🔍 Tìm kiếm thông tin tại khu vực Đà Nẵng:




Đề kiểm tra 1 tiết Khoa học tự nhiên 8: Oxi và không khí

Lời dẫn của Giáo viên:

Chào các em học sinh yêu quý! Hôm nay, thầy/cô sẽ cùng các em ôn tập và làm quen với dạng đề kiểm tra 1 tiết về chủ đề “Oxi và không khí” – một phần kiến thức vô cùng quan trọng trong chương trình Khoa học tự nhiên lớp 8 của chúng ta. Mục tiêu của buổi hướng dẫn này không chỉ là đưa ra đáp án, mà còn giúp các em hiểu rõ bản chất từng câu hỏi, cách tư duy và trình bày bài giải một cách khoa học, logic nhất. Hãy cùng nhau ôn luyện để đạt kết quả cao trong các bài kiểm tra sắp tới nhé!

Đề kiểm tra

Phần I: Trắc nghiệm khách quan (4 điểm)

Hãy chọn đáp án đúng nhất trong mỗi câu sau:

  1. Phát biểu nào sau đây về khí oxi là sai?

    • A. Oxi là chất khí không màu, không mùi, không vị.
    • B. Oxi nặng hơn không khí.
    • C. Oxi ít tan trong nước.
    • D. Oxi duy trì sự cháy và sự hô hấp.
  2. Trong các phản ứng sau, phản ứng nào là phản ứng oxi hóa chậm?

    • A. Đốt cháy than trong lò.
    • B. Đốt cháy khí metan trong bếp ga.
    • C. Sắt gỉ trong không khí ẩm.
    • D. Đốt cháy phốt pho trong bình oxi.
  3. Thành phần nào chiếm thể tích lớn nhất trong không khí?

    • A. Khí oxi.
    • B. Khí nitơ.
    • C. Hơi nước và các khí khác.
    • D. Khí cacbonic.
  4. Để dập tắt đám cháy nhỏ, người ta có thể dùng nước hoặc phủ cát lên. Biện pháp này nhằm mục đích gì?

    • A. Hạ nhiệt độ xuống dưới nhiệt độ cháy và cung cấp thêm chất dập lửa.
    • B. Hạ nhiệt độ xuống dưới nhiệt độ cháy và cách ly vật cháy với oxi.
    • C. Cung cấp thêm nước và cát để phản ứng với ngọn lửa.
    • D. Tăng nồng độ oxi trong không khí xung quanh.

Phần II: Tự luận (6 điểm)

  1. (2 điểm) Hoàn thành các phương trình hóa học sau (ghi rõ điều kiện nếu có):

    • a) P + O2 →
    • b) Fe + O2 →
    • c) CH4 + O2 →
    • d) KClO3 → (phản ứng điều chế O2)
  2. (2 điểm) Giải thích tại sao khi nhóm lửa bằng củi, người ta thường chẻ củi nhỏ ra, xếp củi thông thoáng và quạt gió?

  3. (2 điểm) Đốt cháy hoàn toàn 6,2 gam phốt pho (P) trong bình chứa khí oxi.

    (Cho nguyên tử khối: P = 31, O = 16)

    • a) Viết phương trình hóa học của phản ứng.
    • b) Tính thể tích khí oxi cần dùng (ở đktc) để đốt cháy hết lượng phốt pho trên.
    • c) Tính khối lượng chất rắn tạo thành sau phản ứng.

Đáp án và Hướng dẫn giải chi tiết

Phần I: Trắc nghiệm khách quan

  1. Câu 1: Phát biểu nào sau đây về khí oxi là sai?

    • Đáp án đúng: B

    Hướng dẫn giải:

    Để tìm phát biểu sai, chúng ta hãy xem xét từng lựa chọn:

    • A. Oxi là chất khí không màu, không mùi, không vị. (Đúng – Đây là tính chất vật lý cơ bản của oxi.)
    • B. Oxi nặng hơn không khí. (Sai – Tỉ khối của oxi so với không khí xấp xỉ 32/29 ≈ 1,1. Vì 1,1 > 1, nên oxi nặng hơn không khí. Phát biểu nói “nặng hơn” là đúng, vậy câu hỏi tìm “sai” thì phải là “nhẹ hơn” mới sai. Ồ, câu hỏi này hơi gài bẫy. Thầy/cô xin điều chỉnh lại câu hỏi để rõ ràng hơn, hoặc đáp án B phải là “Oxi nhẹ hơn không khí” mới là phát biểu sai. Với đề đã cho, nếu B là “Oxi nặng hơn không khí” thì đây là phát biểu đúng. Như vậy, ta cần xem xét lại các phương án khác có sai không.

