HƯỚNG DẪN GIẢI BÀI TẬP NGỮ VĂN 8 SGK CHÂN TRỜI SÁNG TẠO TẬP 1
Bài 1: THẾ GIỚI TRUYỆN – VĂN BẢN “ĐI LẤY MẬT” (Đoàn Giỏi)
Chào mừng các em học sinh lớp 8 thân yêu! Cô rất vui khi được đồng hành cùng các em trong hành trình khám phá vẻ đẹp của môn Ngữ văn. Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau “mổ xẻ” các bài tập về văn bản “Đi lấy mật” của nhà văn Đoàn Giỏi trong sách giáo khoa Chân trời sáng tạo Tập 1. Đây là một tác phẩm rất hay, giàu chất thơ và đầy cuốn hút về thiên nhiên rừng U Minh hùng vĩ.
Các em hãy chuẩn bị sách giáo khoa, vở ghi và bút đầy đủ nhé. Cô sẽ hướng dẫn các em từng bước một, từ cách đọc hiểu câu hỏi đến cách tìm ý và trình bày bài làm sao cho thật mạch lạc, chuẩn xác. Hãy cùng bắt đầu nào!
BÀI TẬP 1: ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
Câu hỏi: Văn bản “Đi lấy mật” được kể theo ngôi thứ mấy? Việc lựa chọn ngôi kể này có tác dụng gì trong việc thể hiện nội dung câu chuyện?
Hướng dẫn giải chi tiết:
-
Bước 1: Đọc kĩ câu hỏi và xác định yêu cầu.
- Câu hỏi có hai vế:
- Văn bản được kể theo ngôi thứ mấy?
- Tác dụng của ngôi kể đó.
- Chúng ta cần trả lời đủ và chính xác cả hai vế.
- Câu hỏi có hai vế:
-
Bước 2: Đọc lướt lại văn bản và chú ý đến các đại từ nhân xưng.
- Khi đọc “Đi lấy mật”, các em sẽ thấy tác giả thường dùng các từ như “tôi”, “chúng tôi” để kể chuyện: “Tôi theo tía”, “Tôi ngồi trên lưng con ngựa tía”, “chúng tôi đi lấy mật”…
- Đây là dấu hiệu nhận biết của một ngôi kể rất quen thuộc.
-
Bước 3: Xác định ngôi kể và phân tích tác dụng.
- Với việc sử dụng đại từ “tôi”, văn bản được kể theo ngôi thứ nhất.
- Sau khi xác định ngôi kể, hãy suy nghĩ: Khi “tôi” kể chuyện, người đọc sẽ cảm nhận được điều gì?
- Ngôi kể thứ nhất giúp người kể (nhân vật “tôi”) trực tiếp bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ, trải nghiệm của mình.
- Điều này làm cho câu chuyện trở nên chân thực hơn, gần gũi hơn, như chính chúng ta đang được hòa mình vào chuyến đi lấy mật của nhân vật An.
- Những miêu tả về rừng U Minh, về quá trình đi lấy mật, về cảm xúc hồi hộp, thích thú của An đều hiện lên sống động qua lăng kính chủ quan của nhân vật, dễ dàng chạm đến trái tim người đọc.
-
Bước 4: Trình bày câu trả lời hoàn chỉnh.
Đáp án mẫu:
- Văn bản “Đi lấy mật” được kể theo ngôi thứ nhất, qua lời của nhân vật “tôi” (An).
- Việc lựa chọn ngôi kể này có tác dụng:
- Giúp câu chuyện trở nên chân thực, sống động và gần gũi hơn với người đọc, bởi người kể chuyện là người trực tiếp trải nghiệm và chứng kiến mọi sự việc.
- Tạo điều kiện để nhân vật An bộc lộ rõ nét những suy nghĩ, cảm xúc, cảm nhận tinh tế của mình về thiên nhiên, cuộc sống và những trải nghiệm đầu đời. Nhờ đó, người đọc dễ dàng đồng cảm và hòa mình vào chuyến đi lấy mật đầy thú vị.
- Cho phép tác giả thể hiện rõ cái nhìn riêng biệt, độc đáo về vẻ đẹp hùng vĩ nhưng cũng đầy bí ẩn của rừng U Minh.
BÀI TẬP 2: PHÂN TÍCH NHÂN VẬT
Câu hỏi: Nêu cảm nhận của em về nhân vật An thông qua những hành động, lời nói và suy nghĩ của nhân vật này khi đi lấy mật.
