ĐỀ KIỂM TRA 1 TIẾT MÔN NGỮ VĂN 8 – HỌC KÌ II
Kính chào các em học sinh yêu quý!
Với mong muốn giúp các em ôn tập và củng cố kiến thức thật vững vàng cho kì kiểm tra 1 tiết sắp tới, thầy/cô đã biên soạn một đề kiểm tra mẫu cùng với đáp án và hướng dẫn giải chi tiết từng bước. Hãy cùng nhau khám phá và học hỏi nhé!
I. MA TRẬN ĐỀ KIỂM TRA
Đề kiểm tra bao gồm 3 phần chính, phân bổ kiến thức và điểm số như sau:
- Phần I: Đọc hiểu (4.0 điểm) – Kiểm tra khả năng đọc, hiểu văn bản và phân tích các yếu tố nghệ thuật, nội dung.
- Phần II: Tiếng Việt (2.0 điểm) – Kiểm tra kiến thức về các kiểu câu, hành động nói, phép liên kết câu và đoạn văn.
- Phần III: Tập làm văn (4.0 điểm) – Kiểm tra kĩ năng viết bài văn thuyết minh.
II. ĐỀ BÀI
PHẦN I: ĐỌC HIỂU (4.0 điểm)
Đọc đoạn thơ sau và trả lời các câu hỏi:
Quê hương tôi có con sông xanh biếc
Nước gương trong soi tóc những hàng tre
Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè
Toả nắng xuống lòng sông lấp loáng.
Chính là sông Đáy chảy vào lòng tôi
Như tình yêu và nỗi nhớ muôn đời
Tên của sông đã hóa thành tên người
Đoàn thuyền đánh cá ra khơi đêm đêm
Tiếng hò reo cùng gió biển êm đềm
Và hương vị mặn mòi của biển cả
Trong hồn tôi mãi mãi không phai nhòa.
(Trích Quê hương – Tế Hanh, SGK Ngữ văn 8, tập hai)
Câu 1 (1.0 điểm): Đoạn thơ trên trích từ tác phẩm nào? Của tác giả nào? Nêu nội dung chính của đoạn thơ.
Câu 2 (1.0 điểm): Chỉ ra hai biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn thơ trên và phân tích tác dụng của một trong số đó.
Câu 3 (1.0 điểm): Em hiểu gì về ý nghĩa của câu thơ: “Tên của sông đã hóa thành tên người”?
Câu 4 (1.0 điểm): Từ đoạn thơ trên, em có cảm nhận gì về tình cảm của nhà thơ đối với quê hương mình?
PHẦN II: TIẾNG VIỆT (2.0 điểm)
Đọc đoạn văn sau và thực hiện các yêu cầu:
💡 Gợi ý lựa chọn tốt nhất cho: Sản Phẩm Đề Xuất
Đang có chương trình ưu đãi và giảm giá độc quyền trên Giỏ Đựng Quần Áo Có Bánh Xe, Giỏ Nhựa Đựng Quần Áo Bẩn Đa Năng, Có Thể Gấp Gọn, Có Bánh Xe Q046. Khám phá ngay!
Xem Chi Tiết & Nhận Ưu Đãi →“Ngày xưa, ở một ngôi làng nhỏ, có một người thợ mộc tài ba. Ông ấy đã tạo ra nhiều tác phẩm nghệ thuật đẹp mắt. Phải chăng, chính niềm đam mê đã thôi thúc ông lao động không ngừng?” Ông thường dạy các học trò: “Hãy giữ gìn đạo đức và lương tâm nghề nghiệp của mình!”
Câu 1 (1.0 điểm): Xác định kiểu câu và hành động nói của câu được gạch chân trong đoạn văn trên.
Câu 2 (1.0 điểm): Chỉ ra và phân tích hiệu quả của một phép liên kết được sử dụng trong đoạn văn trên.
PHẦN III: TẬP LÀM VĂN (4.0 điểm)
Hãy viết một bài văn (khoảng 1 trang giấy thi) thuyết minh về món Phở Việt Nam.
