ĐỀ KIỂM TRA HỌC KÌ 1 MÔN NGỮ VĂN 7 – SÁCH KẾT NỐI TRI THỨC VỚI CUỘC SỐNG
Chào các em học sinh lớp 7. Để chuẩn bị tốt cho kỳ thi học kì 1 môn Ngữ văn theo chương trình sách giáo khoa Kết nối tri thức với cuộc sống, thầy/cô gửi đến các em bộ đề kiểm tra chuẩn cấu trúc kèm đáp án và lời giải chi tiết từng bước. Các em hãy đọc kỹ ngữ liệu và làm bài cẩn thận nhé.
I. ĐỀ KIỂM TRA HỌC KÌ 1
PHẦN 1: ĐỌC HIỂU (6,0 điểm)
Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:
“Bố tôi coi vườn hoa là một món quà. Bố hay dẫn tôi ra vườn, hai bố con cùng nhắm mắt lại. Bố nói: ‘Con hãy đoán xem đây là hoa gì?’. Tôi nhắm mắt, hít một hơi thật sâu và đoán. Ban đầu tôi toàn đoán sai. Nhưng bố không bực mình, bố chỉ cười và khuyên tôi cố gắng luyện tập thêm. Sau này, tôi đã phân biệt được rất nhiều loài hoa chỉ bằng mùi hương: hoa hồng, hoa cúc, hoa mài gà, hoa mười giờ… Bố bảo: ‘Mỗi bông hoa là một món quà, vườn hoa là một tập hợp những món quà. Con phải biết trân trọng nó’.”
(Trích Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ, Nguyễn Ngọc Thuần, Ngữ văn 7, Tập 1, NXB Giáo dục Việt Nam)
Câu 1 (1,0 điểm): Đoạn trích trên được viết theo phương thức biểu đạt chính nào? Tác phẩm chứa đoạn trích thuộc thể loại gì?
Câu 2 (1,0 điểm): Trong đoạn trích, người bố đã hướng dẫn nhân vật “tôi” làm điều gì khi ra vườn?
Câu 3 (2,0 điểm): Tìm một câu văn có sử dụng phó từ trong đoạn trích trên, chỉ rõ phó từ đó và nêu ý nghĩa bổ sung của nó.
Câu 4 (2,0 điểm): Rút ra thông điệp hoặc bài học sâu sắc nhất mà em nhận được từ lời dặn của người bố: “Mỗi bông hoa là một món quà… Con phải biết trân trọng nó” (Viết thành đoạn văn ngắn từ 3 đến 5 câu).
PHẦN 2: VIẾT (4,0 điểm)
Viết một bài văn ngắn (khoảng 400 đến 500 chữ) phân tích đặc điểm nhân vật thầy Đuyp-xên trong văn bản “Người thầy đầu tiên” (Trình Duyệt Ai-tơ-ma-tốp) thuộc chương trình Ngữ văn 7 – Kết nối tri thức với cuộc sống.
II. ĐÁP ÁN VÀ HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT
PHẦN 1: ĐỌC HIỂU (6,0 điểm)
Câu 1:
- Phương thức biểu đạt chính: Tự sự (kết hợp với biểu cảm).
- Thể loại của tác phẩm: Truyện ngắn (truyện cho thiếu nhi).
Câu 2:
💡 Gợi ý lựa chọn tốt nhất cho: Sản Phẩm Đề Xuất
Đang có chương trình ưu đãi và giảm giá độc quyền trên VPBank - Vay Tín chấp. Khám phá ngay!
Xem Chi Tiết & Nhận Ưu Đãi →Trong đoạn trích, khi ra vườn, người bố đã hướng dẫn nhân vật “tôi”:
- Nhắm mắt lại, hít một hơi thật sâu.
- Đoán xem đó là hoa gì dựa vào mùi hương.
- Nhẫn nại khuyên nhủ, động viên nhân vật “tôi” luyện tập khi đoán sai.
Câu 3:
- Chọn câu văn: “Ban đầu tôi toàn đoán sai.” (Hoặc câu: “Tôi đã phân biệt được rất nhiều loài hoa chỉ bằng mùi hương.”)
- Phó từ được sử dụng: Phó từ “toàn” (hoặc phó từ “đã”).
- Ý nghĩa bổ sung: Phó từ “toàn” bổ sung ý nghĩa chỉ phạm vi/mức độ cho động từ “đoán”. Phó từ “đã” bổ sung ý nghĩa chỉ thời gian (hành động đã hoàn thành trong quá khứ) cho động từ “phân biệt”.
