Chào các em học sinh lớp 9 thân mến!
Thầy/cô rất vui khi được đồng hành cùng các em trên hành trình chinh phục kỳ thi vào lớp 10 đầy thử thách nhưng cũng không kém phần thú vị. Để giúp các em tự tin hơn, hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau “mổ xẻ” một đề thi thử môn Toán, với lời giải chi tiết và rõ ràng nhất. Mục tiêu là để các em không chỉ tìm ra đáp án đúng, mà còn hiểu sâu sắc từng bước tư duy, từng công thức, định lý đã được áp dụng. Hãy chuẩn bị tinh thần, giấy bút và bắt đầu nhé!
Đề thi thử vào lớp 10 môn Toán năm học 2025 này bao gồm các dạng bài cơ bản nhưng rất trọng tâm, thường xuyên xuất hiện trong các kỳ thi chính thức. Các em hãy tự mình làm trước, sau đó so sánh và học hỏi từ lời giải chi tiết dưới đây.
Đề bài và Hướng dẫn giải chi tiết
Bài 1 (2.0 điểm): Rút gọn biểu thức và tính giá trị
Cho biểu thức \(A = \frac{\sqrt{x}}{\sqrt{x}-1} + \frac{3}{\sqrt{x}+1} – \frac{6\sqrt{x}-4}{x-1}\) với \(x \ge 0, x \ne 1\).
- Rút gọn biểu thức A.
- Tính giá trị của A khi \(x = 9\).
Phân tích đề bài: Đây là dạng bài quen thuộc về rút gọn biểu thức chứa căn. Điều kiện xác định đã cho, chúng ta cần tìm mẫu chung và thực hiện các phép cộng, trừ phân thức. Sau đó, thay giá trị của x vào biểu thức đã rút gọn để tính giá trị.
Hướng dẫn giải chi tiết:
1. Rút gọn biểu thức A:
Trước hết, ta nhận thấy mẫu số \(x-1 = (\sqrt{x}-1)(\sqrt{x}+1)\). Đây chính là mẫu số chung.
-
Viết lại biểu thức A với mẫu số chung:
\(A = \frac{\sqrt{x}(\sqrt{x}+1)}{(\sqrt{x}-1)(\sqrt{x}+1)} + \frac{3(\sqrt{x}-1)}{(\sqrt{x}-1)(\sqrt{x}+1)} – \frac{6\sqrt{x}-4}{(\sqrt{x}-1)(\sqrt{x}+1)}\)
-
Thực hiện các phép nhân và nhóm các tử số:
\(A = \frac{x + \sqrt{x} + 3\sqrt{x} – 3 – (6\sqrt{x}-4)}{(\sqrt{x}-1)(\sqrt{x}+1)}\)
\(A = \frac{x + \sqrt{x} + 3\sqrt{x} – 3 – 6\sqrt{x} + 4}{(\sqrt{x}-1)(\sqrt{x}+1)}\)
-
Thu gọn tử số:
\(A = \frac{x + (1+3-6)\sqrt{x} + (-3+4)}{(\sqrt{x}-1)(\sqrt{x}+1)}\)
\(A = \frac{x – 2\sqrt{x} + 1}{(\sqrt{x}-1)(\sqrt{x}+1)}\)
-
Nhận thấy tử số là một hằng đẳng thức: \(x – 2\sqrt{x} + 1 = (\sqrt{x}-1)^2\).
Vậy, \(A = \frac{(\sqrt{x}-1)^2}{(\sqrt{x}-1)(\sqrt{x}+1)}\)
-
Rút gọn biểu thức (do \(x \ne 1\) nên \(\sqrt{x}-1 \ne 0\)):
\(A = \frac{\sqrt{x}-1}{\sqrt{x}+1}\)
Kết luận: Biểu thức A sau khi rút gọn là \(A = \frac{\sqrt{x}-1}{\sqrt{x}+1}\).
2. Tính giá trị của A khi \(x = 9\):
-
Thay \(x=9\) (thỏa mãn điều kiện \(x \ge 0, x \ne 1\)) vào biểu thức A đã rút gọn:
\(A = \frac{\sqrt{9}-1}{\sqrt{9}+1}\)
-
Tính giá trị của căn bậc hai:
\(\sqrt{9} = 3\)
-
Thực hiện phép tính:
\(A = \frac{3-1}{3+1} = \frac{2}{4} = \frac{1}{2}\)
Kết luận: Khi \(x=9\), giá trị của A là \(\frac{1}{2}\).
Bài 2 (2.0 điểm): Hàm số bậc nhất và Parabol
Trong mặt phẳng tọa độ Oxy, cho parabol (P): \(y = x^2\) và đường thẳng (d): \(y = 2mx – m^2 + 1\) (với m là tham số).
- Chứng minh rằng (d) luôn cắt (P) tại hai điểm phân biệt với mọi giá trị của m.
- Gọi \(x_1, x_2\) là hoành độ giao điểm của (P) và (d). Tìm m để \(x_1^2 + x_2^2 – x_1x_2 = 7\).