      Thầy/cô xin sửa lại câu 1 để đảm bảo tính chính xác và không gây hiểu lầm cho các em:

      “Phát biểu nào sau đây về khí oxi là đúng?”

      • A. Oxi là chất khí không màu, không mùi, không vị, nhẹ hơn không khí.
      • B. Oxi nặng hơn không khí và tan nhiều trong nước.
      • C. Oxi là chất khí không màu, không mùi, không vị, nặng hơn không khí và ít tan trong nước.
      • D. Oxi là chất khí màu xanh, mùi hắc, tan nhiều trong nước.

      Với câu hỏi đã sửa, đáp án đúng sẽ là C.

      Nếu giữ nguyên đề ban đầu và đáp án B là “Oxi nặng hơn không khí”, thì B là phát biểu đúng. Chúng ta cần tìm phát biểu sai. Các phát biểu A, C, D đều đúng. Vậy không có đáp án sai.

      Thầy/cô nhận ra rằng đề kiểm tra cần phải rất chính xác để tránh gây hoang mang cho các em. Vậy, thầy/cô sẽ điều chỉnh lại phương án B trong đề gốc để nó là một phát biểu sai thực sự: “B. Oxi nhẹ hơn không khí.”

      Với điều chỉnh này, chúng ta tiếp tục giải bài:

      Phát biểu nào sau đây về khí oxi là sai?

      • A. Oxi là chất khí không màu, không mùi, không vị. (Đúng)
      • B. Oxi nhẹ hơn không khí. (Sai – Oxi nặng hơn không khí vì MO2 = 32 g/mol, Mkhông khí ≈ 29 g/mol)
      • C. Oxi ít tan trong nước. (Đúng)
      • D. Oxi duy trì sự cháy và sự hô hấp. (Đúng)

      Vậy, phát biểu sai là B.

  2. Câu 2: Trong các phản ứng sau, phản ứng nào là phản ứng oxi hóa chậm?

    • Đáp án đúng: C

    Hướng dẫn giải:

    Phản ứng oxi hóa chậm là sự oxi hóa có tỏa nhiệt nhưng không phát sáng. Các lựa chọn khác đều là phản ứng cháy (có phát sáng).

    • A. Đốt cháy than trong lò (Phản ứng cháy, có phát sáng).
    • B. Đốt cháy khí metan trong bếp ga (Phản ứng cháy, có phát sáng).
    • C. Sắt gỉ trong không khí ẩm (Đây là quá trình oxi hóa sắt bởi oxi và hơi nước, tỏa nhiệt rất chậm và không phát sáng. Đây chính là phản ứng oxi hóa chậm điển hình).
    • D. Đốt cháy phốt pho trong bình oxi (Phản ứng cháy mãnh liệt, phát sáng).

    Vậy, C là phản ứng oxi hóa chậm.

  3. Câu 3: Thành phần nào chiếm thể tích lớn nhất trong không khí?

    • Đáp án đúng: B

    Hướng dẫn giải:

    Theo kiến thức đã học, không khí là hỗn hợp của nhiều chất khí. Thành phần chính theo thể tích là:

    • Khí nitơ (N2): khoảng 78%
    • Khí oxi (O2): khoảng 21%
    • Các khí khác (Ar, CO2, hơi nước,…): khoảng 1%

    Do đó, khí nitơ chiếm tỉ lệ lớn nhất.

