HƯỚNG DẪN GIẢI BÀI TẬP LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÝ 8 (SÁCH CÁNH DIỀU)
Xin chào các em học sinh lớp 8 thân mến!
Cô (thầy) rất vui được đồng hành cùng các em trong hành trình khám phá môn Lịch Sử và Địa Lý thú vị. Để giúp các em nắm vững kiến thức, tự tin giải bài tập và đạt kết quả cao trong các kỳ kiểm tra, hôm nay cô (thầy) sẽ hướng dẫn các em giải chi tiết một số dạng bài tập tiêu biểu trong Sách giáo khoa Lịch Sử và Địa Lý 8 Cánh Diều.
Hãy cùng nhau học tập thật hiệu quả nhé!
Chủ đề trọng tâm: Việt Nam từ nửa sau thế kỷ XIX đến đầu thế kỷ XX (Lịch sử) và Vị trí địa lý Việt Nam (Địa lý)
Câu 1: Trình bày nguyên nhân và quá trình thực dân Pháp xâm lược Việt Nam cuối thế kỷ XIX.
Hướng dẫn cách làm: Để trả lời câu hỏi này một cách đầy đủ và logic, các em cần nhớ lại bối cảnh lịch sử trong và ngoài nước, cũng như các sự kiện chính đã diễn ra theo trình tự thời gian.
-
Xác định Nguyên nhân xâm lược:
- Về phía Pháp:
- Nhu cầu về thị trường, thuộc địa, nguồn nguyên liệu và nhân công giá rẻ (do sự phát triển của chủ nghĩa tư bản).
- Tìm kiếm những vùng đất mới để đầu tư, bành trướng thế lực (chính sách của các nước đế quốc phương Tây).
- Sự hấp dẫn của Việt Nam: tài nguyên phong phú, vị trí chiến lược quan trọng.
- Lấy cớ bảo vệ đạo Thiên Chúa để can thiệp vào công việc nội bộ của Việt Nam.
- Về phía Việt Nam:
- Triều Nguyễn thi hành chính sách đối ngoại “bế quan tỏa cảng” sai lầm, khiến đất nước suy yếu, lạc hậu.
- Nội bộ triều đình mâu thuẫn, chia rẽ trầm trọng (phe chủ chiến và phe chủ hòa).
- Khởi nghĩa nông dân nổ ra liên tiếp (tiêu biểu là khởi nghĩa của Phan Bá Vành, Lê Duy Phụng…), làm suy yếu thêm sức mạnh của triều đình.
- Trang bị quân sự thô sơ, kém cỏi so với phương Tây.
- Về phía Pháp:
-
Trình bày Quá trình xâm lược:
Các em cần ghi nhớ các mốc thời gian, địa điểm và sự kiện chính theo thứ tự.
- Tháng 9/1858: Pháp nổ súng tấn công Đà Nẵng, mở đầu cuộc xâm lược Việt Nam.
- Tháng 2/1859: Pháp tấn công Gia Định, sau đó mở rộng đánh chiếm các tỉnh Nam Kì.
- Tháng 6/1862: Triều Nguyễn kí Hiệp ước Nhâm Tuất, nhượng 3 tỉnh miền Đông Nam Kì (Biên Hòa, Gia Định, Định Tường) và đảo Côn Lôn cho Pháp.
- Năm 1867: Pháp chiếm nốt 3 tỉnh miền Tây Nam Kì (Vĩnh Long, An Giang, Hà Tiên) mà không tốn một viên đạn.
- Năm 1873-1874: Pháp đánh chiếm Bắc Kì lần thứ nhất (do Gác-ni-ê chỉ huy), sau đó triều Nguyễn kí Hiệp ước Giáp Tuất (thừa nhận chủ quyền của Pháp ở Nam Kì).
- Năm 1882-1883: Pháp đánh chiếm Bắc Kì lần thứ hai (do Ri-vi-e chỉ huy), quân ta chiến đấu anh dũng nhưng cuối cùng thất bại.