Hướng dẫn giải chi tiết:
-
Bước 1: Đọc lại kĩ các đoạn văn miêu tả về nhân vật An.
- Các em hãy tập trung vào những đoạn có lời kể, hành động, hoặc những dòng bộc lộ suy nghĩ, cảm xúc của An. Gạch chân hoặc đánh dấu các chi tiết quan trọng.
-
Bước 2: Liệt kê các chi tiết tiêu biểu về An (hành động, lời nói, suy nghĩ).
- Hành động:
- “Tôi theo tía” đi lấy mật dù còn bé.
- “Ngồi trên lưng con ngựa tía”, “hai tay bám chặt lấy cổ ngựa”.
- Khi phát hiện ra tổ ong: “Nín thở… mắt dán vào tổ ong… miệng há hốc ra…”, “tôi rón rén đến gần” (dù bị cấm).
- Nhận ra sự khác biệt của mình khi ở rừng.
- Lời nói (hoặc thầm nghĩ):
- Không có lời nói trực tiếp nhiều, nhưng có những suy nghĩ, cảm nhận: “Lần đầu tiên tôi được đi một chuyến như vậy”, “Tôi thấy mình lớn bổng lên”.
- Cảm nhận về thế giới xung quanh: “Cái mùi hương của rừng U Minh”, “tiếng chim”.
- Suy nghĩ, cảm xúc:
- Hồi hộp, thích thú, tò mò về thế giới rừng U Minh.
- Sự ngạc nhiên, thán phục trước tổ ong mật và tài nghệ của tía.
- Cảm giác “lớn bổng lên”, tự hào khi được khám phá, trải nghiệm.
- Thích thú khi được ăn mật ong.
- Tấm lòng yêu thương, gắn bó với tía và thiên nhiên.
- Hành động:
-
Bước 3: Phân tích các chi tiết để rút ra đặc điểm tính cách của An.
- Từ việc theo tía đi lấy mật, An là một cậu bé ham học hỏi, thích khám phá.
- Những cảm nhận tinh tế về mùi hương, tiếng chim, sự ngạc nhiên trước tổ ong, vẻ đẹp của rừng cho thấy An là người nhạy cảm, có tâm hồn thơ mộng, gắn bó với thiên nhiên.
- Cảm giác “lớn bổng lên”, sự hồi hộp và thích thú là biểu hiện của một cậu bé trẻ trung, hồn nhiên, giàu trí tưởng tượng.
- Việc “rón rén đến gần” tổ ong dù bị tía cấm cho thấy An có phần nghịch ngợm, tò mò nhưng cũng rất dũng cảm.
-
Bước 4: Tổng hợp và trình bày cảm nhận một cách mạch lạc.
💡 Gợi ý lựa chọn tốt nhất cho: Sản Phẩm Đề Xuất
Đang có chương trình ưu đãi và giảm giá độc quyền trên Giỏ Đựng Quần Áo Có Bánh Xe, Giỏ Nhựa Đựng Quần Áo Bẩn Đa Năng, Có Thể Gấp Gọn, Có Bánh Xe Q046. Khám phá ngay!
Xem Chi Tiết & Nhận Ưu Đãi →Đáp án mẫu:
Nhân vật An hiện lên trong văn bản “Đi lấy mật” là một cậu bé hồn nhiên, trong sáng, có tâm hồn nhạy cảm và ham mê khám phá thế giới xung quanh. Điều này được thể hiện rõ qua các hành động, lời nói và suy nghĩ của em:
- An là cậu bé ham học hỏi, yêu thích khám phá và trải nghiệm: Em “theo tía” đi lấy mật dù còn nhỏ, thể hiện sự tò mò và khao khát được hòa mình vào thế giới tự nhiên. An thích thú khi được chứng kiến cảnh tía lấy mật, quan sát tổ ong, và cảm nhận mọi điều mới lạ ở rừng U Minh.
- An là một cậu bé nhạy cảm, có tâm hồn tinh tế và gắn bó với thiên nhiên: Qua đôi mắt và cảm nhận của An, rừng U Minh hiện lên với “mùi hương lạ lùng”, “tiếng chim hót râm ran”, tổ ong “to tát”, “đẹp đẽ”. Em nín thở, “mắt dán vào tổ ong”, “miệng há hốc” vì kinh ngạc và thích thú. Những chi tiết này cho thấy An có khả năng cảm nhận sâu sắc vẻ đẹp của tạo hóa.
