ĐỀ THI THỬ GIỮA HỌC KÌ 1 MÔN NGỮ VĂN 8
KẾT NỐI TRI THỨC – ĐÁP ÁN CHI TIẾT
Chào các em học sinh yêu quý của cô! Cô biết các em đang rất nỗ lực ôn tập cho kì thi giữa học kì 1 sắp tới. Để giúp các em tự tin hơn và nắm vững kiến thức, cô đã biên soạn một đề thi thử Ngữ Văn 8 (theo chương trình Kết nối tri thức) kèm theo đáp án và hướng dẫn giải chi tiết từng bước. Hãy cùng cô khám phá và chinh phục đề thi này nhé!
PHẦN I: ĐỌC HIỂU (6,0 điểm)
Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:
💡 Gợi ý lựa chọn tốt nhất cho: Sản Phẩm Đề Xuất
Đang có chương trình ưu đãi và giảm giá độc quyền trên Sét 3 Cuộn Túi Đựng Rác Tự Phân Huỷ Tiện Lợi Rễ Sử Dụng. Khám phá ngay!
Xem Chi Tiết & Nhận Ưu Đãi →“Mỗi độ thu về, lòng tôi lại bâng khuâng nhớ về những ngày tháng tuổi thơ tươi đẹp ở vùng cố hương. Nơi ấy có con đường làng quanh co, rợp bóng tre xanh mát, dẫn ra cánh đồng lúa vàng óng ả. Nơi ấy có dòng sông nhỏ hiền hòa, in bóng những hàng cây cổ thụ trầm mặc. Chiều chiều, lũ trẻ chúng tôi thường rủ nhau ra bờ sông thả diều, hay cùng nhau lùa trâu về chuồng. Tiếng cười nói rộn ràng hòa lẫn tiếng sáo diều vi vút tạo nên một bản hòa ca bình yên đến lạ. Bà tôi thường ngồi bên hiên nhà, vừa têm trầu, vừa kể những câu chuyện cổ tích li kì về ông Bụt, bà Tiên. Giọng bà ấm áp, dịu dàng như suối nguồn tuổi thơ, vỗ về tâm hồn tôi. Những kỉ niệm ấy, dẫu thời gian có trôi đi, vẫn vẹn nguyên trong trái tim tôi, như một bức tranh quý giá được cất giữ cẩn thận trong ngăn tủ kí ức.”
Câu 1 (1,0 điểm): Đoạn trích trên thuộc thể loại nào? Nội dung chính mà đoạn trích muốn truyền tải là gì?
- Hướng dẫn giải:
- Đọc kĩ đoạn trích để nắm bắt giọng văn, cách kể. Đoạn văn kể về những hồi ức, cảm xúc của người viết.
- Xác định đối tượng được kể (kỉ niệm tuổi thơ, cảnh vật cố hương).
- Từ đó suy ra thể loại và nội dung.
- Đáp án:
- Thể loại: Đoạn văn tự sự mang yếu tố biểu cảm (hoặc tùy bút/hồi kí).
- Nội dung chính: Đoạn trích diễn tả cảm xúc bâng khuâng, hoài niệm của nhân vật “tôi” về những kỉ niệm tuổi thơ tươi đẹp và khung cảnh bình yên của quê hương (cố hương), cùng tình cảm sâu sắc dành cho người bà.
Câu 2 (1,5 điểm): Chỉ ra và nêu tác dụng của 01 biện pháp tu từ có trong đoạn trích.
- Hướng dẫn giải:
- Đọc lại đoạn trích, chú ý các câu văn có hình ảnh gợi cảm, so sánh, nhân hóa, ẩn dụ.
- Xác định biện pháp tu từ tiêu biểu và dễ nhận diện nhất.
- Nêu tác dụng: làm cho câu văn sinh động hơn, gợi hình gợi cảm, thể hiện cảm xúc của tác giả, nhấn mạnh điều muốn nói.
- Đáp án:
- Biện pháp tu từ: So sánh (hoặc Nhân hóa).
- Ví dụ 1 (So sánh): “Giọng bà ấm áp, dịu dàng như suối nguồn tuổi thơ”.
- Ví dụ 2 (So sánh): “Những kỉ niệm ấy… như một bức tranh quý giá được cất giữ cẩn thận”.