- Năm 1883-1884: Triều Nguyễn kí Hiệp ước Hác-măng và Hiệp ước Pa-tơ-nốt, biến Việt Nam từ một quốc gia độc lập trở thành nước thuộc địa nửa phong kiến.
Lưu ý quan trọng: Khi trình bày quá trình, các em nên nêu rõ thời gian, địa điểm và sự kiện chính. Luôn nhớ kèm theo hậu quả hoặc ý nghĩa của từng giai đoạn nếu có thể để bài viết thêm sâu sắc và đạt điểm cao hơn.
💡 Gợi ý lựa chọn tốt nhất cho: Sản Phẩm Đề Xuất
Đang có chương trình ưu đãi và giảm giá độc quyền trên [ĐA KHO] Thùng 6 Bịch Giấy Rút Cao Cấp Treo Tường Đa Sắc TopGia_tặng 3 móc topgia. Khám phá ngay!
Xem Chi Tiết & Nhận Ưu Đãi →Câu 2: So sánh điểm giống và khác nhau giữa phong trào Cần vương và khởi nghĩa Yên Thế.
Hướng dẫn cách làm: Đây là dạng bài so sánh. Các em cần lập bảng hoặc liệt kê các tiêu chí để đối chiếu một cách rõ ràng và khoa học nhất. Các tiêu chí thường dùng là: Lực lượng lãnh đạo, Mục tiêu, Địa bàn, Thời gian, Tính chất, Kết quả.
-
Điểm giống nhau:
- Đều là các phong trào đấu tranh yêu nước, chống thực dân Pháp xâm lược và ách đô hộ của chúng.
- Đều diễn ra vào cuối thế kỷ XIX.
- Đều thể hiện tinh thần anh dũng, bất khuất, ý chí độc lập của nhân dân Việt Nam.
- Cuối cùng đều thất bại do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan (chênh lệch lực lượng, thiếu đường lối lãnh đạo đúng đắn…).
-
Điểm khác nhau:
- Lực lượng lãnh đạo:
- Phong trào Cần vương: Do các văn thân, sĩ phu yêu nước (đại diện cho ý thức hệ phong kiến) lãnh đạo, đứng đầu là vua Hàm Nghi và Tôn Thất Thuyết.
- Khởi nghĩa Yên Thế: Do nông dân (tầng lớp bình dân) lãnh đạo, tiêu biểu là Hoàng Hoa Thám (Đề Thám).
- Mục tiêu đấu tranh:
- Phong trào Cần vương: Giúp vua cứu nước, khôi phục lại chế độ phong kiến độc lập dưới sự lãnh đạo của triều đình nhà Nguyễn.
- Khởi nghĩa Yên Thế: Ban đầu là tự vệ, chống lại sự cướp bóc của Pháp và bảo vệ cuộc sống, đất đai; sau đó mới phát triển thành chống Pháp để giành độc lập, tự chủ.
- Địa bàn hoạt động:
- Phong trào Cần vương: Diễn ra rộng khắp cả nước, đặc biệt mạnh mẽ ở Trung Kì và Bắc Kì.
- Khởi nghĩa Yên Thế: Tập trung chủ yếu ở vùng rừng núi Yên Thế (Bắc Giang và một số tỉnh lân cận).
- Thời gian diễn ra:
- Phong trào Cần vương: Từ năm 1885 đến năm 1896.
- Khởi nghĩa Yên Thế: Từ năm 1884 đến năm 1913 (kéo dài hơn phong trào Cần vương và là cuộc khởi nghĩa nông dân dài nhất).
- Lực lượng lãnh đạo:
Mẹo nhỏ: Khi so sánh, các em nên tập trung vào các tiêu chí rõ ràng như: Ai lãnh đạo? Vì mục đích gì? Ở đâu? Trong bao lâu? Kết quả ra sao? Điều này sẽ giúp bài làm của các em có cấu trúc tốt và dễ hiểu.
