HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT BÀI 6: THIÊN NHIÊN VÙNG TRUNG DU VÀ MIỀN NÚI BẮC BỘ
Môn: Lịch sử và Địa lý 4 – Bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống
Chào các em học sinh và quý phụ huynh! Cô/thầy rất vui được đồng hành cùng các em trong bài học hôm nay. Để giúp các em nắm vững kiến thức và hoàn thành tốt bài tập trong SGK Lịch sử và Địa lý 4 (Trang 26 – 29), dưới đây là lời giải chi tiết, chuẩn xác từng câu hỏi theo đúng định hướng của bộ sách “Kết nối tri thức với cuộc sống”.
I. PHẦN MỞ ĐẦU (Trang 26)
Câu hỏi: Chia sẻ một số hiểu biết của em về vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ.
Hướng dẫn trả lời chi tiết:
Các em có thể trả lời theo các gợi ý ngắn gọn, dễ nhớ như sau:
- Vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ nằm ở phía bắc nước ta.
- Nơi đây có địa hình chủ yếu là núi cao, đồi đồi núi trập trùng và các vùng đồi dạng “bát úp”.
- Nơi đây có đỉnh núi Phan-xi-păng (Fansipan) cao nhất Việt Nam, được mệnh danh là “Nóc nhà Đông Dương”.
- Khí hậu có mùa đông rất lạnh, một số nơi núi cao như Sa Pa, Mẫu Sơn còn có băng tuyết xuất hiện.
II. PHẦN KHÁM PHÁ (Trang 26 – 28)
1. Vị trí địa lý
Câu hỏi (Trang 26): Quan sát hình 2 (Lược đồ tự nhiên vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ), em hãy:
- Xác định vị trí của vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ trên lược đồ.
- Cho biết vùng tiếp giáp với những quốc gia và vùng nào.
Hướng dẫn trả lời chi tiết:
Bước 1: Học sinh chỉ vị trí toàn bộ phần lãnh thổ phía bắc trên lược đồ hình 2.
Bước 2: Nêu các vùng tiếp giáp:
- Phía bắc: Giáp nước Trung Quốc.
- Phía tây: Giáp nước Lào.
- Phía nam: Giáp vùng Đồng bằng Bắc Bộ và vùng Bắc Trung Bộ.
- Phía đông: Giáp Vịnh Bắc Bộ.
2. Địa hình
Câu hỏi (Trang 27): Đọc thông tin và quan sát hình 2, em hãy:
- Kể tên một số dãy núi, đỉnh núi và vùng trung du ở vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ.
- Nêu đặc điểm địa hình của vùng.
Hướng dẫn trả lời chi tiết:
Trả lời ý 1:
- Các dãy núi lớn: Dãy Hoàng Liên Sơn, dãy Sông Gâm, dãy Ngân Sơn, dãy Bắc Sơn, dãy Đông Triều.
- Đỉnh núi nổi tiếng: Đỉnh Phan-xi-păng (cao 3 143 m), đỉnh Tây Côn Lĩnh (cao 2 428 m).
- Vùng trung du: Là vùng chuyển tiếp giữa vùng núi và đồng bằng, nổi tiếng với địa hình đồi bát úp (như ở Phú Thọ, Thái Nguyên, Bắc Giang).
Trả lời ý 2 (Đặc điểm địa hình):
💡 Gợi ý lựa chọn tốt nhất cho: Sản Phẩm Đề Xuất
Đang có chương trình ưu đãi và giảm giá độc quyền trên TIKI CREATOR. Khám phá ngay!
Xem Chi Tiết & Nhận Ưu Đãi →Địa hình của vùng rất đa dạng, bao gồm:
- Khu vực Tây Bắc: Có nhiều dãy núi cao, hiểm trở (tiêu biểu là dãy Hoàng Liên Sơn).
- Khu vực Đông Bắc: Có nhiều dãy núi hình cánh cung và vùng đồi núi thấp.
- Khu vực Trung du: Có đặc điểm là các ngọn đồi thấp, đỉnh tròn, thoải, trông giống như những chiếc “bát úp”.
