🔍 Tìm kiếm thông tin tại khu vực Đà Nẵng:




ĐỀ THI THỬ TOÁN 9 VÀO 10 CHUYÊN ĐỀ HÀM SỐ VÀ PHƯƠNG TRÌNH BẬC HAI

Chào mừng các em học sinh lớp 9 thân mến! Thầy/cô biết rằng hành trình ôn thi vào lớp 10 sắp tới đầy thử thách nhưng cũng rất thú vị. Để giúp các em tự tin hơn với các dạng bài tập quan trọng, đặc biệt là chuyên đề “Hàm số và Phương trình bậc hai” – một trong những phần kiến thức cốt lõi và thường xuyên xuất hiện trong các đề thi tuyển sinh, hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau “mổ xẻ” một đề thi thử nhỏ với lời giải chi tiết từng bước nhé!

Chuyên đề này không chỉ đòi hỏi sự nắm vững lý thuyết mà còn cần khả năng vận dụng linh hoạt vào từng dạng bài. Đừng lo lắng nếu các em cảm thấy khó khăn ở một vài điểm, bởi vì mục tiêu của chúng ta là học hỏi từ những lỗi sai và củng cố kiến thức. Hãy cùng bắt đầu nào!

Bài Tập Mẫu và Hướng Dẫn Giải Chi Tiết

Bài 1: Hàm số bậc nhất và đồ thị

Cho hàm số y = (m+1)x – 3 (d), với m là tham số.

a) Tìm m để hàm số đồng biến.

b) Tìm m để đồ thị hàm số (d) đi qua điểm A(1; 2).

c) Với giá trị m vừa tìm được ở câu b), hãy vẽ đồ thị hàm số (d) trên mặt phẳng tọa độ Oxy.

Lời giải chi tiết

  1. Tìm m để hàm số đồng biến:

    Kiến thức cần nhớ: Hàm số bậc nhất y = ax + b đồng biến khi hệ số a > 0 và nghịch biến khi a < 0.

    • Hàm số đã cho là y = (m+1)x – 3.
    • Hệ số a của hàm số này là (m+1).
    • Để hàm số đồng biến, ta cần có: m+1 > 0.
    • Giải bất phương trình: m > -1.

    Vậy, khi m > -1 thì hàm số y = (m+1)x – 3 đồng biến.

  2. Tìm m để đồ thị hàm số (d) đi qua điểm A(1; 2):

    Kiến thức cần nhớ: Điểm A(xA; yA) thuộc đồ thị hàm số y = f(x) khi thay x = xA và y = yA vào phương trình hàm số ta được một đẳng thức đúng.

    • Điểm A có tọa độ (1; 2), nghĩa là x = 1 và y = 2.
    • Thay x = 1 và y = 2 vào phương trình hàm số (d): y = (m+1)x – 3.
    • Ta được: 2 = (m+1) * 1 – 3.
    • Giải phương trình:
    • 2 = m + 1 – 3

      2 = m – 2

      m = 2 + 2

      m = 4

    Vậy, khi m = 4 thì đồ thị hàm số (d) đi qua điểm A(1; 2).

  3. Vẽ đồ thị hàm số (d) khi m = 4:

    • Với m = 4, phương trình hàm số (d) trở thành: y = (4+1)x – 3 ⇒ y = 5x – 3.
    • Để vẽ đồ thị hàm số bậc nhất y = ax + b, ta cần xác định ít nhất hai điểm thuộc đồ thị.
      1. Cho x = 0 ⇒ y = 5*0 – 3 = -3. Ta được điểm (0; -3) – điểm cắt trục tung.

      2. Cho y = 0 ⇒ 0 = 5x – 3 ⇒ 5x = 3 ⇒ x = 3/5. Ta được điểm (3/5; 0) – điểm cắt trục hoành.

    • Sau khi xác định được hai điểm (0; -3) và (3/5; 0), ta vẽ đường thẳng đi qua hai điểm này trên mặt phẳng tọa độ Oxy.

    Lưu ý: Khi vẽ đồ thị, các em nhớ ghi tên đường thẳng (d): y = 5x – 3 và đánh dấu rõ các điểm cắt trục tọa độ nhé.

Bài 2: Parabol và đường thẳng

Trong mặt phẳng tọa độ Oxy, cho parabol (P): y = x2 và đường thẳng (d): y = 2x + m.

a) Vẽ đồ thị (P).

b) Tìm m để (d) cắt (P) tại hai điểm phân biệt.

c) Tìm m để (d) tiếp xúc với (P).

