🔍 Tìm kiếm thông tin tại khu vực Đà Nẵng:




Chào mừng các em học sinh lớp 8 đến với chuyên mục hướng dẫn giải bài tập Toán!

Thầy rất vui được đồng hành cùng các em trong hành trình khám phá môn Toán thú vị. Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu và giải quyết chi tiết các dạng bài tập liên quan đến chủ đề “Hàm số bậc nhất và đồ thị” – Bài 2 trong sách giáo khoa Toán 8 Chân trời sáng tạo. Đây là một chuyên đề rất quan trọng, là nền tảng cho nhiều kiến thức toán học sau này, nên các em hãy tập trung và nắm vững nhé!

1. Kiến thức cần nhớ về Hàm số bậc nhất và đồ thị

Trước khi đi vào giải bài tập, chúng ta hãy cùng ôn lại một số kiến thức cốt lõi:

  • Định nghĩa: Hàm số bậc nhất là hàm số có dạng y = ax + b, trong đó a và b là các số cho trước (a khác 0).
  • Hệ số:
    • a là hệ số góc. Nó quyết định chiều biến thiên của đồ thị (đồng biến khi a > 0, nghịch biến khi a < 0).
    • b là tung độ gốc. Đồ thị cắt trục tung tại điểm có tung độ bằng b (điểm (0; b)).
  • Đồ thị: Đồ thị của hàm số bậc nhất y = ax + b (a khác 0) luôn là một đường thẳng.
  • Cách vẽ đồ thị: Để vẽ đồ thị hàm số y = ax + b, ta chỉ cần xác định hai điểm thuộc đồ thị, sau đó dùng thước kẻ nối hai điểm đó lại. Hai điểm dễ xác định nhất thường là:
    • Giao điểm với trục tung: Cho x = 0 => y = b, ta được điểm (0; b).
    • Giao điểm với trục hoành: Cho y = 0 => ax + b = 0 => x = -b/a, ta được điểm (-b/a; 0).

2. Hướng dẫn giải chi tiết các dạng bài tập mẫu

Bây giờ, chúng ta sẽ đi vào các bài tập cụ thể. Thầy sẽ trình bày từng bước một cách rõ ràng để các em dễ dàng theo dõi và ghi nhớ.

Bài tập mẫu 1: Nhận biết hàm số bậc nhất và xác định các hệ số

Đề bài: Trong các hàm số sau, hàm số nào là hàm số bậc nhất? Hãy xác định các hệ số a và b của chúng.

a) y = 3x – 5

b) y = -2x

c) y = x2 + 1

d) y = 1/2x + 4

e) y = -7

Hướng dẫn giải chi tiết:

  1. Xét hàm số a) y = 3x – 5:

    • Quan sát dạng của hàm số: Hàm số này có dạng y = ax + b.
    • Xác định a và b: Ta thấy a = 3 và b = -5.
    • Kiểm tra điều kiện: a = 3 khác 0.
    • Kết luận: Đây là hàm số bậc nhất với a = 3 và b = -5.
  2. Xét hàm số b) y = -2x:

    • Quan sát dạng của hàm số: Hàm số này có thể viết là y = -2x + 0, nên nó có dạng y = ax + b.
    • Xác định a và b: Ta thấy a = -2 và b = 0.
    • Kiểm tra điều kiện: a = -2 khác 0.
    • Kết luận: Đây là hàm số bậc nhất với a = -2 và b = 0.
  3. Xét hàm số c) y = x2 + 1:

    • Quan sát dạng của hàm số: Hàm số này chứa x2, không phải x lũy thừa 1. Nó không có dạng y = ax + b.
    • Kết luận: Đây KHÔNG phải là hàm số bậc nhất.
  4. Xét hàm số d) y = 1/2x + 4:

    • Quan sát dạng của hàm số: Hàm số này có dạng y = ax + b.
    • Xác định a và b: Ta thấy a = 1/2 và b = 4.
    • Kiểm tra điều kiện: a = 1/2 khác 0.
    • Kết luận: Đây là hàm số bậc nhất với a = 1/2 và b = 4.
  5. Xét hàm số e) y = -7:

    • Quan sát dạng của hàm số: Hàm số này có thể viết là y = 0x – 7.
    • Xác định a và b: Ta thấy a = 0 và b = -7.
    • Kiểm tra điều kiện: a = 0. (Hàm số bậc nhất yêu cầu a khác 0).
    • Kết luận: Đây KHÔNG phải là hàm số bậc nhất (mà là một hàm hằng).

Bài tập mẫu 2: Tính giá trị của hàm số bậc nhất

Đề bài: Cho hàm số bậc nhất y = -3x + 2. Hãy tính giá trị của hàm số tại:

a) x = 1

b) x = -2

c) x = 0

Hướng dẫn giải chi tiết:

Để tính giá trị của hàm số tại một điểm x cụ thể, ta chỉ cần thay giá trị của x đó vào biểu thức của hàm số.

  1. Tính giá trị của hàm số tại x = 1:

    [ĐA KHO] Thùng 6 Bịch Giấy Rút Cao Cấp Treo Tường Đa Sắc TopGia_tặng 3 móc topgia

    💡 Gợi ý lựa chọn tốt nhất cho: Sản Phẩm Đề Xuất

    Đang có chương trình ưu đãi và giảm giá độc quyền trên [ĐA KHO] Thùng 6 Bịch Giấy Rút Cao Cấp Treo Tường Đa Sắc TopGia_tặng 3 móc topgia. Khám phá ngay!