Câu 3: Phân tích ý nghĩa của vị trí địa lí Việt Nam đối với sự phát triển kinh tế – xã hội (trong bối cảnh hội nhập quốc tế hiện nay).
Hướng dẫn cách làm: Đối với câu hỏi về địa lí, các em cần liên hệ kiến thức về vị trí địa lí tự nhiên và vai trò của nó trong mối quan hệ với các khu vực, quốc gia khác. Nhớ phân tích cả mặt tích cực (thuận lợi) và tiêu cực (khó khăn, thách thức).
-
Khái quát về vị trí địa lí Việt Nam:
- Việt Nam nằm ở rìa phía đông bán đảo Đông Dương, gần trung tâm khu vực Đông Nam Á.
- Tiếp giáp với nhiều quốc gia (Trung Quốc, Lào, Campuchia) ở phía đất liền và biển Đông rộng lớn ở phía Đông và Nam.
- Nằm trên các tuyến đường giao thông hàng hải và hàng không quốc tế quan trọng từ Thái Bình Dương sang Ấn Độ Dương.
-
Phân tích ý nghĩa đối với sự phát triển kinh tế – xã hội:
- Thuận lợi:
- Giao lưu kinh tế, văn hóa: Vị trí giáp biển và gần các tuyến đường hàng hải quốc tế tạo điều kiện thuận lợi cho Việt Nam giao lưu, buôn bán, trao đổi văn hóa với các nước trong khu vực và trên thế giới.
- Phát triển kinh tế biển: Có bờ biển dài, nhiều vũng vịnh, hải đảo thuận lợi phát triển các ngành kinh tế biển đa dạng như: khai thác và nuôi trồng thủy sản, du lịch biển đảo, giao thông vận tải biển, khai thác dầu khí…
- Thu hút đầu tư: Vị trí chiến lược giúp Việt Nam dễ dàng thu hút vốn đầu tư nước ngoài, công nghệ hiện đại và mở rộng thị trường xuất khẩu.
- Phát triển du lịch: Đa dạng về cảnh quan tự nhiên (biển, núi, đồng bằng) kết hợp với vị trí cửa ngõ giúp Việt Nam phát triển mạnh ngành du lịch.
- Cửa ngõ ra biển: Là cửa ngõ quan trọng để các nước trong khu vực (Lào, Campuchia, Tây Nam Trung Quốc) tiếp cận biển, thúc đẩy các hoạt động hợp tác kinh tế xuyên biên giới.
- Khó khăn/Thách thức:
- Thiên tai: Nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa nên thường xuyên chịu ảnh hưởng của bão, lũ lụt, hạn hán.
- Các vấn đề an ninh, quốc phòng: Vị trí địa lí quan trọng cũng đặt ra những thách thức trong việc bảo vệ chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, đặc biệt là chủ quyền biển đảo.
- Cạnh tranh kinh tế: Dễ bị tác động bởi các biến động kinh tế, chính trị của khu vực và thế giới, đòi hỏi phải có chính sách ứng phó linh hoạt.
- Thuận lợi:
Nhấn mạnh: Khi nói về ý nghĩa, các em cần phân tích cả mặt tích cực (thuận lợi) và tiêu cực (khó khăn, thách thức) để bài làm khách quan và toàn diện hơn, từ đó thể hiện được khả năng phân tích sâu sắc của mình.
Lời khuyên từ giáo viên:
Để học tốt môn Lịch Sử và Địa Lý, các em hãy luôn chủ động đọc sách giáo khoa, ghi chép đầy đủ các sự kiện, nhân vật, địa danh và các khái niệm quan trọng. Đừng ngại đặt câu hỏi và thảo luận với bạn bè, thầy cô khi có điều gì chưa hiểu rõ. Việc liên hệ kiến thức với thực tiễn cuộc sống cũng là một cách rất hay để ghi nhớ bài lâu hơn và hiểu sâu sắc hơn về môn học.
Chúc các em luôn học giỏi và tìm thấy niềm đam mê với môn học Lịch Sử và Địa Lý nhé!