- Ví dụ 3 (Nhân hóa): “Dòng sông nhỏ hiền hòa, in bóng những hàng cây cổ thụ trầm mặc.”
- Tác dụng:
- Đối với so sánh: Làm cho hình ảnh “giọng bà” hay “kỉ niệm” trở nên cụ thể, gợi cảm, dễ hình dung hơn; đồng thời thể hiện sự trân trọng, yêu quý những kỉ niệm và tình cảm với bà.
- Đối với nhân hóa: Khiến cảnh vật (dòng sông, hàng cây) trở nên gần gũi, có hồn, giàu sức gợi; thể hiện sự gắn bó, tình cảm sâu sắc của tác giả với thiên nhiên quê hương.
- Biện pháp tu từ: So sánh (hoặc Nhân hóa).
Câu 3 (1,0 điểm): Em hiểu nghĩa của từ Hán Việt “cố hương” được in đậm trong đoạn trích là gì?
- Hướng dẫn giải:
- Đọc ngữ cảnh của từ “cố hương” trong đoạn văn để nắm bắt ý nghĩa chung.
- Dựa vào kiến thức về từ Hán Việt (nếu có) hoặc suy luận từ ngữ cảnh để giải thích nghĩa từng yếu tố “cố” và “hương”.
- Đáp án:
- Giải thích: Từ “cố hương” là từ Hán Việt, trong đó “cố” có nghĩa là cũ, xưa; “hương” có nghĩa là làng quê, quê hương. Vậy “cố hương” có nghĩa là quê hương cũ, quê cha đất tổ, nơi chôn rau cắt rốn, nơi gắn bó với những kỉ niệm sâu sắc từ thuở ấu thơ của tác giả.
Câu 4 (1,5 điểm): Thông điệp mà đoạn trích muốn gửi gắm đến người đọc là gì?
- Hướng dẫn giải:
- Đọc lại toàn bộ đoạn trích, tập trung vào cảm xúc chủ đạo (bâng khuâng, hoài niệm, trân trọng) và những điều tác giả muốn nhấn mạnh (kỉ niệm tuổi thơ, quê hương, tình bà cháu).
- Tổng hợp các ý chính để rút ra bài học hoặc ý nghĩa sâu sắc mà đoạn văn muốn truyền tải.
- Đáp án:
- Thông điệp: Đoạn trích muốn gửi gắm thông điệp về sự trân trọng, yêu quý những kỉ niệm tuổi thơ tươi đẹp và tình cảm gắn bó với quê hương, gia đình. Đó là những giá trị tinh thần vô giá, có sức mạnh nuôi dưỡng tâm hồn và đi theo chúng ta suốt cuộc đời, giúp mỗi người tìm thấy sự bình yên và động lực sống.
Câu 5 (1,0 điểm): Từ đoạn trích trên, em có suy nghĩ gì về giá trị của những trải nghiệm tuổi thơ đối với mỗi người?
- Hướng dẫn giải:
- Liên hệ nội dung đoạn trích với bản thân và cuộc sống.
- Suy nghĩ về vai trò của tuổi thơ và những trải nghiệm đầu đời (tác động đến nhân cách, cảm xúc, kí ức).
- Trình bày suy nghĩ thành một đoạn văn ngắn gọn, mạch lạc (khoảng 3-5 câu).
- Đáp án (Gợi ý):
- Những trải nghiệm tuổi thơ có giá trị vô cùng to lớn đối với mỗi người. Đó không chỉ là những kí ức đẹp đẽ mà còn là nền tảng hình thành nhân cách, bồi đắp tâm hồn. Những bài học đầu đời, những kỉ niệm vui buồn, những tình cảm gia đình, bạn bè… đều góp phần tạo nên con người chúng ta ngày hôm nay, giúp chúng ta biết yêu thương, sẻ chia và trân trọng cuộc sống. Vì vậy, chúng ta cần biết giữ gìn và nâng niu những kí ức tuổi thơ quý giá ấy.
PHẦN II: TẠO LẬP VĂN BẢN (4,0 điểm)
Viết một đoạn văn nghị luận (khoảng 150-200 chữ) trình bày suy nghĩ của em về tầm quan trọng của việc học hỏi từ những trải nghiệm trong cuộc sống.