ĐÁP ÁN VÀ HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT
PHẦN I: ĐỌC HIỂU (4.0 điểm)
Câu 1 (1.0 điểm):
- Tác phẩm: Đoạn thơ trích từ bài thơ “Quê hương”. (0.25 điểm)
- Tác giả: Tế Hanh. (0.25 điểm)
- Nội dung chính: Đoạn thơ thể hiện vẻ đẹp nên thơ, bình dị của quê hương và tấm lòng gắn bó sâu sắc, tình yêu thiết tha của nhà thơ đối với cảnh vật, con người, đặc biệt là dòng sông và biển cả quê hương. (0.5 điểm)
Câu 2 (1.0 điểm):
- Xác định biện pháp tu từ: (0.5 điểm, mỗi biện pháp 0.25 điểm)
- So sánh: “Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè”, “Chính là sông Đáy chảy vào lòng tôi / Như tình yêu và nỗi nhớ muôn đời”.
- Nhân hóa: “Nước gương trong soi tóc những hàng tre”.
- Phân tích tác dụng của một biện pháp: (0.5 điểm)
- Ví dụ chọn so sánh: “Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè”: Biện pháp so sánh này giúp diễn tả một cách cụ thể, trực quan và đầy cảm xúc về sự mênh mang, ấm áp, yên bình và giàu sức sống trong tâm hồn nhà thơ khi nghĩ về quê hương. Nó cho thấy tình yêu quê hương đã trở thành một phần không thể thiếu, lan tỏa trong tâm hồn ông như ánh nắng trưa hè.
- Ví dụ chọn nhân hóa: “Nước gương trong soi tóc những hàng tre”: Biện pháp nhân hóa này đã biến cảnh vật vô tri (dòng nước) trở nên có hồn, sống động như con người biết soi mình trong gương, làm cho cảnh “hàng tre” thêm đẹp đẽ, nên thơ và gần gũi hơn với con người. Từ đó, cảnh vật quê hương hiện lên vừa hữu tình, vừa thân thương.
Câu 3 (1.0 điểm):
- Giải thích ý nghĩa: Câu thơ “Tên của sông đã hóa thành tên người” mang ý nghĩa sâu sắc, thể hiện sự gắn bó máu thịt, hòa quyện đến mức tuyệt đối giữa dòng sông (biểu tượng của quê hương) và con người (tức là bản thân nhà thơ và cả những người dân nơi đây). (0.5 điểm)
- Dòng sông không chỉ là một địa danh, một cảnh vật mà đã trở thành một phần của tâm hồn, của bản thể con người. (0.25 điểm)
- Sông Đáy đã in dấu sâu đậm vào tâm hồn nhà thơ, trở thành một phần định danh con người ông, gợi lên niềm tự hào, tình yêu quê hương mãnh liệt, không thể tách rời. (0.25 điểm)
Câu 4 (1.0 điểm):
- Cảm nhận về tình cảm của nhà thơ: (0.5 điểm)
- Từ đoạn thơ trên, em cảm nhận được tình yêu quê hương của Tế Hanh là một tình cảm chân thành, sâu sắc, mãnh liệt và bền chặt.
- Quê hương không chỉ là cảnh vật, là kỉ niệm mà đã trở thành một phần máu thịt, định hình nên tâm hồn nhà thơ.
- Lí giải/Phân tích (minh chứng bằng chi tiết thơ): (0.5 điểm)
- Ông yêu từ cảnh sắc thiên nhiên bình dị (con sông xanh biếc, hàng tre, buổi trưa hè) cho đến cuộc sống lao động (đoàn thuyền, tiếng hò reo), và cả hương vị đặc trưng (vị mặn mòi của biển cả).
- Tình yêu ấy không chỉ là sự chiêm ngưỡng mà còn là sự hòa quyện (“Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè”, “Sông Đáy chảy vào lòng tôi / Như tình yêu và nỗi nhớ muôn đời”, “Trong hồn tôi mãi mãi không phai nhòa”). Điều đó cho thấy quê hương đã thấm đẫm vào tâm hồn, tâm trí ông, trở thành một phần không thể tách rời của cuộc sống và kí ức.
PHẦN II: TIẾNG VIỆT (2.0 điểm)
Câu 1 (1.0 điểm):
Câu được gạch chân: “Phải chăng, chính niềm đam mê đã thôi thúc ông lao động không ngừng?“
- Kiểu câu: Đây là câu nghi vấn. (0.5 điểm)
- Dấu hiệu nhận biết: Có từ nghi vấn “phải chăng” và kết thúc bằng dấu chấm hỏi.
- Hành động nói: Hành động hỏi (nghi vấn) để nêu lên một suy nghĩ, một sự nhận định, một câu hỏi tu từ mang tính khẳng định nhẹ nhàng. (0.5 điểm)
- Phân tích: Người nói đặt ra câu hỏi nhưng không hẳn để chờ đợi câu trả lời mà nhằm nhấn mạnh, khẳng định rằng chính niềm đam mê là động lực chính của người thợ mộc.
