HƯỚNG DẪN GIẢI ĐỀ KIỂM TRA 1 TIẾT TOÁN 8: CHƯƠNG PHÂN THỨC ĐẠI SỐ
Chào các em học sinh lớp 8 thân mến!
Cô rất vui được đồng hành cùng các em trong hành trình chinh phục môn Toán. Chương “Phân thức đại số” là một trong những chương quan trọng, là nền tảng vững chắc cho các kiến thức Toán học ở cấp học cao hơn. Để giúp các em tự tin ôn tập và đạt kết quả tốt nhất trong bài kiểm tra 1 tiết sắp tới, cô đã chuẩn bị một đề kiểm tra mẫu cùng với lời giải chi tiết, từng bước một. Cô mong rằng bài hướng dẫn này sẽ giúp các em củng cố kiến thức, rèn luyện kỹ năng giải bài tập và tự tin hơn với môn Toán nhé!
ĐỀ KIỂM TRA 1 TIẾT MÔN TOÁN 8
Chương: Phân thức đại số
Thời gian làm bài: 45 phút
-
Tìm điều kiện xác định của mỗi phân thức sau:
a) A = &fracm;{2x – 1}{x^2 – 5x}
b) B = &fracm;{x + 3}{x^2 – 4x + 4}
-
Rút gọn các phân thức sau:
a) C = &fracm;{3x^2 – 6x}{x – 2}
b) D = &fracm{x^2 – 4x + 4}{x^2 – 4}
-
Thực hiện các phép tính sau:
a) E = &fracm{x}{x + 3} + &fracm{2x}{x^2 – 9}
b) F = &fracm{3}{x – 2} – &fracm{x + 1}{x – 2}
-
Thực hiện phép tính:
G = &fracm{x^2 – 16}{x^2 + 4x} \cdot &fracm{x}{x – 4}
-
Cho biểu thức H = &left(&fracm{1}{x – 1} – &fracm{x}{x^2 – 1}&right) : &fracm{x}{x + 1}
a) Tìm điều kiện xác định của biểu thức H.
b) Rút gọn biểu thức H.
c) Tính giá trị của H khi x = 2.
HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT
Câu 1: Tìm điều kiện xác định của mỗi phân thức
Phương pháp: Điều kiện xác định của một phân thức là làm cho mẫu thức khác 0.
-
Phân thức A = &fracm{2x – 1}{x^2 – 5x}
Bước 1: Tìm các giá trị của x làm cho mẫu thức bằng 0.
Mẫu thức là x^2 – 5x.
Cho x^2 – 5x = 0
Bước 2: Phân tích mẫu thức thành nhân tử (nếu có thể).
x(x – 5) = 0
Bước 3: Giải phương trình để tìm các giá trị của x.
Suy ra x = 0 hoặc x – 5 = 0.
Vậy x = 0 hoặc x = 5.
Bước 4: Nêu điều kiện xác định.
Điều kiện xác định của phân thức A là x ≠ 0 và x ≠ 5.
-
Phân thức B = &fracm{x + 3}{x^2 – 4x + 4}
Bước 1: Tìm các giá trị của x làm cho mẫu thức bằng 0.
Mẫu thức là x^2 – 4x + 4.
Cho x^2 – 4x + 4 = 0
Bước 2: Phân tích mẫu thức thành nhân tử (nhận dạng hằng đẳng thức).
Ta thấy x^2 – 4x + 4 = (x – 2)^2.
Vậy (x – 2)^2 = 0.
Bước 3: Giải phương trình để tìm các giá trị của x.
Suy ra x – 2 = 0.
Vậy x = 2.
Bước 4: Nêu điều kiện xác định.
Điều kiện xác định của phân thức B là x ≠ 2.
Câu 2: Rút gọn các phân thức
Phương pháp: Phân tích cả tử thức và mẫu thức thành nhân tử (nếu có), sau đó chia cả tử và mẫu cho nhân tử chung (nếu có).
-
Phân thức C = &fracm{3x^2 – 6x}{x – 2}
Bước 1: Phân tích tử thức thành nhân tử.
3x^2 – 6x = 3x(x – 2).
Bước 2: Viết lại phân thức.
C = &fracm{3x(x – 2)}{x – 2}
Bước 3: Tìm điều kiện để các biểu thức có nghĩa và rút gọn.
Điều kiện xác định: x – 2 ≠ 0 ⇒ x ≠ 2.
Với x ≠ 2, ta chia cả tử và mẫu cho (x – 2).
C = 3x.
-
Phân thức D = &fracm{x^2 – 4x + 4}{x^2 – 4}
Bước 1: Phân tích tử thức và mẫu thức thành nhân tử.
Tử thức: x^2 – 4x + 4 = (x – 2)^2 (hằng đẳng thức).
Mẫu thức: x^2 – 4 = x^2 – 2^2 = (x – 2)(x + 2) (hằng đẳng thức).