  4. Câu 4: Để dập tắt đám cháy nhỏ, người ta có thể dùng nước hoặc phủ cát lên. Biện pháp này nhằm mục đích gì?

    • Đáp án đúng: B

    Hướng dẫn giải:

    Nguyên tắc dập tắt đám cháy bao gồm:

    • Hạ nhiệt độ của chất cháy xuống dưới nhiệt độ bốc cháy của nó (dùng nước).
    • Cách ly chất cháy với oxi không khí (dùng cát, bình chữa cháy chứa CO2).
    • Loại bỏ chất cháy.

    Việc dùng nước giúp hạ nhiệt độ, còn phủ cát giúp cách ly vật cháy với oxi. Kết hợp cả hai phương pháp này đều nhằm mục đích hạ nhiệt độ và cách ly oxi, ngăn không cho sự cháy tiếp diễn.

    • A. Hạ nhiệt độ xuống dưới nhiệt độ cháy và cung cấp thêm chất dập lửa. (Cung cấp chất dập lửa chưa đủ rõ ý, không phải mục đích chính.)
    • B. Hạ nhiệt độ xuống dưới nhiệt độ cháy và cách ly vật cháy với oxi. (Đúng và đầy đủ nhất.)
    • C. Cung cấp thêm nước và cát để phản ứng với ngọn lửa. (Nước và cát không phản ứng trực tiếp với ngọn lửa để dập cháy.)
    • D. Tăng nồng độ oxi trong không khí xung quanh. (Hoàn toàn sai, điều này sẽ làm đám cháy bùng to hơn.)

    Vậy, B là đáp án chính xác.

Phần II: Tự luận

Câu 1: Hoàn thành các phương trình hóa học (2 điểm)

Hướng dẫn giải chi tiết:

Để hoàn thành và cân bằng phương trình hóa học, các em cần nhớ sản phẩm tạo thành khi oxi tác dụng với các chất và áp dụng quy tắc bảo toàn nguyên tố.

  1. a) P + O2 → P2O5

    Khi phốt pho (P) cháy trong oxi (O2), sản phẩm là điphotpho pentaoxit (P2O5).

    Bước 1: Viết sơ đồ phản ứng.

    P + O2 → P2O5

    Bước 2: Cân bằng phương trình.

    Cân bằng nguyên tố O trước: Bên phải có 5 O, bên trái có 2 O. Bội số chung nhỏ nhất của 2 và 5 là 10. Đặt hệ số 5 cho O2 và 2 cho P2O5.

    P + 5O2 → 2P2O5

    Cân bằng nguyên tố P: Bên phải có 2×2 = 4 P. Bên trái có 1 P. Đặt hệ số 4 cho P.

    Phương trình cân bằng: 4P + 5O2 t°→ 2P2O5

    (Điều kiện: nhiệt độ cao)

  2. b) Fe + O2 → Fe3O4

    Khi sắt (Fe) cháy trong oxi (O2), sản phẩm là oxit sắt từ (Fe3O4).

    Bước 1: Viết sơ đồ phản ứng.

    Fe + O2 → Fe3O4

    Bước 2: Cân bằng phương trình.

    Cân bằng nguyên tố Fe: Bên phải có 3 Fe. Bên trái có 1 Fe. Đặt hệ số 3 cho Fe.

    3Fe + O2 → Fe3O4

    Cân bằng nguyên tố O: Bên phải có 4 O. Bên trái có 2 O. Đặt hệ số 2 cho O2.

    Phương trình cân bằng: 3Fe + 2O2 t°→ Fe3O4

    (Điều kiện: nhiệt độ cao)

  3. c) CH4 + O2 → CO2 + H2O

    Khi metan (CH4) cháy trong oxi (O2), sản phẩm là cacbon đioxit (CO2) và nước (H2O).

    Bước 1: Viết sơ đồ phản ứng.

    CH4 + O2 → CO2 + H2O

    Bước 2: Cân bằng phương trình.

    BỘ DỤNG CỤ 46 CHI TIẾT, BỘ DỤNG CỤ MỞ BU LÔNG ỐC VÍT ĐA NĂNG

    💡 Gợi ý lựa chọn tốt nhất cho: Sản Phẩm Đề Xuất

    Đang có chương trình ưu đãi và giảm giá độc quyền trên BỘ DỤNG CỤ 46 CHI TIẾT, BỘ DỤNG CỤ MỞ BU LÔNG ỐC VÍT ĐA NĂNG. Khám phá ngay!

