HƯỚNG DẪN ÔN THI VÀ ĐÁP ÁN CHI TIẾT ĐỀ THI HỌC KÌ 1 NGỮ VĂN 8 (CHƯƠNG TRÌNH MỚI)
Chào các em học sinh Lớp 8 thân mến! Thầy/Cô rất vui được đồng hành cùng các em trong kỳ thi Học kì 1 sắp tới. Chương trình Ngữ văn 8 mới (Kết nối tri thức, Cánh diều, Chân trời sáng tạo) chú trọng vào năng lực đọc hiểu văn bản ngoài sách giáo khoa và kỹ năng viết bài văn phân tích, nghị luận. Dưới đây là đề thi minh họa kèm đáp án và dàn ý chi tiết từng bước giúp các em dễ dàng tra cứu, học tập và đạt điểm cao nhất.
I. ĐỀ THI MINH HỌA HỌC KÌ 1 – NGỮ VĂN 8
PHẦN I: ĐỌC HIỂU (6,0 điểm)
Đọc đoạn thơ sau và thực hiện các yêu cầu:
“Mẹ ngồi vá lại áo nâu
Thương con gầy gộc sương đầu ngọn cây
Mẹ gom từng chút nắng ngày
Ủ ấm lòng con những ngày đông xa.
Con đi đi khắp phương trời
Chẳng đâu bằng được lời ru của mẹ
Bão giông dừng lại ngoài hè
Để con bình yên dưới mái nhà xưa.”
(Trích “Lời ru của mẹ”, Nhiều tác giả)
- Xác định thể thơ và phương thức biểu đạt chính của đoạn thơ trên. (1,0 điểm)
- Chỉ ra những hình ảnh mô tả sự vất vả, yêu thương của người mẹ trong khổ thơ thứ nhất. (1,0 điểm)
- Nêu tác dụng của biện pháp tu辞 (biện pháp nghệ thuật) ẩn dụ trong câu thơ: “Ủ ấm lòng con những ngày đông xa”. (2,0 điểm)
- Rút ra thông điệp có ý nghĩa nhất đối với em sau khi đọc đoạn thơ và giải thích ngắn gọn lý do (khoảng 3 đến 5 câu). (2,0 điểm)
PHẦN II: VIẾT (4,0 điểm)
Viết một bài văn ngắn (khoảng 400 đến 500 chữ) phân tích nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ trong phần Đọc hiểu trên.
II. HƯỚNG DẪN GIẢI VÀ ĐÁP ÁN CHI TIẾT TỪNG BƯỚC
PHẦN I: ĐÁP ÁN ĐỌC HIỂU
Câu 1 (1,0 điểm):
💡 Gợi ý lựa chọn tốt nhất cho: Sản Phẩm Đề Xuất
Đang có chương trình ưu đãi và giảm giá độc quyền trên VIET CREDIT. Khám phá ngay!
Xem Chi Tiết & Nhận Ưu Đãi →- Thể thơ: Thơ lục bát (dòng 6 tiếng kết hợp dòng 8 tiếng).
- Phương thức biểu đạt chính: Biểu cảm.
Câu 2 (1,0 điểm):
Những hình ảnh mô tả sự vất vả và tình yêu thương của người mẹ trong khổ thơ thứ nhất bao gồm:
- “vá lại áo nâu”: Sự tần tảo, tiết kiệm, hy sinh thầm lặng của mẹ.
- “gom từng chút nắng ngày”: Sự chắt chiu, lo lắng tỉ mỉ để che chở cho con.
- “Ủ ấm lòng con”: Tình yêu thương bao la, nuôi dưỡng tâm hồn con.
Câu 3 (2,0 điểm) – Hướng dẫn làm chi tiết 3 bước:
- Bước 1: Chỉ ra hình ảnh ẩn dụ: “nắng ngày” và “ngày đông xa” (hoặc từ “Ủ ấm”).
