🔍 Tìm kiếm thông tin tại khu vực Đà Nẵng:




Đề kiểm tra 1 tiết Đại số 8: Phân thức đại số

Phần I: Lời chào của giáo viên

Chào mừng các em học sinh lớp 8 thân yêu! Cô/thầy rất vui được đồng hành cùng các em trong buổi ôn tập quan trọng này. Chủ đề “Phân thức đại số” là một trong những kiến thức nền tảng và rất thú vị của chương trình Đại số 8. Để giúp các em tự tin vượt qua bài kiểm tra 1 tiết sắp tới, cô/thầy đã biên soạn một đề kiểm tra mẫu cùng với lời giải chi tiết, từng bước một, theo đúng tinh thần của Sách giáo khoa mới. Hãy cùng nhau khám phá và chinh phục những bài toán về phân thức nhé!

Đề kiểm tra này được thiết kế bao gồm các dạng bài tập từ cơ bản đến nâng cao, giúp các em củng cố kiến thức và rèn luyện kỹ năng giải toán một cách hiệu quả nhất.

Phần II: Đề bài kiểm tra

Thời gian làm bài: 45 phút

  1. Tìm điều kiện xác định của mỗi phân thức sau:

    • a) (2x + 1) / (x – 3)
    • b) 5 / (x^2 – 4)
  2. Rút gọn các phân thức sau:

    • a) (6x^2y) / (9xy^2)
    • b) (x^2 – 4) / (x^2 – 4x + 4)
  3. Thực hiện các phép tính sau:

    • a) (3 / (x+1)) + (2 / (x-1))
    • b) (x / (x-2)) – (2 / (2-x))
  4. Thực hiện các phép tính sau:

    • a) ((x^2 – 1) / (2x)) * (4x^2 / (x+1))
    • b) ((x – 2)^2 / (x^2 + x)) : ((x^2 – 4) / (x + 1))
  5. Cho biểu thức A = ( (x^2 – 9) / (x^2 + 6x + 9) ) : ( (x – 3) / (x + 3) )

    • a) Tìm điều kiện xác định của A.
    • b) Rút gọn biểu thức A.
    • c) Tính giá trị của A khi x = 1.

Phần III: Hướng dẫn giải chi tiết

Câu 1: Tìm điều kiện xác định của phân thức

Nguyên tắc: Phân thức xác định khi mẫu thức khác 0.

  1. a) (2x + 1) / (x – 3)

    Bước 1: Xác định mẫu thức.

    • Mẫu thức là: x – 3.

    Bước 2: Cho mẫu thức khác 0.

    • x – 3 ≠ 0

    Bước 3: Giải bất phương trình để tìm điều kiện của x.

    • x ≠ 3

    Kết luận: Điều kiện xác định của phân thức là x ≠ 3.

  2. b) 5 / (x^2 – 4)

    Bước 1: Xác định mẫu thức.

    • Mẫu thức là: x^2 – 4.

    Bước 2: Cho mẫu thức khác 0.

    • x^2 – 4 ≠ 0
    • Áp dụng hằng đẳng thức a^2 – b^2 = (a – b)(a + b), ta có: (x – 2)(x + 2) ≠ 0

    Bước 3: Giải bất phương trình để tìm điều kiện của x.

    • x – 2 ≠ 0 và x + 2 ≠ 0
    • x ≠ 2 và x ≠ -2

    Kết luận: Điều kiện xác định của phân thức là x ≠ 2 và x ≠ -2.

Câu 2: Rút gọn các phân thức

Nguyên tắc: Phân tích tử và mẫu thành nhân tử (nếu có thể), sau đó chia cả tử và mẫu cho nhân tử chung.

  1. a) (6x^2y) / (9xy^2)

    Bước 1: Phân tích tử và mẫu thành nhân tử chung.

    • Tử thức: 6x^2y = 3xy * 2x
    • Mẫu thức: 9xy^2 = 3xy * 3y
    • Nhân tử chung lớn nhất là 3xy (với x ≠ 0, y ≠ 0).