- Hướng dẫn giải:
- Xác định vấn đề cần nghị luận: Tầm quan trọng của việc học hỏi từ trải nghiệm trong cuộc sống.
- Lập dàn ý chi tiết cho đoạn văn:
- Mở đoạn: Giới thiệu vấn đề (nêu khái quát về trải nghiệm và tầm quan trọng của việc học hỏi từ nó).
- Thân đoạn:
- Giải thích: “Học hỏi từ trải nghiệm” là gì? (Là việc tiếp thu kiến thức, kĩ năng, bài học từ những gì ta đã thực hiện, chứng kiến, hay cảm nhận trong cuộc sống).
- Nêu các lí lẽ và dẫn chứng để chứng minh tầm quan trọng:
- Trải nghiệm giúp ta tích lũy kiến thức thực tế, những bài học mà sách vở khó lòng cung cấp hết.
- Trải nghiệm giúp ta rèn luyện kĩ năng sống, sự bản lĩnh, khả năng thích nghi và giải quyết vấn đề hiệu quả hơn.
- Trải nghiệm giúp ta hiểu mình hơn, khám phá năng lực và giới hạn của bản thân, từ đó định hướng cho tương lai.
- Trải nghiệm giúp ta đồng cảm, thấu hiểu cuộc sống muôn màu, biết yêu thương và sẻ chia.
- Phê phán những người ngại trải nghiệm, sống khép kín sẽ bỏ lỡ nhiều cơ hội quý giá.
- Kết đoạn: Khẳng định lại tầm quan trọng của việc học hỏi từ trải nghiệm và rút ra bài học hành động cho bản thân (ví dụ: hãy tích cực trải nghiệm và học hỏi).
- Diễn đạt:
- Sử dụng từ ngữ chính xác, mạch lạc, có tính liên kết giữa các câu.
- Triển khai ý theo trình tự hợp lí (từ khái quát đến cụ thể, từ giải thích đến chứng minh).
- Đảm bảo đủ dung lượng chữ theo yêu cầu (khoảng 150-200 chữ).
- Hạn chế tối đa lỗi chính tả, ngữ pháp.
- Bài làm tham khảo:
Cuộc sống là một hành trình dài với vô vàn những điều mới lạ và thử thách. Trong hành trình ấy, việc học hỏi từ những trải nghiệm đóng vai trò vô cùng quan trọng, giúp mỗi người trưởng thành và hoàn thiện hơn. Thực vậy, trải nghiệm không chỉ đơn thuần là những việc ta đã làm, mà còn là những bài học sâu sắc rút ra từ thành công hay thất bại, từ quan sát và lắng nghe người khác. Mỗi trải nghiệm đều mang đến một kiến thức thực tế mà sách vở đôi khi không thể truyền tải hết. Nhờ có trải nghiệm, chúng ta biết cách đối mặt với khó khăn, rèn luyện sự kiên nhẫn, lòng dũng cảm và khả năng ứng biến. Một chuyến đi xa dạy ta cách tự lập, một lần vấp ngã giúp ta hiểu giá trị của sự đứng dậy, hay một câu chuyện từ người lớn giúp ta thấu hiểu hơn về lòng người. Hơn thế nữa, việc trải nghiệm còn giúp chúng ta khám phá bản thân, tìm ra sở trường, sở đoản, từ đó định hướng tốt hơn cho tương lai. Những người ngại trải nghiệm, sống khép kín sẽ bỏ lỡ nhiều cơ hội quý giá để phát triển bản thân và cảm nhận vẻ đẹp của cuộc sống. Tóm lại, học hỏi từ trải nghiệm là con đường dẫn đến sự trưởng thành, giúp chúng ta tích lũy vốn sống và trở thành một phiên bản tốt đẹp hơn của chính mình. Vì vậy, hãy luôn mở lòng đón nhận và học hỏi từ mọi điều diễn ra xung quanh ta.
Các em thân mến, cô hi vọng rằng bài hướng dẫn giải chi tiết này sẽ là một tài liệu hữu ích giúp các em ôn tập hiệu quả cho kì thi giữa học kì 1 sắp tới. Hãy tự tin, bình tĩnh và vận dụng thật tốt những kiến thức đã học nhé! Chúc các em đạt kết quả cao!