Lời giải chi tiết

  1. Vẽ đồ thị (P): y = x2:

    Kiến thức cần nhớ: Đồ thị hàm số y = ax2 (a ≠ 0) là một parabol có đỉnh là gốc tọa độ O(0;0) và trục đối xứng là trục Oy.

    • Lập bảng giá trị một số điểm thuộc (P):
    • x -2 -1 0 1 2
      y = x2 4 1 0 1 4
    • Xác định các điểm trên mặt phẳng tọa độ: (-2; 4), (-1; 1), (0; 0), (1; 1), (2; 4).
    • Vẽ một đường cong mềm mại đi qua các điểm này, có đỉnh tại gốc O(0; 0) và đối xứng qua trục Oy.

    Mẹo: Luôn vẽ trục tọa độ, ghi rõ tên trục (Ox, Oy), gốc O, và tên đồ thị (P).

  2. Tìm m để (d) cắt (P) tại hai điểm phân biệt:

    Kiến thức cần nhớ: Tọa độ giao điểm của hai đồ thị là nghiệm của phương trình hoành độ giao điểm. Số giao điểm phụ thuộc vào số nghiệm của phương trình này.

    • Bước 1: Lập phương trình hoành độ giao điểm của (P) và (d).

      x2 = 2x + m

      Chuyển về dạng phương trình bậc hai: x2 – 2x – m = 0 (1).

    • Bước 2: Sử dụng điều kiện để phương trình bậc hai có hai nghiệm phân biệt.

      Phương trình bậc hai Ax2 + Bx + C = 0 có hai nghiệm phân biệt khi và chỉ khi Δ > 0 (hoặc Δ’ > 0).

      Trong phương trình (1): A=1, B=-2, C=-m.

      Tính Δ’ (delta phẩy) vì B chẵn: Δ’ = (B/2)2 – AC.

      Δ’ = (-1)2 – (1)*(-m)

      Δ’ = 1 + m.

    • Bước 3: Đặt điều kiện cho Δ’.

      Để (d) cắt (P) tại hai điểm phân biệt, phương trình (1) phải có hai nghiệm phân biệt, tức là Δ’ > 0.

      1 + m > 0

      m > -1.

    Vậy, khi m > -1 thì đường thẳng (d) cắt parabol (P) tại hai điểm phân biệt.

  3. Tìm m để (d) tiếp xúc với (P):

    Kiến thức cần nhớ: Hai đồ thị tiếp xúc với nhau khi phương trình hoành độ giao điểm có nghiệm kép.

    • Từ phương trình hoành độ giao điểm đã lập ở câu b): x2 – 2x – m = 0 (1).

    • Để (d) tiếp xúc với (P), phương trình (1) phải có nghiệm kép, tức là Δ’ = 0.

      Δ’ = 1 + m.

      Cho Δ’ = 0: 1 + m = 0.

      [ĐA KHO] Thùng 6 Bịch Giấy Rút Cao Cấp Treo Tường Đa Sắc TopGia_tặng 3 móc topgia

      💡 Gợi ý lựa chọn tốt nhất cho: Sản Phẩm Đề Xuất

      Đang có chương trình ưu đãi và giảm giá độc quyền trên [ĐA KHO] Thùng 6 Bịch Giấy Rút Cao Cấp Treo Tường Đa Sắc TopGia_tặng 3 móc topgia. Khám phá ngay!

      Xem Chi Tiết & Nhận Ưu Đãi →

      m = -1.

    Vậy, khi m = -1 thì đường thẳng (d) tiếp xúc với parabol (P).

    Mở rộng: Nếu Δ’ < 0, tức là 1 + m < 0 ⇒ m < -1, thì (d) không cắt (P).

Bài 3: Phương trình bậc hai và hệ thức Vi-ét

Cho phương trình x2 – 2(m-1)x + m2 – 3m = 0 (1).

a) Giải phương trình (1) khi m = 1.

b) Tìm m để phương trình (1) có hai nghiệm phân biệt x1, x2.

c) Tìm m để phương trình (1) có hai nghiệm phân biệt x1, x2 thỏa mãn x12 + x22 = 8.