    Xem Chi Tiết & Nhận Ưu Đãi →

    Cân bằng C: Bên trái 1 C, bên phải 1 C. (Đã cân bằng)

    Cân bằng H: Bên trái 4 H, bên phải 2 H. Đặt hệ số 2 cho H2O.

    CH4 + O2 → CO2 + 2H2O

    Cân bằng O: Bên phải có 2 O (trong CO2) + 2×1 O (trong 2H2O) = 4 O. Bên trái có 2 O. Đặt hệ số 2 cho O2.

    Phương trình cân bằng: CH4 + 2O2 t°→ CO2 + 2H2O

    (Điều kiện: nhiệt độ cao)

  4. d) KClO3 → KCl + O2

    Điều chế oxi trong phòng thí nghiệm từ kali clorat (KClO3) bằng cách đun nóng, có thể có xúc tác MnO2.

    Bước 1: Viết sơ đồ phản ứng.

    KClO3 → KCl + O2

    Bước 2: Cân bằng phương trình.

    Cân bằng O: Bên trái có 3 O, bên phải có 2 O. Bội số chung nhỏ nhất của 2 và 3 là 6. Đặt hệ số 2 cho KClO3 và 3 cho O2.

    2KClO3 → KCl + 3O2

    Cân bằng K và Cl: Bên trái có 2 K và 2 Cl. Bên phải có 1 K và 1 Cl. Đặt hệ số 2 cho KCl.

    Phương trình cân bằng: 2KClO3 t°, (MnO2)→ 2KCl + 3O2

    (Điều kiện: nhiệt độ cao, có thể có xúc tác mangan đioxit MnO2)

Câu 2: Giải thích tại sao khi nhóm lửa bằng củi, người ta thường chẻ củi nhỏ ra, xếp củi thông thoáng và quạt gió? (2 điểm)

Hướng dẫn giải chi tiết:

Để một sự cháy diễn ra và duy trì, cần có ba yếu tố: chất cháy, oxi và nhiệt độ bốc cháy. Các biện pháp được nêu trong câu hỏi đều nhằm mục đích tối ưu hóa các yếu tố này để sự cháy diễn ra hiệu quả hơn.

  1. Chẻ củi nhỏ ra:

    • Khi chẻ củi nhỏ, bề mặt tiếp xúc của củi với không khí (chứa oxi) sẽ tăng lên đáng kể.
    • Sự cháy diễn ra trên bề mặt tiếp xúc của chất cháy với oxi. Tăng diện tích bề mặt tiếp xúc sẽ làm tăng tốc độ phản ứng cháy, giúp củi dễ bắt lửa hơn và cháy nhanh hơn.
  2. Xếp củi thông thoáng:

    • Việc xếp củi thông thoáng tạo ra nhiều khe hở giữa các thanh củi.
    • Các khe hở này cho phép không khí (chứa oxi) dễ dàng lưu thông và tiếp cận mọi bề mặt của củi.
    • Điều này đảm bảo cung cấp đủ oxi cho quá trình cháy, ngăn chặn tình trạng thiếu oxi làm lửa bị tắt hoặc cháy yếu.
  3. Quạt gió:

    • Quạt gió có hai tác dụng chính:
      • Cung cấp thêm oxi mới: Gió giúp đẩy không khí giàu oxi vào sâu trong đống củi, loại bỏ không khí đã bị đốt nóng và nghèo oxi. Điều này duy trì nồng độ oxi cần thiết cho sự cháy.
      • Loại bỏ sản phẩm cháy: Gió cuốn đi các sản phẩm khí của sự cháy như CO2, hơi nước, giúp không khí xung quanh củi luôn “trong lành” và giàu oxi.
    • Ngoài ra, gió còn giúp lan tỏa nhiệt, làm nóng các phần củi chưa cháy đến nhiệt độ bốc cháy, giúp lửa lan rộng nhanh hơn.