- Bước 2: Nêu bản chất ẩn dụ: “Nắng ngày” ẩn dụ cho tình yêu thương, sự chăm sóc ấm áp của mẹ; “ngày đông xa” ẩn dụ cho những khó khăn, giông bão, gian khổ của cuộc đời khi con trưởng thành đi xa.
- Bước 3: Nêu tác dụng: Làm cho câu thơ tăng tính gợi hình, gợi cảm; nhấn mạnh tình thương vô bờ bến của mẹ luôn là điểm tựa tinh thần giúp con vượt qua mọi thử thách trong cuộc sống.
Câu 4 (2,0 điểm):
Học sinh có thể chọn một thông điệp và giải thích hợp lý. Gợi ý trình bày đoạn văn 4 câu:
- Câu 1 (Nêu thông điệp): Đoạn thơ gửi gắm thông điệp sâu sắc về tình mẫu tử thiêng liêng và giá trị của gia đình.
- Câu 2 (Giải thích): Mẹ luôn là người yêu thương con vô điều kiện và gia đình là nơi bình yên nhất trước mọi sóng gió.
- Câu 3 (Liên hệ bản thân): Bản thân em cần biết trân trọng những phút giây bên cha mẹ và nỗ lực học tập để đáp lại công ơn nuôi dưỡng.
- Câu 4 (Khẳng định): Tình mẹ sẽ mãi là hành trang quý giá nhất theo em suốt cuộc đời.
PHẦN II: DÀN Ý VÀ BÀI VIẾT MẪU BÀI VĂN PHÂN TÍCH
1. Dàn ý chi tiết bài văn phân tích (Phần Viết – 4,0 điểm)
A. Mở bài:
- Giới thiệu ngắn gọn về chủ đề tình cảm gia đình/tình mẫu tử trong thi ca.
- Giới thiệu đoạn thơ “Lời ru của mẹ” và nêu khái quát cảm nhận: Đoạn thơ là bức tranh cảm động về tình yêu thương bao la của người mẹ dành cho con.
B. Thân bài:
- Phân tích nội dung 1: Hình ảnh người mẹ tần tảo và tình yêu thương con (Khổ 1)
- Hình ảnh mẹ gắn liền với “áo nâu”, hành động “vá lại áo” gợi lên sự giản dị, hy sinh.
- Thấu hiểu sự vất vả của con “Thương con gầy gộc…”.
- Hành động “gom từng chút nắng ngày” để “Ủ ấm”: Tình mẹ ấm áp như ánh mặt trời xua tan cái lạnh giá của khó khăn.
- Phân tích nội dung 2: Lời ru của mẹ và sự bình yên nơi gia đình (Khổ 2)
- Khẳng định giá trị của lời ru: Không đâu sánh bằng lời ru của mẹ trên mọi nẻo đường con đi.
- Hình ảnh “Bão giông dừng lại ngoài hè”: Gia đình là chốn bình yên nhất, bảo vệ con trước sóng gió cuộc đời.
- Phân tích đặc sắc nghệ thuật:
- Sử dụng thể thơ lục bát dạt dào, nhịp nhàng như lời ru.
- Ngôn ngữ bình dị, gần gũi nhưng giàu hình ảnh và sức gợi.
- Sử dụng thành công các biện pháp tu辞: Ẩn dụ, đối lập.
C. Kết bài:
- Khẳng định lại giá trị nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ.
- Nêu bài học rút ra cho bản thân về lòng biết ơn đối với cha mẹ.
2. Hướng dẫn chấm và lưu ý dành cho học sinh
- Mở bài cần dẫn dắt tự nhiên, nêu đúng tên tác phẩm/đoạn thơ.
- Thân bài phải tách thành các đoạn văn rõ ràng: phân tích từng khổ thơ kết hợp chỉ ra nghệ thuật rồi mới nêu tác dụng.
- Tránh diễn xướng bài thơ (chỉ chép lại thơ rồi dịch nghĩa), cần dùng từ ngữ biểu cảm để đánh giá bài thơ.
- Kết bài cần có sự liên hệ bản thân chân thành.