đỉnh rễ, có chức năng phân chia làm cho thân và rễ gia tăng chiều dài. (Mô phân sinh bên mới giúp thân cây tăng đường kính/chiều ngang).
Câu 6: Chọn B.
Giải thích (Bài 37): Chiết cành giúp rút ngắn thời gian sinh trưởng, cây sớm ra hoa kết quả và giữ nguyên đặc tính tốt của cây mẹ, rất phù hợp với cây ăn quả thân gỗ lâu năm như cam, bưởi, nhãn.
2. HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT PHẦN TỰ LUẬN
Câu 1 (2,0 điểm):
a) Bảng phân biệt Sinh sản vô tính và Sinh sản hữu tính:
- Sinh sản vô tính:
- Khái niệm: Là hình thức sinh sản không có sự kết hợp giữa giao tử đực và giao tử cái. Cơ thể con được hình thành từ một phần của cơ thể mẹ.
- Đặc điểm di truyền: Cơ thể con hoàn toàn giống nhau và giống hệt cơ thể mẹ.
- Sinh sản hữu tính:
- Khái niệm: Là hình thức sinh sản có sự kết hợp giữa giao tử đực (tinh trùng/hạt phấn) và giao tử cái (trứng) tạo thành hợp tử, hợp tử phát triển thành cơ thể mới.
- Đặc điểm di truyền: Cơ thể con mang đặc tính di truyền kết hợp của cả bố và mẹ, xuất hiện biến dị tổ hợp.
b) 2 ví dụ ứng dụng trong thực tiễn:
- Giâm cành: Giâm cành rau muống, cành khoai lang hoặc cành hoa hồng xuống đất ẩm để tạo thành cây mới.
- Chiết cành: Chiết cành bưởi, cành cam để tạo cây giống nhanh cho quả và giữ tính trạng tốt từ cây mẹ.
Câu 2 (2,5 điểm):
a) Nguyên lí hoạt động:
Khi nối hai đầu dây đồng với nguồn điện (pin), có dòng điện chạy qua các vòng dây quấn quanh đinh sắt. Dòng điện tạo ra một từ trường, làm cho đinh sắt bị nhiễm từ và trở thành một nam châm (gọi là nam châm điện).
b) Cách kiểm tra:
Đưa đầu đinh sắt lại gần các kẹp ghim giấy bằng sắt (hoặc đinh ghim, đinh sắt nhỏ). Nếu đinh sắt hút được các kẹp ghim giấy thì đinh sắt đã trở thành nam châm điện.
c) Giải thích khi thay đinh sắt bằng thanh đồng:
Nếu thay đinh sắt bằng thanh đồng thì nam châm điện KHÔNG hoạt động (không hút được các vật kim loại từ). Vì đồng không phải là vật liệu từ, không có khả năng bị nhiễm từ khi đặt trong từ trường của dòng điện.
Câu 3 (2,5 điểm):
a) Giải thích việc làm giàn cho cây thân leo:
Cây thân leo (mướp, bầu, bí…) có tính hướng tiếp xúc (một dạng cảm ứng ở thực vật). Khi tua cuốn hoặc thân cây tiếp xúc với giàn (cọc, lưới), các tế bào ở phía không tiếp xúc sinh trưởng nhanh hơn các tế bào phía tiếp xúc, làm cho tua cuốn quấn quanh giàn. Việc làm giàn giúp cây có điểm tựa vững chắc để leo cao, mở rộng diện tích tiếp xúc với ánh sáng mặt trời, giúp cây quang hợp tốt hơn.
b) Hiện tượng ở cây trinh nữ (cây xấu hổ):
– Đây là hiện tượng Cảm ứng ứng động (cụ thể là ứng động va chạm/sức trương).
– Ý nghĩa đối với cây: Giúp cây tự bảo vệ bản thân. Khi có va chạm mạnh (như giọt mưa lớn, côn trùng, động vật ăn thịt), lá cụp xuống làm cho cây trông xơ xát, giúp né tránh sự chú ý hoặc xua đuổi côn trùng hại cây.
Lời khuyên dành cho học sinh: Các em hãy đọc kỹ lý thuyết từng bài trong SGK Khoa học tự nhiên 7 (Bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống), luyện tập lại các câu hỏi tự luận trên để đạt điểm cao nhất trong kì thi sắp tới! Chúc các em học tốt!