Tóm lại: Tất cả các biện pháp trên đều nhằm tăng cường sự tiếp xúc giữa củi (chất cháy) với oxi không khí và đảm bảo nhiệt độ cháy, từ đó giúp quá trình nhóm lửa diễn ra dễ dàng, nhanh chóng và hiệu quả hơn.

Câu 3: Bài tập tính toán về phốt pho và oxi (2 điểm)

Hướng dẫn giải chi tiết:

Để giải bài tập này, chúng ta sẽ thực hiện các bước sau:

  1. Tính số mol của chất đã biết.
  2. Viết và cân bằng phương trình hóa học.
  3. Dựa vào phương trình, tính số mol các chất khác.
  4. Chuyển số mol thành thể tích hoặc khối lượng theo yêu cầu.

Tóm tắt đề bài:

  • Khối lượng phốt pho (P): mP = 6,2 gam
  • Nguyên tử khối: P = 31, O = 16

a) Viết phương trình hóa học của phản ứng.

Phốt pho cháy trong oxi tạo thành điphotpho pentaoxit.

Phương trình hóa học: 4P + 5O2 t°→ 2P2O5

(Đây là phương trình đã được cân bằng trong Câu 1a, rất tốt nếu các em nhớ được hoặc cân bằng lại một cách nhanh chóng).

b) Tính thể tích khí oxi cần dùng (ở đktc).

Bước 1: Tính số mol của phốt pho (P).

nP = mP / MP = 6,2 gam / 31 g/mol = 0,2 mol

Bước 2: Dựa vào phương trình hóa học, tính số mol khí oxi (O2) cần dùng.

Theo phương trình: 4P + 5O2 → 2P2O5

Cứ 4 mol P phản ứng với 5 mol O2.

Vậy, 0,2 mol P sẽ phản ứng với: nO2 = (0,2 mol P * 5 mol O2) / 4 mol P = 0,25 mol O2

Bước 3: Tính thể tích khí oxi (O2) ở điều kiện tiêu chuẩn (đktc).

Ở đktc (0°C, 1 atm), 1 mol khí chiếm thể tích là 22,4 lít.

VO2 = nO2 * 22,4 lít/mol = 0,25 mol * 22,4 lít/mol = 5,6 lít

Kết luận: Thể tích khí oxi cần dùng là 5,6 lít.

c) Tính khối lượng chất rắn tạo thành sau phản ứng.

Chất rắn tạo thành sau phản ứng là điphotpho pentaoxit (P2O5).

Bước 1: Dựa vào phương trình hóa học, tính số mol P2O5 tạo thành.

Theo phương trình: 4P + 5O2 → 2P2O5

Cứ 4 mol P tạo ra 2 mol P2O5.

Vậy, 0,2 mol P sẽ tạo ra: nP2O5 = (0,2 mol P * 2 mol P2O5) / 4 mol P = 0,1 mol P2O5

Bước 2: Tính khối lượng mol của P2O5.

MP2O5 = (2 * MP) + (5 * MO) = (2 * 31) + (5 * 16) = 62 + 80 = 142 g/mol

Bước 3: Tính khối lượng P2O5 tạo thành.

mP2O5 = nP2O5 * MP2O5 = 0,1 mol * 142 g/mol = 14,2 gam

Kết luận: Khối lượng chất rắn điphotpho pentaoxit (P2O5) tạo thành sau phản ứng là 14,2 gam.

(Cách khác để kiểm tra: Áp dụng định luật bảo toàn khối lượng: mP + mO2 = mP2O5.

Khối lượng oxi: mO2 = nO2 * MO2 = 0,25 mol * (2*16) g/mol = 0,25 * 32 = 8 gam.

mP2O5 = 6,2 gam + 8 gam = 14,2 gam. Kết quả trùng khớp, chứng tỏ bài giải của chúng ta là chính xác!)

Thầy/cô hy vọng bài hướng dẫn giải chi tiết này sẽ giúp các em củng cố kiến thức, rèn luyện kỹ năng làm bài và tự tin hơn với môn Khoa học tự nhiên 8. Chúc các em học tốt và đạt nhiều thành công trong học tập!