Bước 2: Viết lại phân thức.
D = &fracm{(x – 2)^2}{(x – 2)(x + 2)}
Bước 3: Tìm điều kiện để các biểu thức có nghĩa và rút gọn.
Điều kiện xác định: (x – 2)(x + 2) ≠ 0 ⇒ x ≠ 2 và x ≠ -2.
Với x ≠ 2 và x ≠ -2, ta chia cả tử và mẫu cho (x – 2).
D = &fracm{x – 2}{x + 2}.
Câu 3: Thực hiện các phép tính
Phương pháp: Để cộng hoặc trừ các phân thức, ta cần quy đồng mẫu thức (tìm mẫu thức chung), sau đó cộng hoặc trừ các tử thức và giữ nguyên mẫu thức chung.
-
Biểu thức E = &fracm{x}{x + 3} + &fracm{2x}{x^2 – 9}
Bước 1: Tìm điều kiện xác định và phân tích mẫu thức thành nhân tử.
Mẫu thức x^2 – 9 = (x – 3)(x + 3).
Điều kiện xác định: x ≠ 3 và x ≠ -3.
Bước 2: Tìm mẫu thức chung (MTC).
MTC = (x – 3)(x + 3).
Bước 3: Quy đồng mẫu thức.
&fracm{x}{x + 3} = &fracm{x \cdot (x – 3)}{(x + 3)(x – 3)} = &fracm{x^2 – 3x}{x^2 – 9}
Phân thức thứ hai đã có mẫu là MTC.
Bước 4: Thực hiện phép cộng tử thức và giữ nguyên mẫu thức chung.
E = &fracm{x^2 – 3x}{x^2 – 9} + &fracm{2x}{x^2 – 9} = &fracm{x^2 – 3x + 2x}{x^2 – 9}
💡 Gợi ý lựa chọn tốt nhất cho: Sản Phẩm Đề Xuất
Đang có chương trình ưu đãi và giảm giá độc quyền trên Set 3 cuộn túi rác đen tự phân hủy kích thước 55x65cm. Khám phá ngay!
Xem Chi Tiết & Nhận Ưu Đãi →E = &fracm{x^2 – x}{x^2 – 9}.
-
Biểu thức F = &fracm{3}{x – 2} – &fracm{x + 1}{x – 2}
Bước 1: Tìm điều kiện xác định và nhận xét mẫu thức.
Mẫu thức chung là x – 2.
Điều kiện xác định: x ≠ 2.
Bước 2: Thực hiện phép trừ tử thức và giữ nguyên mẫu thức chung.
F = &fracm{3 – (x + 1)}{x – 2}
Lưu ý: Khi trừ một biểu thức có nhiều hạng tử, cần đặt nó trong dấu ngoặc.
F = &fracm{3 – x – 1}{x – 2}
F = &fracm{2 – x}{x – 2}
Bước 3: Rút gọn kết quả (nếu có).
Ta thấy 2 – x = -(x – 2).
F = &fracm{-(x – 2)}{x – 2}
Với x ≠ 2, ta chia cả tử và mẫu cho (x – 2).
F = -1.
Câu 4: Thực hiện phép tính nhân phân thức
Phương pháp: Để nhân các phân thức, ta nhân tử thức với tử thức, mẫu thức với mẫu thức. Trước khi nhân, nên phân tích các tử và mẫu thành nhân tử để rút gọn nếu có.
Biểu thức G = &fracm{x^2 – 16}{x^2 + 4x} \cdot &fracm{x}{x – 4}
Bước 1: Tìm điều kiện xác định và phân tích các tử và mẫu thành nhân tử.
- x^2 – 16 = (x – 4)(x + 4)
- x^2 + 4x = x(x + 4)
Điều kiện xác định: Các mẫu thức khác 0.
x^2 + 4x ≠ 0 ⇒ x(x + 4) ≠ 0 ⇒ x ≠ 0 và x ≠ -4.
x – 4 ≠ 0 ⇒ x ≠ 4.
Vậy điều kiện là x ≠ 0, x ≠ -4 và x ≠ 4.
Bước 2: Viết lại biểu thức với các nhân tử đã phân tích.
G = &fracm{(x – 4)(x + 4)}{x(x + 4)} \cdot &fracm{x}{x – 4}
Bước 3: Rút gọn các nhân tử chung trước khi nhân (nếu có).
Ta thấy có nhân tử (x + 4) ở tử và mẫu của phân thức thứ nhất, nhân tử x ở mẫu phân thức thứ nhất và tử phân thức thứ hai, nhân tử (x – 4) ở tử phân thức thứ nhất và mẫu phân thức thứ hai.
G = &fracm{(x – 4)}{(x)} \cdot &fracm{x}{x – 4} (sau khi rút gọn (x+4))
G = 1 (sau khi rút gọn x và x-4)
Kết quả: G = 1.
