ĐỀ THI HỌC KÌ 1 TIẾNG VIỆT LỚP 5 – SÁCH KẾT NỐI TRI THỨC VỚI CUỘC SỐNG
Chào các em học sinh và quý phụ huynh! Với vai trò là một giáo viên Tiểu học, cô xin gửi đến bộ đề thi tham khảo Học kì 1 môn Tiếng Việt lớp 5 bám sát chương trình sách giáo khoa “Kết nối tri thức với cuộc sống”, kèm đáp án và hướng dẫn giải chi tiết từng bước. Nội dung giúp các em ôn tập đúng trọng tâm, nắm vững kiến thức từ vựng, ngữ pháp và kĩ năng tập làm văn.
PHẦN I: ĐỀ THI THAM KHẢO HỌC KÌ 1
A. Đọc hiểu và Kiến thức tiếng Việt (6,0 điểm)
Đọc đoạn văn sau và thực hiện các yêu cầu:
Nắng thu vàng rực rỡ chiếu xuống dòng sông Hương mềm mại như một dải lụa đào. Hai bên bờ, những hàng cây phượng già đã bắt đầu trút lá, nhường chỗ cho vẻ thanh bình của mùa thu. Xa xa, đỉnh núi Ngự Bình ẩn hiện trong làn sương mỏng. Tiếng chuông chùa Thiên Mụ vang vọng từ xa, làm cho không gian mùa thu xứ Huế thêm phần tĩnh mịch và linh thiêng. Em yêu xiết bao vẻ đẹp yên bình của quê hương mình vào những ngày thu muộn.
Câu 1 (0,5 điểm): Dòng sông Hương được so sánh với hình ảnh nào?
- A. Một ngọn lửa hồng.
- B. Một dải lụa đào.
- C. Một bức tranh thu.
- D. Một làn sương mỏng.
Câu 2 (0,5 điểm): Tiếng chuông chùa Thiên Mụ mang lại cảm giác gì cho không gian mùa thu xứ Huế?
- A. Nhộn nhịp và rực rỡ.
- B. Tĩnh mịch và linh thiêng.
- C. Ồn ào và vội vã.
- D. Tươi vui và ấm áp.
Câu 3 (1,0 điểm): Tìm 02 từ đồng nghĩa với từ “thanh bình” trong đoạn văn trên.
Câu 4 (1,0 điểm): Xác định biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong câu văn: “Nắng thu vàng rực rỡ chiếu xuống dòng sông Hương mềm mại như một dải lụa đào” và nêu tác dụng của biện pháp đó.
Câu 5 (1,0 điểm): Từ “chân” trong câu “Em đứng ngắm cảnh dưới chân núi Ngự Bình” được dùng theo nghĩa gốc hay nghĩa chuyển? Giải thích vì sao.
Câu 6 (2,0 điểm): Viết từ 2 đến 3 câu ghi lại cảm xúc của em sau khi đọc đoạn văn miêu tả cảnh đẹp mùa thu ở trên.
B. Viết (4,0 điểm)
Đề bài: Em hãy viết bài văn tả một cảnh đẹp thiên nhiên (công viên, cánh đồng lúa, dòng sông, ngọn núi hoặc khu vườn) mà em yêu thích.
PHẦN II: HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT VÀ ĐÁP ÁN CHUẨN XÁC
1. Hướng dẫn giải phần Đọc hiểu và Kiến thức tiếng Việt
Câu 1:
– Đáp án đúng: B. Một dải lụa đào.
– Giải thích: Căn cứ vào chi tiết trong đoạn văn: “…dòng sông Hương mềm mại như một dải lụa đào.”
Câu 2:
– Đáp án đúng: B. Tĩnh mịch và linh thiêng.
– Giải thích: Căn cứ vào chi tiết trong đoạn văn: “…làm cho không gian mùa thu xứ Huế thêm phần tĩnh mịch và linh thiêng.”
Câu 3:
💡 Gợi ý lựa chọn tốt nhất cho: Sản Phẩm Đề Xuất
Đang có chương trình ưu đãi và giảm giá độc quyền trên BỘ DỤNG CỤ 46 CHI TIẾT, BỘ DỤNG CỤ MỞ BU LÔNG ỐC VÍT ĐA NĂNG. Khám phá ngay!
Xem Chi Tiết & Nhận Ưu Đãi →– Đáp án: 02 từ đồng nghĩa với từ “thanh bình” là: yên bình, bình yên (hoặc thái bình, tĩnh lặng).
– Giải thích: Từ đồng nghĩa là những từ có nghĩa giống nhau hoặc gần giống nhau. “Thanh bình” chỉ trạng thái yên ổn, không có chiến tranh hay biến động.