    Xem Chi Tiết & Nhận Ưu Đãi →

    • Thay x = 1 vào biểu thức y = -3x + 2.
    • Ta có: y = -3 * (1) + 2
    • Tính toán: y = -3 + 2 = -1.
    • Kết luận: Khi x = 1, giá trị của hàm số là y = -1.
  2. Tính giá trị của hàm số tại x = -2:

    • Thay x = -2 vào biểu thức y = -3x + 2.
    • Ta có: y = -3 * (-2) + 2
    • Tính toán: y = 6 + 2 = 8.
    • Kết luận: Khi x = -2, giá trị của hàm số là y = 8.
  3. Tính giá trị của hàm số tại x = 0:

    • Thay x = 0 vào biểu thức y = -3x + 2.
    • Ta có: y = -3 * (0) + 2
    • Tính toán: y = 0 + 2 = 2.
    • Kết luận: Khi x = 0, giá trị của hàm số là y = 2. (Đây chính là tung độ gốc b = 2).

Bài tập mẫu 3: Vẽ đồ thị của hàm số bậc nhất

Đề bài: Vẽ đồ thị của hàm số y = 2x – 4 trên mặt phẳng tọa độ Oxy.

Hướng dẫn giải chi tiết:

Để vẽ đồ thị hàm số y = 2x – 4, chúng ta cần tìm hai điểm thuộc đồ thị, sau đó nối chúng lại.

  1. Xác định điểm thứ nhất (giao với trục tung):

    • Cho x = 0.
    • Thay vào hàm số: y = 2 * (0) – 4 = -4.
    • Ta được điểm A(0; -4). Điểm này nằm trên trục tung.
  2. Xác định điểm thứ hai (giao với trục hoành):

    • Cho y = 0.
    • Thay vào hàm số: 0 = 2x – 4.
    • Giải phương trình tìm x: 2x = 4 => x = 4 / 2 => x = 2.
    • Ta được điểm B(2; 0). Điểm này nằm trên trục hoành.
  3. Vẽ đồ thị:

    • Vẽ hệ trục tọa độ Oxy.
    • Xác định vị trí điểm A(0; -4) trên trục tung.
    • Xác định vị trí điểm B(2; 0) trên trục hoành.
    • Dùng thước kẻ một đường thẳng đi qua hai điểm A và B.
    • Ghi tên hàm số y = 2x – 4 lên đường thẳng vừa vẽ.

    (Lưu ý: Vì đây là văn bản, thầy không thể vẽ hình trực tiếp, nhưng các em hãy thực hiện các bước trên giấy kẻ ô ly thật cẩn thận để có đồ thị chính xác nhé!)

Bài tập mẫu 4: Bài toán ứng dụng thực tế

Đề bài: Giá cước taxi của một hãng xe được tính theo công thức: C = 10000 + 12000d, trong đó C là tổng số tiền phải trả (VNĐ) và d là quãng đường di chuyển (km).

a) Hãy cho biết C có phải là hàm số bậc nhất của d không? Nếu có, hãy xác định các hệ số.

b) Nếu một hành khách đi quãng đường 5 km, thì phải trả bao nhiêu tiền?

Hướng dẫn giải chi tiết:

  1. Xác định C có phải là hàm số bậc nhất của d không:

    • Quan sát công thức C = 10000 + 12000d.
    • Sắp xếp lại theo dạng y = ax + b: C = 12000d + 10000.
    • So sánh với dạng y = ax + b, ta thấy: biến là d (thay cho x), hàm số là C (thay cho y).
    • Hệ số a = 12000, hệ số b = 10000.
    • Kiểm tra điều kiện: a = 12000 khác 0.
    • Kết luận: C là hàm số bậc nhất của d. Các hệ số là a = 12000 và b = 10000. (Trong đó, 10000 là phí mở cửa/km đầu tiên, 12000 là giá cước mỗi km tiếp theo).
  2. Tính số tiền phải trả khi đi 5 km:

    • Giá trị cần tính là C khi d = 5 km.
    • Thay d = 5 vào công thức C = 12000d + 10000.
    • Ta có: C = 12000 * (5) + 10000
    • Tính toán: C = 60000 + 10000 = 70000.
    • Kết luận: Nếu đi quãng đường 5 km, hành khách phải trả 70.000 VNĐ.

3. Lời khuyên của Thầy

Các em thân mến, chủ đề “Hàm số bậc nhất và đồ thị” là một trong những kiến thức cốt lõi của chương trình Toán 8. Để nắm vững bài này, các em cần:

  • Hiểu rõ định nghĩa và các hệ số a, b.
  • Thành thạo việc tính giá trị của hàm số.
  • Quan trọng nhất là vẽ được đồ thị hàm số một cách chính xác trên mặt phẳng tọa độ.
  • Đừng ngại làm thêm nhiều bài tập trong sách giáo khoa, sách bài tập và các tài liệu tham khảo khác. Việc luyện tập thường xuyên sẽ giúp các em củng cố kiến thức và tự tin hơn rất nhiều!

Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, đừng ngần ngại hỏi thầy cô hoặc trao đổi với bạn bè nhé. Chúc các em học tập thật tốt và đạt được nhiều thành công!