🔍 Tìm kiếm thông tin tại khu vực Đà Nẵng:




GIẢI BÀI TẬP TOÁN 9 SÁCH MỚI KẾT NỐI TRI THỨC – CHUYÊN ĐỀ PHƯƠNG TRÌNH BẬC HAI VÀ HỆ THỨC VI-ÉT

Chào các em học sinh yêu quý! Thầy là giáo viên luyện thi vào lớp 10, người sẽ đồng hành cùng các em trên con đường chinh phục các kỳ thi quan trọng. Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau “mổ xẻ” một dạng bài tập cực kỳ quen thuộc và chắc chắn sẽ có mặt trong đề thi tuyển sinh lớp 10: Bài toán liên quan đến phương trình bậc hai và hệ thức Vi-ét. Dạng bài này không chỉ đòi hỏi các em nắm vững lý thuyết mà còn cần sự khéo léo trong biến đổi đại số. Hãy cùng thầy đi vào một ví dụ cụ thể, giải chi tiết từng bước để các em có thể tự tin làm chủ dạng bài này nhé!

Đề bài mẫu:

Cho phương trình: x2 – (m – 1)x + m – 3 = 0 (1) (với m là tham số).

Tìm giá trị của tham số m để phương trình (1) có hai nghiệm x1, x2 thỏa mãn hệ thức: x12 + x22 = 10.

Hướng dẫn giải chi tiết (Step-by-step):

Để giải quyết bài toán này, chúng ta sẽ đi theo 4 bước cơ bản và cực kỳ quan trọng sau đây. Các em hãy ghi nhớ và áp dụng cho mọi bài toán tương tự nhé!

  1. Bước 1: Tìm điều kiện để phương trình có nghiệm.

    Trước hết, phương trình (1) phải có nghiệm. Điều này xảy ra khi biệt thức Delta (Δ) hoặc Delta phẩy (Δ’) không âm.

    Phương trình (1) có dạng ax2 + bx + c = 0, với:

    • a = 1
    • b = -(m – 1) = 1 – m
    • c = m – 3

    Tính biệt thức Delta:

    Δ = b2 – 4ac

    Δ = (1 – m)2 – 4 . 1 . (m – 3)

    Δ = 1 – 2m + m2 – 4m + 12

    Δ = m2 – 6m + 13

    Để phương trình có nghiệm, ta cần Δ ≥ 0.

    Ta xét biểu thức m2 – 6m + 13. Ta có thể viết lại biểu thức này dưới dạng bình phương của một tổng hoặc hiệu:

    m2 – 6m + 13 = (m2 – 6m + 9) + 4 = (m – 3)2 + 4

    Vì (m – 3)2 ≥ 0 với mọi giá trị của m, nên (m – 3)2 + 4 ≥ 4.

    Vậy, Δ = (m – 3)2 + 4 > 0 với mọi giá trị của m.

    Điều này có nghĩa là phương trình (1) luôn có hai nghiệm phân biệt với mọi giá trị của tham số m. (Thật may mắn, phương trình luôn có nghiệm mà không cần giới hạn m!)

  2. Bước 2: Áp dụng hệ thức Vi-ét.

    Khi phương trình có hai nghiệm x1, x2, theo hệ thức Vi-ét, ta có:

    • Tổng hai nghiệm: x1 + x2 = -b/a = – (1 – m) / 1 = m – 1
    • Tích hai nghiệm: x1 . x2 = c/a = (m – 3) / 1 = m – 3

    Đây là công cụ “vàng” giúp chúng ta liên kết các nghiệm với tham số m. Các em cần nhớ thật kỹ nhé!

  3. Bước 3: Biến đổi biểu thức chứa nghiệm và giải phương trình tìm m.

    Theo yêu cầu đề bài, ta có hệ thức: x12 + x22 = 10.

    Đây là lúc chúng ta sử dụng một phép biến đổi đại số quen thuộc để đưa biểu thức về dạng tổng và tích của nghiệm:

    [ĐA KHO] Thùng 6 Bịch Giấy Rút Cao Cấp Treo Tường Đa Sắc TopGia_tặng 3 móc topgia

    💡 Gợi ý lựa chọn tốt nhất cho: Sản Phẩm Đề Xuất

    Đang có chương trình ưu đãi và giảm giá độc quyền trên [ĐA KHO] Thùng 6 Bịch Giấy Rút Cao Cấp Treo Tường Đa Sắc TopGia_tặng 3 móc topgia. Khám phá ngay!

    Xem Chi Tiết & Nhận Ưu Đãi →

    x12 + x22 = (x1 + x2)2 – 2x1x2

    Thay các giá trị từ hệ thức Vi-ét ở Bước 2 vào biểu thức này:

    (m – 1)2 – 2(m – 3) = 10

    Bây giờ, chúng ta sẽ giải phương trình này để tìm m:

    m2 – 2m + 1 – 2m + 6 = 10

    m2 – 4m + 7 = 10

    m2 – 4m + 7 – 10 = 0

    m2 – 4m – 3 = 0

    Đây là một phương trình bậc hai theo m. Chúng ta sẽ giải phương trình này để tìm m.

    Tính biệt thức Delta của phương trình theo m (gọi là Δm):

    Δm = (-4)2 – 4 . 1 . (-3)

    Δm = 16 + 12 = 28

    Vì Δm > 0, phương trình có hai nghiệm phân biệt:

    m1,2 = [-b ± √Δm] / 2a

    m1,2 = [4 ± √28] / 2

    m1,2 = [4 ± 2√7] / 2

    m1 = 2 + √7

    m2 = 2 – √7

  4. Bước 4: Đối chiếu điều kiện và kết luận.

    Ở Bước 1, chúng ta đã kết luận rằng phương trình (1) luôn có hai nghiệm phân biệt với mọi giá trị của m, vì Δ = (m – 3)2 + 4 > 0.

    Do đó, cả hai giá trị m chúng ta vừa tìm được là m = 2 + √7 và m = 2 – √7 đều thỏa mãn điều kiện để phương trình có nghiệm.

    Vậy, các giá trị của m cần tìm là m = 2 + √7 và m = 2 – √7.

Lời khuyên từ thầy:

  • Nắm vững kiến thức nền tảng: Biệt thức Delta, công thức nghiệm, và đặc biệt là hệ thức Vi-ét là những thứ các em phải thuộc nằm lòng như “bảng cửu chương” vậy.
  • Biến đổi đại số linh hoạt: Hãy luyện tập thật nhiều các dạng biến đổi của các biểu thức đối xứng giữa các nghiệm như x12 + x22, x13 + x23, 1/x1 + 1/x2, (x1 – x2)2, … để không bị bỡ ngỡ khi gặp các đề thi khó hơn.
  • Kiểm tra điều kiện: Luôn nhớ kiểm tra điều kiện Δ ≥ 0 hoặc Δ > 0 sau khi tìm ra m. Đây là bước dễ quên nhất nhưng lại cực kỳ quan trọng để không bị mất điểm oan. Một bài toán chặt chẽ là một bài toán có đủ điều kiện.
  • Trình bày khoa học: Trình bày từng bước rõ ràng, mạch lạc như hướng dẫn của thầy sẽ giúp các em không bỏ sót ý và dễ dàng đạt điểm tối đa. Giám khảo sẽ đánh giá rất cao bài làm có sự logic, rõ ràng!

Chúc các em học tốt và đạt kết quả cao trong kỳ thi sắp tới! Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, đừng ngần ngại hỏi thầy nhé! Thầy luôn sẵn lòng hỗ trợ các em.