Câu 4:
– Đáp án: Biện pháp nghệ thuật được sử dụng là So sánh (dòng sông Hương được so sánh như dải lụa đào).
– Tác dụng: Giúp dòng sông Hương hiện lên mềm mại, thơ mộng, sinh động hơn, giúp người đọc dễ dàng hình dung vẻ đẹp dịu dàng của dòng sông xứ Huế.
Câu 5:
– Đáp án: Từ “chân” trong “chân núi” được dùng theo nghĩa chuyển.
– Giải thích: Từ “chân” ở đây không chỉ bộ phận cơ thể người/động vật (nghĩa gốc) mà chỉ phần dưới cùng của núi, tiếp giáp với mặt đất, dựa trên sự tương đồng về vị trí nâng đỡ phía dưới.
Câu 6:
– Gợi ý đáp án: Học sinh viết từ 2-3 câu thể hiện tình yêu thiên nhiên, niềm tự hào về cảnh đẹp quê hương.
– Bài làm mẫu: Đoạn văn đã mang đến cho em một cảm nhận sâu sắc về vẻ đẹp thơ mộng và yên bình của mùa thu xứ Huế. Em cảm thấy thêm yêu mến, tự hào về cảnh sắc thiên nhiên của quê hương Việt Nam. Em hứa sẽ luôn có ý thức bảo vệ và giữ gìn môi trường sống xung quanh thật xanh, sạch, đẹp.
2. Hướng dẫn làm bài phần Viết (Bài văn tả cảnh thiên nhiên)
A. Dàn ý chi tiết bài văn tả cảnh đẹp thiên nhiên (Cánh đồng lúa chín)
- Mở bài: Giới thiệu cảnh đẹp thiên nhiên em muốn tả (Cánh đồng lúa chín quê em vào một buổi sáng mùa hạ).
- Thân bài:
- Tả bao quát: Cánh đồng rộng lớn như một tấm thảm khổng lồ màu vàng óng trải dài đến tận chân trời.
- Tả chi tiết từng bộ phận/thời điểm:
- Mặt trời vừa thức dậy tỏa ánh nắng ban mai ấm áp xuống không gian.
- Những bông lúa trĩu hạt, uốn cong như hình lưỡi liềm, đuôi nhau rì rào theo từng làn gió thoảng.
- Hương lúa chín thơm nồng nàn quyện trong không khí trong lành của buổi sớm.
- Giọt sương đêm còn đọng trên kẽ lá long lanh như những hạt ngọc nhỏ.
- Hoạt động của con người: Các bác nông dân ra đồng gặt lúa với nét mặt rạng rỡ, tiếng cười nói rộn rã xua tan vất vả.
- Kết bài: Nêu cảm xúc, tình cảm của em đối với cảnh đẹp quê hương (Yêu quý, tự hào và mong ước quê hương ngày càng giàu đẹp).
B. Bài văn mẫu đạt điểm cao (Chuẩn kiến thức Tiếng Việt 5 KNTT)
Mỗi lần về quê thăm bà ngoại, hình ảnh khiến em mê đắm nhất chính là cánh đồng lúa chín vàng rực rỡ vào những ngày đầu hè.
Nhìn từ xa, cánh đồng rộng bao la trông như một tấm thảm bằng nhung màu vàng óng trải dài đến tận chân trời. Khi bình minh vừa hé rạng, ánh nắng vàng nhạt chiếu xuống làm cả cánh đồng bừng sáng. Những hạt sương sớm đọng trên lá lúa long lanh như những viên ngọc lấp lánh dưới mặt trời.
Bước đi trên con đường nhỏ giữa đồng, em cảm nhận được hương thơm dịu nhẹ, ngọt ngào của lúa chín quyện vào gió. Những bông lúa hạt tròn căng, trĩu nặng uốn cong hình lưỡi liềm. Mỗi khi có làn gió thoảng qua, sóng lúa lại nhấp nhô nối đuôi nhau chạy xa tít tắp, tạo nên những âm thanh rì rào thật vui tai. Trên bầu trời, mấy chú chim sẻ chao đảo cất tiếng hót líu lo chào ngày mới. Xa xa, các bác nông dân đang đội nón lá ra đồng gặt lúa, tiếng nói cười rộn rã làm xua tan đi sự mệt mỏi.
Em rất yêu quý cánh đồng quê hương mình. Hình ảnh cánh đồng lúa chín trĩu hạt không chỉ là bức tranh thiên nhiên tuyệt đẹp mà còn là thành quả lao động vất vả của các bác nông dân. Em hứa sẽ học thật giỏi để sau này góp phần xây dựng quê hương ngày càng tươi đẹp hơn.