    Bước 2: Chia cả tử và mẫu cho nhân tử chung.

    • (6x^2y) / (9xy^2) = (3xy * 2x) / (3xy * 3y) = 2x / 3y

    Kết luận: (6x^2y) / (9xy^2) = 2x / 3y (với x ≠ 0, y ≠ 0).

  2. b) (x^2 – 4) / (x^2 – 4x + 4)

    Bước 1: Phân tích tử và mẫu thành nhân tử.

    • Tử thức: x^2 – 4 = (x – 2)(x + 2) (Hằng đẳng thức số 3: a^2 – b^2)
    • Mẫu thức: x^2 – 4x + 4 = (x – 2)^2 (Hằng đẳng thức số 2: (a – b)^2)

    Bước 2: Xác định điều kiện xác định của phân thức.

    • Mẫu thức x^2 – 4x + 4 ≠ 0 => (x – 2)^2 ≠ 0 => x – 2 ≠ 0 => x ≠ 2.

    Bước 3: Chia cả tử và mẫu cho nhân tử chung.

    • (x^2 – 4) / (x^2 – 4x + 4) = ( (x – 2)(x + 2) ) / ( (x – 2)(x – 2) )
    • = (x + 2) / (x – 2)

    Kết luận: (x^2 – 4) / (x^2 – 4x + 4) = (x + 2) / (x – 2) (với x ≠ 2).

Câu 3: Thực hiện các phép tính cộng, trừ phân thức

Nguyên tắc: Quy đồng mẫu thức, sau đó cộng/trừ tử thức và giữ nguyên mẫu thức chung.

  1. a) (3 / (x+1)) + (2 / (x-1))

    Bước 1: Tìm điều kiện xác định.

    • x + 1 ≠ 0 => x ≠ -1
    • x – 1 ≠ 0 => x ≠ 1
    • Vậy điều kiện xác định là x ≠ 1 và x ≠ -1.

    Bước 2: Tìm mẫu thức chung (MTC).

    • MTC là (x + 1)(x – 1).

    Bước 3: Quy đồng mẫu thức.

    Xay tỏi cầm tay, Máy xay mini đa năng 3 lưỡi dao kéo tay, xay tỏi ớt hành, xay rau củ quả

    💡 Gợi ý lựa chọn tốt nhất cho: Sản Phẩm Đề Xuất

    Đang có chương trình ưu đãi và giảm giá độc quyền trên Xay tỏi cầm tay, Máy xay mini đa năng 3 lưỡi dao kéo tay, xay tỏi ớt hành, xay rau củ quả. Khám phá ngay!

    Xem Chi Tiết & Nhận Ưu Đãi →

    • (3 / (x+1)) = (3 * (x-1)) / ( (x+1)(x-1) ) = (3x – 3) / ( (x+1)(x-1) )
    • (2 / (x-1)) = (2 * (x+1)) / ( (x-1)(x+1) ) = (2x + 2) / ( (x+1)(x-1) )

    Bước 4: Cộng các tử thức và giữ nguyên mẫu thức chung.

    • ( (3x – 3) + (2x + 2) ) / ( (x+1)(x-1) )
    • = (3x – 3 + 2x + 2) / ( (x+1)(x-1) )
    • = (5x – 1) / (x^2 – 1)

    Kết luận: (3 / (x+1)) + (2 / (x-1)) = (5x – 1) / (x^2 – 1).

  2. b) (x / (x-2)) – (2 / (2-x))

    Bước 1: Tìm điều kiện xác định.

    • x – 2 ≠ 0 => x ≠ 2
    • 2 – x ≠ 0 => x ≠ 2
    • Vậy điều kiện xác định là x ≠ 2.

    Bước 2: Chuyển mẫu thức (2-x) về dạng (x-2) để có mẫu thức chung.

    • Ta có 2 – x = -(x – 2).
    • Vậy (2 / (2-x)) = (2 / -(x-2)) = -(2 / (x-2)).