Câu 4:
Hướng dẫn trả lời đoạn văn ngắn từ 3-5 câu:
Lời dặn của người bố mang đến thông điệp sâu sắc về tình yêu thiên nhiên và sự trân trọng cuộc sống. Mỗi bông hoa hay mỗi sự vật xung quanh chúng ta đều là những món quà vô giá mà thiên nhiên ban tặng. Chúng ta cần mở rộng tâm hồn, biết nâng niu, yêu thương và trân trọng từng vẻ đẹp bình dị ấy. Khi biết trân trọng những điều nhỏ bé, cuộc sống của chúng ta sẽ trở nên phong phú và hạnh phúc hơn.
PHẦN 2: VIẾT (4,0 điểm)
1. Dàn ý chi tiết bài văn phân tích nhân vật thầy Đuyp-xên:
- Mở bài: Giới thiệu tác giả Ai-tơ-ma-tốp, tác phẩm “Người thầy đầu tiên” và nhân vật thầy Đuyp-xên – người thầy giáo giàu tình thương và tinh thần trách nhiệm.
- Thân bài:
- Hoàn cảnh xuất hiện: Thầy Đuyp-xên đến làng An-tay trong hoàn cảnh khó khăn, lạc hậu, nghèo đói để mở trường học cho trẻ em nghèo.
- Tấm lòng nhân hậu và yêu thương học trò: Thầy tự tay dọn dẹp chuồng ngựa cũ làm lớp học; thầy bế các em nhỏ qua dòng nước suối buốt giá; thầy nhường sự ấm áp và bảo vệ học trò.
- Ước mơ và niềm tin vào tương lai học trò: Thầy truyền khát vọng học tập cho học sinh, đặc biệt là An-tư-nai, động viên và giúp cô bé có cơ hội lên thành phố đi học.
- Đánh giá nghệ thuật khắc họa nhân vật: Lựa chọn ngôi kể phù hợp, miêu tả tâm lý, hành động chân thực, ngôn ngữ mộc mạc và cảm động.
- Kết bài: Khẳng định giá trị của nhân vật thầy Đuyp-xên. Nêu cảm nghĩ bản thân về tình thầy trò sâu nặng.
2. Bài văn mẫu tham khảo:
Trong văn học, hình ảnh người thầy luôn mang lại những cảm xúc thiêng liêng và sâu lắng. Văn bản “Người thầy đầu tiên” của nhà văn Trình Duyệt Ai-tơ-ma-tốp đã xây dựng thành công hình tượng thầy Đuyp-xên – một người thầy cao đẹp, hết lòng vì học sinh vùng quê nghèo An-tay.
Thầy Đuyp-xên xuất hiện trong một hoàn cảnh vô cùng gian khó. Khi ngôi làng còn nghèo đói, người dân chưa coi trọng việc học, thầy đã một mình dọn dẹp một chuồng ngựa cũ để biến nó thành lớp học cho các em nhỏ. Hình ảnh thầy tự tay trát lại vách đất, kiếm từng thanh gỗ làm bàn ghế thể hiện quyết tâm cao độ và tinh thần vượt khó phi thường.
Không chỉ kiên trì, thầy Đuyp-xên còn có tấm lòng bao la đối với học sinh. Trong những ngày đông giá lạnh, thầy không ngần ngại bế từng em nhỏ qua dòng suối băng tuyết để các em không bị lạnh chân. Khi bị những kẻ giàu có chế giễu, thầy vẫn im lặng, nhẫn nại bảo vệ và chăm sóc cho các em. Tình cảm ấy giống như tình cha con ruột thịt, ấm áp và vô điều kiện.
Đặc biệt, thầy Đuyp-xên là người đã thắp sáng ước mơ cho An-tư-nai – một cô bé mồ côi nghèo khổ. Thầy nhận ra phẩm chất tốt đẹp và khát vọng của An-tư-nai, luôn bảo vệ cô trước những bất công và tìm mọi cách gửi cô lên thành phố tiếp tục học tập. Nhờ có sự dìu dắt của thầy, An-tư-nai đã trở thành một viện sĩ nổi tiếng. Hai cây phong do thầy trồng ở ngọn đồi đầu làng chính là biểu tượng cho niềm tin, sức sống mãnh liệt và ước mơ mà thầy gửi gắm vào thế hệ tương lai.
Bằng việc miêu tả nhân vật qua lời kể chân thành của An-tư-nai cùng những chi tiết hành động giàu cảm xúc, tác giả đã khắc họa thành công hình ảnh một người thầy tận tụy, hy sinh thầm lặng. Thầy Đuyp-xên chính là tấm gương sáng ngời về đạo đức và lòng nhân ái, nhắc nhở chúng ta luôn biết ơn những người thầy, người cô đã dìu dắt mình trên con đường tri thức.