Câu 2 (1.0 điểm):
- Phép liên kết: Phép thế. (0.5 điểm)
- Dấu hiệu: Từ “Ông ấy” ở câu thứ hai dùng để thay thế cho “một người thợ mộc tài ba” ở câu thứ nhất. Hoặc từ “Ông” ở câu cuối thay thế cho “người thợ mộc tài ba”.
- Hiệu quả: (0.5 điểm)
- Phép thế giúp đoạn văn tránh được lỗi lặp từ ngữ, làm cho đoạn văn trở nên mạch lạc, gọn gàng và tự nhiên hơn.
- Nó tạo sự liên kết chặt chẽ về nghĩa giữa các câu, đảm bảo tính thống nhất của đoạn văn mà vẫn duy trì được sự rõ ràng của đối tượng được nhắc đến.
PHẦN III: TẬP LÀM VĂN (4.0 điểm)
Hướng dẫn chung:
- Yêu cầu về hình thức: Bài văn phải là văn thuyết minh, bố cục rõ ràng (Mở bài, Thân bài, Kết bài), lập luận chặt chẽ, từ ngữ chính xác, diễn đạt trôi chảy, không mắc lỗi chính tả, ngữ pháp.
- Yêu cầu về nội dung: Bài văn cần giới thiệu đầy đủ, khách quan về Phở Việt Nam, từ nguồn gốc, nguyên liệu, cách chế biến đến giá trị văn hóa, sức hấp dẫn của món ăn.
- Đảm bảo dung lượng: Khoảng 1 trang giấy thi.
Dàn ý gợi ý:
- Mở bài: Giới thiệu khái quát về Phở Việt Nam.
- Phở là món ăn truyền thống, là tinh hoa ẩm thực Việt, được bạn bè quốc tế biết đến và yêu thích.
- Khẳng định Phở không chỉ là món ăn mà còn là biểu tượng văn hóa.
- Thân bài: Thuyết minh chi tiết về Phở.
- Nguồn gốc và lịch sử:
- Xuất hiện vào đầu thế kỉ XX ở Hà Nội.
- Có nhiều giả thuyết về nguồn gốc tên gọi “Phở” (từ tiếng Pháp “feu”, từ cách gọi của người dân…).
- Từ món ăn bình dân đã trở thành món ăn đặc trưng, có mặt khắp nơi.
- Nguyên liệu chính:
- Bánh phở: Làm từ gạo tẻ, tráng mỏng, cắt sợi. (Đặc trưng của Phở Bắc là sợi nhỏ, Phở Nam sợi to hơn).
- Nước dùng: Linh hồn của bát Phở.
- Xương bò/gà hầm kĩ (tối thiểu 8-12 tiếng), nêm nếm gia vị đặc trưng: hành tây nướng, gừng nướng, hoa hồi, quế chi, thảo quả, đinh hương…
- Tạo nên hương vị thanh ngọt, đậm đà, thơm lừng.
- Thịt:
- Phở bò: Tái, chín, gân, sách, nạm…
- Phở gà: Thịt đùi, thịt ức xé phay…
- Rau thơm và gia vị ăn kèm: Hành lá, mùi tàu, giá đỗ, chanh, ớt tươi, tương ớt, tương đen…
- Cách chế biến (sơ lược):
- Nấu nước dùng (quan trọng nhất).
- Trần bánh phở, sắp thịt, hành lên bát.
- Chan nước dùng nóng hổi, bốc khói.
- Hương vị và đặc trưng:
- Sự hòa quyện của các hương vị: ngọt thanh của xương, thơm nồng của gia vị, mềm dẻo của bánh phở, đậm đà của thịt.
- Phở là món ăn có thể dùng bất kì lúc nào trong ngày (sáng, trưa, tối).
- Giá trị văn hóa:
- Là niềm tự hào của ẩm thực Việt Nam.
- Gắn liền với đời sống hàng ngày của người Việt.
- Được nhiều đầu bếp và tạp chí ẩm thực quốc tế vinh danh.
- Nguồn gốc và lịch sử:
- Kết bài: Khẳng định lại giá trị và sức hấp dẫn của Phở.
- Phở không chỉ là món ăn mà còn là di sản văn hóa.
- Là biểu tượng của sự tinh tế, độc đáo trong ẩm thực Việt.
- Kêu gọi giữ gìn và phát huy giá trị của món ăn truyền thống này.