Phân tích đề bài: Bài toán này kiểm tra kiến thức về tương giao giữa parabol và đường thẳng, đặc biệt là sử dụng biệt thức delta (\(\Delta\)) hoặc delta phẩy (\(\Delta’\)) để xét số giao điểm và định lý Viète để tìm mối liên hệ giữa các nghiệm.
Hướng dẫn giải chi tiết:
1. Chứng minh rằng (d) luôn cắt (P) tại hai điểm phân biệt với mọi giá trị của m:
-
Phương trình hoành độ giao điểm của (P) và (d) là:
\(x^2 = 2mx – m^2 + 1\)
-
Chuyển tất cả các hạng tử sang một vế để đưa về dạng phương trình bậc hai:
\(x^2 – 2mx + m^2 – 1 = 0 \quad (*)\)
-
Tính biệt thức \(\Delta’\) của phương trình (*). Phương trình có dạng \(ax^2+bx+c=0\) với \(a=1, b=-2m, c=m^2-1\).
\(\Delta’ = (-m)^2 – 1 \cdot (m^2 – 1)\)
\(\Delta’ = m^2 – m^2 + 1\)
\(\Delta’ = 1\)
-
Nhận xét về giá trị của \(\Delta’\):
Vì \(\Delta’ = 1 > 0\) với mọi giá trị của m, nên phương trình (*) luôn có hai nghiệm phân biệt.
Kết luận: Vậy, đường thẳng (d) luôn cắt parabol (P) tại hai điểm phân biệt với mọi giá trị của m.
2. Tìm m để \(x_1^2 + x_2^2 – x_1x_2 = 7\):
-
Áp dụng định lý Viète cho phương trình \(x^2 – 2mx + m^2 – 1 = 0\):
- Tổng hai nghiệm: \(x_1 + x_2 = -(-2m)/1 = 2m\)
- Tích hai nghiệm: \(x_1x_2 = (m^2-1)/1 = m^2-1\)
-
Biến đổi biểu thức \(x_1^2 + x_2^2 – x_1x_2 = 7\):
Ta biết rằng \(x_1^2 + x_2^2 = (x_1+x_2)^2 – 2x_1x_2\).
Thay vào biểu thức đã cho:
\((x_1+x_2)^2 – 2x_1x_2 – x_1x_2 = 7\)
\((x_1+x_2)^2 – 3x_1x_2 = 7\)
-
Thay các giá trị từ định lý Viète vào biểu thức đã biến đổi:
\((2m)^2 – 3(m^2-1) = 7\)
-
Giải phương trình tìm m:
\(4m^2 – 3m^2 + 3 = 7\)
\(m^2 + 3 = 7\)
\(m^2 = 7 – 3\)
\(m^2 = 4\)
\(m = \pm \sqrt{4}\)
\(m = 2\) hoặc \(m = -2\)
Kết luận: Vậy, giá trị của m cần tìm là \(m=2\) hoặc \(m=-2\).
Bài 3 (3.0 điểm): Hình học (Đường tròn)
Cho đường tròn (O; R) và điểm A nằm ngoài đường tròn. Kẻ các tiếp tuyến AB, AC với đường tròn (O) (B, C là các tiếp điểm).
💡 Gợi ý lựa chọn tốt nhất cho: Sản Phẩm Đề Xuất
Đang có chương trình ưu đãi và giảm giá độc quyền trên Giỏ Đựng Quần Áo Có Bánh Xe, Giỏ Nhựa Đựng Quần Áo Bẩn Đa Năng, Có Thể Gấp Gọn, Có Bánh Xe Q046. Khám phá ngay!
Xem Chi Tiết & Nhận Ưu Đãi →- Chứng minh tứ giác ABOC nội tiếp.
- Vẽ cát tuyến ADE của đường tròn (O) (D nằm giữa A và E). Gọi H là giao điểm của AO và BC. Chứng minh AH.AO = AD.AE.
Phân tích đề bài: Đây là bài toán hình học quen thuộc liên quan đến tiếp tuyến, cát tuyến và đường tròn. Các kiến thức trọng tâm là tính chất của tiếp tuyến, dấu hiệu nhận biết tứ giác nội tiếp, và các định lý về phương tích của một điểm đối với đường tròn.
Hướng dẫn giải chi tiết:
1. Chứng minh tứ giác ABOC nội tiếp:
-
Theo tính chất của tiếp tuyến:
AB là tiếp tuyến của đường tròn (O) tại B \(\Rightarrow\) \(OB \perp AB\) tại B.
Vậy, \(\widehat{OBA} = 90^\circ\).
-
Tương tự, AC là tiếp tuyến của đường tròn (O) tại C \(\Rightarrow\) \(OC \perp AC\) tại C.
Vậy, \(\widehat{OCA} = 90^\circ\).
-
Xét tứ giác ABOC có:
\(\widehat{OBA} + \widehat{OCA} = 90^\circ + 90^\circ = 180^\circ\).
-
Theo dấu hiệu nhận biết tứ giác nội tiếp (tứ giác có tổng hai góc đối bằng \(180^\circ\)), suy ra tứ giác ABOC nội tiếp đường tròn đường kính AO.