Lời giải chi tiết

  1. Giải phương trình (1) khi m = 1:

    • Thay m = 1 vào phương trình (1):
    • x2 – 2(1-1)x + 12 – 3*1 = 0

      x2 – 2(0)x + 1 – 3 = 0

      x2 – 2 = 0

    • Giải phương trình:
    • x2 = 2

      x = ±√2

    Vậy, khi m = 1, phương trình có hai nghiệm x1 = -√2 và x2 = √2.

  2. Tìm m để phương trình (1) có hai nghiệm phân biệt x1, x2:

    Kiến thức cần nhớ: Phương trình bậc hai Ax2 + Bx + C = 0 có hai nghiệm phân biệt khi và chỉ khi Δ > 0 (hoặc Δ’ > 0).

    • Phương trình (1) có dạng Ax2 + Bx + C = 0 với:
    • A = 1

      B = -2(m-1)

      C = m2 – 3m

    • Tính Δ’ (delta phẩy) vì B chẵn: Δ’ = (B/2)2 – AC.
    • B/2 = -(m-1).

      Δ’ = [-(m-1)]2 – (1)*(m2 – 3m)

      Δ’ = (m-1)2 – (m2 – 3m)

      Δ’ = m2 – 2m + 1 – m2 + 3m

      Δ’ = m + 1.

    • Để phương trình có hai nghiệm phân biệt, ta cần Δ’ > 0.
    • m + 1 > 0

      m > -1.

    Vậy, khi m > -1 thì phương trình (1) có hai nghiệm phân biệt x1, x2.

  3. Tìm m để phương trình (1) có hai nghiệm phân biệt x1, x2 thỏa mãn x12 + x22 = 8:

    • Bước 1: Điều kiện để phương trình có hai nghiệm phân biệt.

      Từ câu b), ta có điều kiện là m > -1.

    • Bước 2: Áp dụng hệ thức Vi-ét.

      Với phương trình Ax2 + Bx + C = 0 có hai nghiệm x1, x2, ta có:

      • Tổng các nghiệm: S = x1 + x2 = -B/A
      • Tích các nghiệm: P = x1 * x2 = C/A

      Trong phương trình (1): x2 – 2(m-1)x + m2 – 3m = 0

      • x1 + x2 = -[-2(m-1)] / 1 = 2(m-1)
      • x1 * x2 = (m2 – 3m) / 1 = m2 – 3m
    • Bước 3: Biến đổi biểu thức x12 + x22 theo S và P.

      Ta có hằng đẳng thức: x12 + x22 = (x1 + x2)2 – 2x1x2.

      Thay S và P vào: x12 + x22 = [2(m-1)]2 – 2(m2 – 3m).

    • Bước 4: Thiết lập phương trình và giải tìm m.

      Theo đề bài, x12 + x22 = 8. Vậy:

      [2(m-1)]2 – 2(m2 – 3m) = 8

      4(m-1)2 – 2m2 + 6m = 8

      4(m2 – 2m + 1) – 2m2 + 6m = 8

      4m2 – 8m + 4 – 2m2 + 6m = 8

      2m2 – 2m + 4 = 8

      2m2 – 2m – 4 = 0

      Chia cả hai vế cho 2: m2 – m – 2 = 0.

      Giải phương trình bậc hai này (có thể dùng delta hoặc nhẩm nghiệm):

      • Δ = (-1)2 – 4*(1)*(-2) = 1 + 8 = 9.
      • √Δ = 3.
      • m1 = (1 – 3) / (2*1) = -2 / 2 = -1.
      • m2 = (1 + 3) / (2*1) = 4 / 2 = 2.
    • Bước 5: So sánh với điều kiện m > -1.

      • m1 = -1: Không thỏa mãn điều kiện m > -1 (vì m = -1 phương trình có nghiệm kép, không phải 2 nghiệm phân biệt).
      • m2 = 2: Thỏa mãn điều kiện m > -1.

    Vậy, giá trị m cần tìm là m = 2.

Các em thấy đấy, mỗi dạng bài đều có những “mẹo” và bước đi riêng. Điều quan trọng là phải nắm vững kiến thức cơ bản (công thức, định nghĩa, định lý) và luyện tập thường xuyên để quen thuộc với các cách biến đổi. Đừng ngại hỏi nếu có bất kỳ thắc mắc nào nhé!

Chúc các em học tốt và đạt kết quả cao trong kỳ thi sắp tới!