    Bước 3: Thực hiện phép trừ.

    • (x / (x-2)) – (-(2 / (x-2)))
    • = (x / (x-2)) + (2 / (x-2))
    • = (x + 2) / (x – 2)

    Kết luận: (x / (x-2)) – (2 / (2-x)) = (x + 2) / (x – 2).

Câu 4: Thực hiện các phép tính nhân, chia phân thức

Nguyên tắc:

  • Phép nhân: (A/B) * (C/D) = (A*C) / (B*D).
  • Phép chia: (A/B) : (C/D) = (A/B) * (D/C) = (A*D) / (B*C).
  • Luôn nhớ phân tích tử và mẫu thành nhân tử để rút gọn trước khi nhân/chia nếu có thể.
  1. a) ((x^2 – 1) / (2x)) * (4x^2 / (x+1))

    Bước 1: Tìm điều kiện xác định.

    • 2x ≠ 0 => x ≠ 0
    • x + 1 ≠ 0 => x ≠ -1
    • Vậy điều kiện xác định là x ≠ 0 và x ≠ -1.

    Bước 2: Phân tích tử và mẫu thành nhân tử.

    • Tử thứ nhất: x^2 – 1 = (x – 1)(x + 1)
    • Mẫu thứ hai: 4x^2 = 2x * 2x

    Bước 3: Thực hiện phép nhân và rút gọn.

    • ((x – 1)(x + 1) / (2x)) * ((2x * 2x) / (x + 1))
    • = ( (x – 1)(x + 1) * 2x * 2x ) / ( 2x * (x + 1) )
    • = (x – 1) * 2x (vì đã rút gọn (x+1) và 2x)
    • = 2x^2 – 2x

    Kết luận: ((x^2 – 1) / (2x)) * (4x^2 / (x+1)) = 2x^2 – 2x.

  2. b) ((x – 2)^2 / (x^2 + x)) : ((x^2 – 4) / (x + 1))

    Bước 1: Tìm điều kiện xác định.

    • Mẫu thứ nhất: x^2 + x = x(x + 1) ≠ 0 => x ≠ 0 và x ≠ -1.
    • Mẫu thứ hai: x + 1 ≠ 0 => x ≠ -1.
    • Tử của phân thức chia: x^2 – 4 = (x – 2)(x + 2) ≠ 0 => x ≠ 2 và x ≠ -2.
    • Vậy điều kiện xác định là x ≠ 0, x ≠ -1, x ≠ 2, x ≠ -2.

    Bước 2: Chuyển phép chia thành phép nhân với phân thức nghịch đảo và phân tích nhân tử.

    • Phân thức chia nghịch đảo là (x + 1) / (x^2 – 4).
    • Tử thứ nhất: (x – 2)^2
    • Mẫu thứ nhất: x^2 + x = x(x + 1)
    • Tử của phân thức nghịch đảo: x + 1
    • Mẫu của phân thức nghịch đảo: x^2 – 4 = (x – 2)(x + 2)

    Bước 3: Thực hiện phép nhân và rút gọn.

    • ((x – 2)^2 / (x(x + 1))) * ((x + 1) / ((x – 2)(x + 2)))
    • = ( (x – 2)^2 * (x + 1) ) / ( x(x + 1) * (x – 2)(x + 2) )
    • Rút gọn (x + 1) và một nhân tử (x – 2):
    • = (x – 2) / (x(x + 2))

    Kết luận: ((x – 2)^2 / (x^2 + x)) : ((x^2 – 4) / (x + 1)) = (x – 2) / (x(x + 2)).

Câu 5: Bài toán tổng hợp

Cho biểu thức A = ( (x^2 – 9) / (x^2 + 6x + 9) ) : ( (x – 3) / (x + 3) )

  1. a) Tìm điều kiện xác định của A.

    Bước 1: Xác định các mẫu thức trong biểu thức gốc.