Kết luận: Tứ giác ABOC nội tiếp.
2. Chứng minh AH.AO = AD.AE:
-
Chứng minh \(AB^2 = AH \cdot AO\):
Xét tam giác OBA vuông tại B (chứng minh trên) có đường cao BH (vì AB=AC, OB=OC nên AO là đường trung trực của BC, suy ra \(AO \perp BC\) tại H).
Áp dụng hệ thức lượng trong tam giác vuông, ta có: \(AB^2 = AH \cdot AO\).
-
Chứng minh \(AB^2 = AD \cdot AE\):
Xét \(\triangle ABD\) và \(\triangle AEB\):
- Góc A chung.
- Góc \(\widehat{ABD}\) (góc tạo bởi tiếp tuyến AB và dây cung BD) bằng góc \(\widehat{AEB}\) (góc nội tiếp chắn cung BD).
Do đó, \(\triangle ABD \sim \triangle AEB\) (g.g).
Từ đó, ta có tỉ số đồng dạng: \(\frac{AB}{AE} = \frac{AD}{AB}\).
Suy ra \(AB^2 = AD \cdot AE\).
-
Từ (1) và (2), ta suy ra:
\(AH \cdot AO = AD \cdot AE\).
Kết luận: Vậy, \(AH \cdot AO = AD \cdot AE\).
Bài 4 (1.0 điểm): Giải bài toán bằng cách lập hệ phương trình
Một mảnh đất hình chữ nhật có chu vi 100m. Nếu tăng chiều rộng 5m và giảm chiều dài 5m thì diện tích mảnh đất tăng thêm 25m2. Tính chiều dài và chiều rộng ban đầu của mảnh đất.
Phân tích đề bài: Đây là bài toán thực tế yêu cầu lập hệ phương trình bậc nhất hai ẩn. Chúng ta sẽ gọi chiều dài và chiều rộng là x và y, sau đó dựa vào các dữ kiện về chu vi và sự thay đổi diện tích để thiết lập hai phương trình.
Hướng dẫn giải chi tiết:
-
Gọi ẩn và đặt điều kiện:
Gọi chiều dài của mảnh đất hình chữ nhật là \(x\) (m).
Gọi chiều rộng của mảnh đất hình chữ nhật là \(y\) (m).
Điều kiện: \(x > 0, y > 0\). Hơn nữa, vì là hình chữ nhật, ta có \(x > y\).
-
Lập phương trình thứ nhất (dựa vào chu vi):
Chu vi của mảnh đất là 100m, nên ta có phương trình:
\(2(x+y) = 100\)
\(x+y = 50 \quad (1)\)
-
Lập phương trình thứ hai (dựa vào sự thay đổi diện tích):
- Diện tích ban đầu của mảnh đất là: \(S_{ban đầu} = xy\) (\(m^2\)).
- Khi tăng chiều rộng 5m, chiều rộng mới là: \(y+5\) (m).
- Khi giảm chiều dài 5m, chiều dài mới là: \(x-5\) (m).
- Diện tích mới của mảnh đất là: \(S_{mới} = (x-5)(y+5)\) (\(m^2\)).
Theo đề bài, diện tích mảnh đất tăng thêm 25m2, tức là \(S_{mới} = S_{ban đầu} + 25\).
Ta có phương trình:
\((x-5)(y+5) = xy + 25\)
Khai triển và rút gọn:
\(xy + 5x – 5y – 25 = xy + 25\)
\(5x – 5y = 25 + 25\)
\(5x – 5y = 50\)
Chia cả hai vế cho 5:
\(x – y = 10 \quad (2)\)
-
Giải hệ phương trình:
Ta có hệ phương trình:
\(\begin{cases} x+y = 50 \quad (1) \\ x-y = 10 \quad (2) \end{cases}\)
Cộng hai phương trình (1) và (2) vế theo vế:
\((x+y) + (x-y) = 50 + 10\)
\(2x = 60\)
\(x = 30\)
Thay \(x=30\) vào phương trình (1):
\(30 + y = 50\)
\(y = 50 – 30\)
\(y = 20\)
-
Kiểm tra điều kiện và kết luận:
Giá trị \(x=30\) và \(y=20\) đều thỏa mãn điều kiện \(x>0, y>0\) và \(x>y\).
Kết luận: Chiều dài ban đầu của mảnh đất là 30m và chiều rộng ban đầu của mảnh đất là 20m.
Lời kết
Các em thân mến, qua bài giải chi tiết này, thầy/cô hy vọng các em đã nắm vững hơn các kiến thức trọng tâm và phương pháp giải các dạng bài thường gặp trong đề thi vào lớp 10. Hãy nhớ rằng, chìa khóa để đạt điểm cao không chỉ là làm đúng, mà còn là hiểu rõ bản chất vấn đề và trình bày bài giải một cách khoa học, logic. Đừng ngần ngại xem lại các bước, ghi chú những lỗi sai hoặc những kiến thức còn yếu để cải thiện.
Chúc các em ôn tập thật tốt và đạt được kết quả như mong muốn trong kỳ thi sắp tới!