Bài viết tham khảo:
Nếu có ai đó hỏi tôi rằng món ăn nào là đại diện cho tinh hoa ẩm thực Việt, câu trả lời của tôi chắc chắn sẽ là Phở. Từ lâu, Phở không chỉ là một món ăn đơn thuần mà đã trở thành niềm tự hào, là một phần không thể thiếu trong văn hóa ẩm thực của dân tộc, chinh phục cả những thực khách khó tính nhất trên toàn thế giới.
Phở được cho là xuất hiện vào đầu thế kỷ XX tại Hà Nội và dần trở nên phổ biến khắp cả ba miền Bắc, Trung, Nam với những biến tấu riêng biệt. Có nhiều giả thuyết về nguồn gốc tên gọi “Phở”, nhưng dù là từ tiếng Pháp “pot-au-feu” (món bò hầm kiểu Pháp) hay từ cách gọi mộc mạc của người dân, thì cái tên ấy cũng đã gắn liền với một món ăn đã đi vào lòng người. Từ những gánh hàng rong ven đường, Phở đã bước vào những nhà hàng sang trọng, thậm chí còn xuất hiện trong các sự kiện ẩm thực quốc tế, minh chứng cho sức hấp dẫn vượt thời gian của mình.
Để tạo nên một bát Phở hoàn hảo, người đầu bếp phải trải qua nhiều công đoạn tỉ mỉ. Linh hồn của bát Phở chính là nước dùng. Nước dùng được ninh từ xương bò hoặc xương gà cùng với các loại gia vị đặc trưng như hành tây nướng, gừng nướng, hoa hồi, quế chi, thảo quả, đinh hương… trong nhiều giờ đồng hồ. Quá trình này giúp chiết xuất được vị ngọt thanh tự nhiên từ xương và hương thơm nồng nàn của các loại gia vị, tạo nên một thứ nước dùng trong vắt, đậm đà mà không gây ngán. Kế đến là bánh phở, được làm từ gạo tẻ nguyên chất, tráng mỏng và cắt thành sợi. Bánh phở phải mềm, dai vừa phải để khi chan nước dùng nóng hổi vào vẫn giữ được độ săn chắc. Thành phần không thể thiếu nữa là thịt. Phở bò thường có thịt tái, chín, gầu, gân, sách, nạm… tùy theo sở thích của thực khách, trong khi phở gà lại hấp dẫn với những miếng thịt đùi, thịt ức được xé phay hoặc thái lát. Khi ăn, Phở thường được thêm hành lá, rau mùi, giá đỗ, và đặc biệt là chanh, ớt tươi, tương ớt, tương đen để tăng thêm hương vị.
Điều làm nên sức quyến rũ đặc biệt của Phở chính là sự hòa quyện tinh tế của các hương vị. Cái ngọt thanh của nước dùng, cái mềm dai của bánh phở, vị đậm đà của thịt cùng mùi thơm thoang thoảng của rau thơm và chút cay nồng của ớt đã tạo nên một bản giao hưởng vị giác khó quên. Phở không kén thời điểm thưởng thức, có thể là bữa sáng vội vàng, bữa trưa ấm bụng hay bữa tối sum vầy. Mùi hương đặc trưng của Phở luôn có sức hút kì lạ, khiến người ta chỉ cần thoáng ngửi thấy là đã muốn nếm thử.
Không chỉ là một món ăn, Phở còn là niềm tự hào của người Việt, là biểu tượng văn hóa đã được bạn bè quốc tế công nhận. Nhiều đầu bếp nổi tiếng và tạp chí ẩm thực hàng đầu thế giới đã không ngớt lời ca ngợi món ăn này. Phở không chỉ nuôi dưỡng thể chất mà còn là sợi dây kết nối những tâm hồn yêu ẩm thực, là cầu nối giúp văn hóa Việt Nam vươn xa hơn.
Tóm lại, Phở không chỉ là một món ăn mà là cả một nghệ thuật, một di sản văn hóa của dân tộc Việt Nam. Với hương vị độc đáo, cách chế biến tinh tế và giá trị văn hóa sâu sắc, Phở xứng đáng là “quốc hồn quốc túy”, là niềm tự hào mà mỗi người con đất Việt cần giữ gìn và phát huy để món ăn này mãi mãi tỏa sáng trên bản đồ ẩm thực thế giới.
Chúc các em ôn tập thật tốt và đạt kết quả cao trong kì kiểm tra sắp tới!