Câu 5: Rút gọn và tính giá trị của biểu thức chứa phép chia
Phương pháp:
- Thực hiện phép trừ trong ngoặc trước bằng cách quy đồng mẫu thức.
- Biến đổi phép chia thành phép nhân với phân thức nghịch đảo.
- Phân tích các tử và mẫu thành nhân tử để rút gọn.
- Thế giá trị của x vào biểu thức đã rút gọn để tính giá trị.
Biểu thức H = &left(&fracm{1}{x – 1} – &fracm{x}{x^2 – 1}&right) : &fracm{x}{x + 1}
-
Tìm điều kiện xác định của biểu thức H.
Bước 1: Tìm điều kiện để các mẫu thức khác 0.
- x – 1 ≠ 0 ⇒ x ≠ 1
- x^2 – 1 ≠ 0 ⇒ (x – 1)(x + 1) ≠ 0 ⇒ x ≠ 1 và x ≠ -1
- x + 1 ≠ 0 ⇒ x ≠ -1
Bước 2: Ngoài ra, mẫu thức của phân thức chia cũng phải khác 0.
Phân thức chia là &fracm{x}{x + 1}, tử thức của nó là x. Khi biến đổi thành phép nhân, x sẽ nằm ở mẫu.
Do đó, x ≠ 0.
Kết luận: Điều kiện xác định của H là x ≠ 1, x ≠ -1 và x ≠ 0.
-
Rút gọn biểu thức H.
Với điều kiện x ≠ 1, x ≠ -1 và x ≠ 0.
Bước 1: Rút gọn biểu thức trong ngoặc.
MTC của &fracm{1}{x – 1} – &fracm{x}{x^2 – 1} là x^2 – 1 = (x – 1)(x + 1).
&fracm{1}{x – 1} = &fracm{1 \cdot (x + 1)}{(x – 1)(x + 1)} = &fracm{x + 1}{x^2 – 1}
Biểu thức trong ngoặc: &fracm{x + 1}{x^2 – 1} – &fracm{x}{x^2 – 1} = &fracm{x + 1 – x}{x^2 – 1} = &fracm{1}{x^2 – 1}.
Bước 2: Thực hiện phép chia.
H = &fracm{1}{x^2 – 1} : &fracm{x}{x + 1}
Chuyển thành phép nhân với phân thức nghịch đảo:
H = &fracm{1}{x^2 – 1} \cdot &fracm{x + 1}{x}
Bước 3: Phân tích mẫu thức và rút gọn.
x^2 – 1 = (x – 1)(x + 1).
H = &fracm{1}{(x – 1)(x + 1)} \cdot &fracm{x + 1}{x}
Rút gọn (x + 1) ở tử và mẫu:
H = &fracm{1}{x – 1} \cdot &fracm{1}{x}
H = &fracm{1}{x(x – 1)}.
-
Tính giá trị của H khi x = 2.
Bước 1: Kiểm tra điều kiện xác định.
Giá trị x = 2 thỏa mãn điều kiện xác định (x ≠ 1, x ≠ -1, x ≠ 0).
Bước 2: Thay x = 2 vào biểu thức H đã rút gọn.
H = &fracm{1}{x(x – 1)}
H = &fracm{1}{2(2 – 1)}
H = &fracm{1}{2(1)}
H = &fracm{1}{2}.
ĐÁP ÁN TÓM TẮT
-
a) x ≠ 0 và x ≠ 5
b) x ≠ 2
-
a) C = 3x (với x ≠ 2)
b) D = &fracm{x – 2}{x + 2} (với x ≠ ±2)
-
a) E = &fracm{x^2 – x}{x^2 – 9} (với x ≠ ±3)
b) F = -1 (với x ≠ 2)
-
G = 1 (với x ≠ 0, x ≠ ±4)
-
a) Điều kiện xác định: x ≠ 0, x ≠ 1, x ≠ -1
b) H = &fracm{1}{x(x – 1)}
c) Với x = 2, H = &fracm{1}{2}
Lời khuyên từ cô giáo
Các em thấy đấy, chương “Phân thức đại số” tuy có vẻ phức tạp nhưng nếu nắm vững các kiến thức cơ bản về phân tích đa thức thành nhân tử, quy tắc cộng, trừ, nhân, chia phân thức và đặc biệt là luôn chú ý đến điều kiện xác định của phân thức, các em sẽ giải quyết được mọi bài tập một cách dễ dàng. Hãy luyện tập thật nhiều, đừng ngại sai sót và luôn đặt câu hỏi khi có điều gì chưa rõ ràng nhé. Cô tin rằng với sự nỗ lực và kiên trì, các em sẽ đạt được những thành tích xuất sắc!
Chúc các em học tốt và đạt kết quả cao trong kỳ kiểm tra sắp tới!