    • x^2 + 6x + 9 = (x + 3)^2. Điều kiện: (x + 3)^2 ≠ 0 => x + 3 ≠ 0 => x ≠ -3.

    Bước 2: Xác định mẫu thức của phân thức chia và tử thức của phân thức chia.

    • Mẫu thức của phân thức chia: x + 3 ≠ 0 => x ≠ -3.
    • Tử thức của phân thức chia (sẽ trở thành mẫu khi nhân nghịch đảo): x – 3 ≠ 0 => x ≠ 3.

    Kết luận: Điều kiện xác định của biểu thức A là x ≠ -3 và x ≠ 3.

  2. b) Rút gọn biểu thức A.

    Bước 1: Phân tích tử và mẫu thành nhân tử.

    • x^2 – 9 = (x – 3)(x + 3)
    • x^2 + 6x + 9 = (x + 3)^2

    Bước 2: Viết lại biểu thức A với các nhân tử đã phân tích.

    • A = ( (x – 3)(x + 3) / (x + 3)^2 ) : ( (x – 3) / (x + 3) )

    Bước 3: Chuyển phép chia thành phép nhân với phân thức nghịch đảo.

    • A = ( (x – 3)(x + 3) / (x + 3)^2 ) * ( (x + 3) / (x – 3) )

    Bước 4: Thực hiện phép nhân và rút gọn.

    • A = ( (x – 3)(x + 3) * (x + 3) ) / ( (x + 3)^2 * (x – 3) )
    • Rút gọn (x – 3) và (x + 3) từ tử và mẫu:
    • A = ( (x – 3)(x + 3)^2 ) / ( (x – 3)(x + 3)^2 )
    • A = 1 (với điều kiện xác định đã tìm được)

    Kết luận: A = 1 (với x ≠ 3 và x ≠ -3).

  3. c) Tính giá trị của A khi x = 1.

    Bước 1: Kiểm tra xem giá trị của x có thỏa mãn điều kiện xác định hay không.

    • Với x = 1, ta thấy 1 ≠ 3 và 1 ≠ -3. Vậy x = 1 thỏa mãn điều kiện xác định.

    Bước 2: Thay giá trị của x vào biểu thức A đã rút gọn.

    • Vì A đã rút gọn thành 1 (với các điều kiện xác định), nên giá trị của A luôn là 1 khi x thỏa mãn điều kiện.
    • A = 1 khi x = 1.

    Kết luận: Giá trị của A khi x = 1 là 1.

Phần IV: Lời khuyên của giáo viên

Các em thấy đó, “Phân thức đại số” không hề khó nếu chúng ta nắm vững các hằng đẳng thức đáng nhớ, kỹ năng phân tích đa thức thành nhân tử và các quy tắc cộng, trừ, nhân, chia phân thức.

  • Hãy luôn tìm điều kiện xác định của phân thức trước khi thực hiện các phép tính. Đây là bước cực kỳ quan trọng để đảm bảo kết quả chính xác.
  • Cố gắng phân tích tử và mẫu thành nhân tử để rút gọn trước khi thực hiện phép nhân/chia hoặc quy đồng mẫu thức. Điều này sẽ giúp các phép tính trở nên đơn giản hơn rất nhiều và tránh sai sót.
  • Ôn tập kỹ các hằng đẳng thức và các phương pháp phân tích đa thức thành nhân tử. Đây chính là “chìa khóa” để giải quyết hầu hết các bài toán về phân thức.
  • Thực hành thường xuyên các dạng bài tập để thành thạo. “Học đi đôi với hành” sẽ giúp các em củng cố kiến thức và tự tin hơn.

Cô/thầy tin rằng với sự chăm chỉ và phương pháp học tập đúng đắn, các em sẽ đạt kết quả cao trong bài kiểm tra sắp tới! Nếu có bất kỳ thắc mắc nào trong quá trình ôn tập, đừng ngần ngại hỏi cô/thầy nhé! Chúc các em thành công!