3. Khí hậu
Câu hỏi (Trang 28): Đọc thông tin, em hãy nêu đặc điểm khí hậu của vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ.
Hướng dẫn trả lời chi tiết:
- Vùng có khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa, có mùa đông lạnh nhất cả nước.
- Mùa đông: Kéo dài từ tháng 11 đến tháng 3 năm sau, thời tiết lạnh, mưa phun ẩm ướt. Ở vùng núi cao nhiệt độ giảm sâu, có thể xuống dưới 0 độ C và xuất hiện băng tuyết.
- Mùa hạ: Nóng, mưa nhiều.
4. Sông hồ
Câu hỏi (Trang 28): Quan sát hình 2, em hãy kể tên một số sông và hồ lớn ở vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ.
Hướng dẫn trả lời chi tiết:
- Các sông lớn: Sông Hồng (đoạn chảy qua vùng còn gọi là sông Thao), sông Đà, sông Lô, sông Chảy, sông Thương, sông Cầu.
- Các hồ lớn: Hồ Ba Bể (Bắc Kạn), hồ Thác Bà (Yên Bái), hồ Hòa Bình (Hòa Bình).
III. PHẦN LUYỆN TẬP (Trang 29)
Câu 1: Hoàn thành sơ đồ theo gợi ý dưới đây vào vở ghi:
[Đặc điểm thiên nhiên vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ] -> [Địa hình] / [Khí hậu] / [Sông hồ]
Hướng dẫn đáp án chuẩn:
- 1. Địa hình: Có nhiều dãy núi cao, đồ sộ (Tây Bắc) và các dãy núi hình cánh cung (Đông Bắc). Vùng chuyển tiếp có địa hình đồi bát úp.
- 2. Khí hậu: Nhiệt đới ẩm gió mùa, có mùa đông lạnh nhất cả nước. Vùng núi cao có băng tuyết vào mùa đông.
- 3. Sông hồ: Nhiều sông lớn (Sông Hồng, sông Đà, sông Lô) có khả năng phát triển thủy điện; có nhiều hồ lớn (hồ Ba Bể, hồ Thác Bà).
Câu 2: Lựa chọn một đặc điểm thiên nhiên (địa hình, khí hậu hoặc sông hồ) ở vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ để mô tả lại theo cách của em.
Bài làm mẫu hay (Chọn mô tả Địa hình vùng Trung du):
“Địa hình vùng Trung du Bắc Bộ rất đặc biệt và thơ mộng. Nơi đây là vùng đất chuyển tiếp giữa miền núi cao và đồng bằng phẳng lặng. Các ngọn đồi ở đây thấp, đỉnh đồi tròn thoải, đứng nhấp nhô nối tiếp nhau trông giống như những chiếc bát úp ngược giant. Trên các đồi cây, người dân thường trồng những bãi chè xanh mút tầm mắt hay những đồi cọ xòe ô che mát cả một góc trời.”
IV. PHẦN VẬN DỤNG (Trang 29)
Câu hỏi: Tìm hiểu và ghi lại một số biện pháp để bảo vệ thiên nhiên hoặc phòng chống thiên tai ở vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ.
Hướng dẫn trả lời chi tiết:
Các em có thể ghi lại các biện pháp thiết thực sau vào vở:
- Tăng cường trồng rừng đầu nguồn, bảo vệ rừng tự nhiên, không chặt phá rừng trái phép.
- Không khai thác khoáng sản và tài nguyên thiên nhiên một cách bừa bãi.
- Tuyên truyền cho mọi người nâng cao ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường, không xả rác xuống sông, hồ.
- Xây dựng các công trình kiên cố, chủ động di dời dân cư khỏi những nơi có nguy cơ cao xảy ra sạt lở đất, lũ quét khi mùa mưa bão đến.
Lời khuyên cho học sinh: Các em hãy đọc kỹ lược đồ hình 2 trong SGK để vừa học lý thuyết vừa rèn luyện kỹ năng đọc bản đồ/lược đồ nhé. Chúc các em học tốt môn Lịch sử và Địa lý 4!