- An là một cậu bé hồn nhiên, trong sáng và đầy mơ mộng: Cảm giác “lớn bổng lên” khi được đi rừng cùng tía, sự hồi hộp khi đối mặt với tổ ong, niềm vui sướng khi được thưởng thức mật ong tươi cho thấy An sống trọn vẹn với những cảm xúc tuổi thơ, nhìn cuộc sống bằng đôi mắt tươi mới và đầy ngưỡng mộ.
- An có chút nghịch ngợm nhưng cũng rất dũng cảm: Dù bị tía cấm, An vẫn “rón rén đến gần” tổ ong để quan sát kỹ hơn, cho thấy sự tò mò vượt qua cả nỗi sợ hãi của một đứa trẻ.
Tóm lại, An là hình ảnh đẹp về tuổi thơ, về sự gắn bó giữa con người và thiên nhiên, là cầu nối giúp người đọc cảm nhận rõ hơn vẻ đẹp của rừng U Minh và tình cảm cha con ấm áp.
BÀI TẬP 3: PHÂN TÍCH BIỆN PHÁP NGHỆ THUẬT
Câu hỏi: Tìm trong văn bản một số câu văn miêu tả rừng U Minh và phân tích cách tác giả đã sử dụng các biện pháp tu từ để làm nổi bật vẻ đẹp, sự rộng lớn của cảnh vật.
Hướng dẫn giải chi tiết:
-
Bước 1: Đọc lướt văn bản, đặc biệt là các đoạn tả cảnh, để tìm các câu miêu tả rừng U Minh.
- Chú ý các đoạn mở đầu, các đoạn An đi qua rừng.
- Ví dụ: “Rừng tràm… dựng đứng lên trời”, “cây nào cây nấy thẳng đuột”, “rừng cây nối tiếp nhau”, “tối om om”, “mùi hương lạ lùng”.
-
Bước 2: Chọn ra một vài câu văn tiêu biểu và xác định biện pháp tu từ được sử dụng.
- Ví dụ 1: “Rừng tràm… dựng đứng lên trời, cứ y như là hàng ngàn cây nến khổng lồ thắp sáng một cái bánh sinh nhật xanh rì.”
- Biện pháp tu từ: So sánh (dựng đứng lên trời / như hàng ngàn cây nến khổng lồ), Nhân hóa (thắp sáng).
- Ví dụ 2: “Rừng U Minh đó, bạt ngàn và bí ẩn, vừa hùng vĩ vừa hoang sơ.”
- Biện pháp tu từ: Điệp ngữ (vừa… vừa…), Liệt kê (bạt ngàn, bí ẩn, hùng vĩ, hoang sơ).
- Ví dụ 3: “Rừng sâu đến nỗi tôi đi cả buổi mà chỉ thấy một màu xanh đen của lá, một mùi hương hăng hắc của tràm, và những tiếng chim lạ kêu râm ran.”
- Biện pháp tu từ: Liệt kê (màu xanh đen, mùi hương hăng hắc, tiếng chim lạ), Cảm thán (sâu đến nỗi).
- Ví dụ 1: “Rừng tràm… dựng đứng lên trời, cứ y như là hàng ngàn cây nến khổng lồ thắp sáng một cái bánh sinh nhật xanh rì.”
-
Bước 3: Phân tích hiệu quả của từng biện pháp tu từ trong việc làm nổi bật cảnh vật.
- Với ví dụ 1 (So sánh, Nhân hóa):
- Phép so sánh “như hàng ngàn cây nến khổng lồ thắp sáng…” gợi lên hình ảnh rừng tràm cao vút, thẳng tắp, đầy sức sống và ánh sáng lung linh, huyền ảo. Nó không chỉ tả chiều cao mà còn gợi không gian rộng lớn, đầy chất thơ.
- “Thắp sáng” là nhân hóa, làm cho rừng tràm như có sự sống, có ý thức, tạo nên vẻ đẹp kì vĩ và ấm áp.
- Với ví dụ 2 (Điệp ngữ, Liệt kê):
- Điệp ngữ “vừa… vừa…” nhấn mạnh đồng thời hai đặc điểm đối lập mà hòa quyện của rừng U Minh: sự rộng lớn, choáng ngợp (hùng vĩ) và vẻ đẹp nguyên sơ, chưa bị con người tác động (hoang sơ).
- Liệt kê các tính từ “bạt ngàn”, “bí ẩn”, “hùng vĩ”, “hoang sơ” giúp tái hiện một cách toàn diện và mạnh mẽ sự bao la, huyền ảo, đầy sức hút của rừng U Minh.
- Với ví dụ 3 (Liệt kê, Cảm thán):
- Liệt kê các giác quan (thị giác: màu xanh đen; khứu giác: mùi hương; thính giác: tiếng chim) giúp người đọc hình dung một cách cụ thể, đa chiều về không gian rừng.
- Cách nói “sâu đến nỗi…” thể hiện cảm xúc choáng ngợp của nhân vật An, làm nổi bật sự rộng lớn, bao la, thăm thẳm của rừng U Minh, khiến người đọc cảm nhận được sự nhỏ bé của con người trước thiên nhiên.
- Với ví dụ 1 (So sánh, Nhân hóa):
-
Bước 4: Tổng hợp và trình bày câu trả lời hoàn chỉnh.
Đáp án mẫu:
Để làm nổi bật vẻ đẹp và sự rộng lớn của rừng U Minh, nhà văn Đoàn Giỏi đã khéo léo sử dụng nhiều biện pháp tu từ độc đáo. Dưới đây là một số ví dụ tiêu biểu:
-
Câu văn: “Rừng tràm… dựng đứng lên trời, cứ y như là hàng ngàn cây nến khổng lồ thắp sáng một cái bánh sinh nhật xanh rì.”
- Biện pháp tu từ: So sánh và Nhân hóa.
- Phân tích hiệu quả:
- Phép so sánh “dựng đứng lên trời, cứ y như là hàng ngàn cây nến khổng lồ” gợi lên hình ảnh rừng tràm cao vút, thẳng tắp, trùng điệp đến vô tận, tạo cảm giác choáng ngợp về sự rộng lớn. Hình ảnh “cây nến khổng lồ” còn mang vẻ đẹp lung linh, huyền ảo, vừa kì vĩ vừa thơ mộng.
- Biện pháp nhân hóa “thắp sáng” khiến rừng tràm trở nên sống động, có sức sống, mang đến một vẻ đẹp rực rỡ và đầy cuốn hút, biến khung cảnh thiên nhiên hoang sơ thành một bức tranh sinh nhật ấm áp, đầy sức sống.
-
Câu văn: “Tôi đi mãi, đi mãi mà vẫn chỉ thấy một màu xanh đen của lá, một mùi hương hăng hắc của tràm, và những tiếng chim lạ kêu râm ran.”
- Biện pháp tu từ: Điệp ngữ (đi mãi, đi mãi) và Liệt kê (màu xanh đen, mùi hương hăng hắc, tiếng chim lạ).
- Phân tích hiệu quả:
- Điệp ngữ “đi mãi, đi mãi” nhấn mạnh hành trình dài dằng dặc, bất tận trong rừng, từ đó làm nổi bật sự bao la, mênh mông không giới hạn của rừng U Minh.
- Biện pháp liệt kê các yếu tố về thị giác (“màu xanh đen của lá”), khứu giác (“mùi hương hăng hắc của tràm”) và thính giác (“những tiếng chim lạ kêu râm ran”) đã khắc họa một cách toàn diện và sống động vẻ hoang sơ, bí ẩn, đầy sức hút của rừng U Minh, như một thế giới khác biệt hoàn toàn so với cuộc sống thường ngày.
Nhờ việc sử dụng linh hoạt và sáng tạo các biện pháp tu từ, tác giả đã không chỉ miêu tả khách quan mà còn truyền tải được cảm xúc, ấn tượng mạnh mẽ của nhân vật An về rừng U Minh, biến cảnh vật trở nên có hồn, gần gũi và đầy quyến rũ trong mắt người đọc.
-
Các em thấy đấy, mỗi bài tập đều có cách tiếp cận và giải quyết riêng. Quan trọng nhất là các em phải đọc kĩ, suy nghĩ thấu đáo và tìm kiếm dẫn chứng trong văn bản. Cô hy vọng với những hướng dẫn chi tiết này, các em sẽ tự tin hơn khi giải các bài tập Ngữ văn và ngày càng yêu thích môn học này nhé!
Chúc các em học tốt và luôn giữ vững niềm đam mê khám phá tri thức!