Hướng Dẫn Giải Chi Tiết Bài 14: Phản Xạ Âm, Chống Ô Nhiễm Tiếng Ồn – KHTN 7 (Kết Nối Tri Thức)
Chào các em học sinh! Thầy/cô rất vui được đồng hành cùng các em trong bài học hôm nay. Bài 14 môn Khoa học tự nhiên 7 thuộc bộ sách “Kết nối tri thức với cuộc sống” sẽ giúp các em hiểu rõ thế nào là hiện tượng phản xạ âm, tiếng vang, cách phân biệt vật phản xạ âm tốt – kém và các biện pháp chống ô nhiễm tiếng ồn. Dưới đây là bài hướng dẫn lý thuyết và lời giải chi tiết từng câu hỏi trong SGK để các em tham khảo và ghi chép thật chính xác vào vở.
I. Kiến Thức Trọng Tâm Cần Nắm Vững
- Sự phản xạ âm: Âm dội lại khi gặp một mặt chắn gọi là âm phản xạ.
- Tiếng vang: Là âm phản xạ nghe được cách âm trực tiếp một khoảng thời gian tối thiểu là 1/15 giây.
- Vật phản xạ âm tốt (hấp thụ âm kém): Các vật cứng, có bề mặt nhẵn, phẳng (ví dụ: mặt gương, tấm kim loại, tường gạch phẳng, gạch men).
- Vật phản xạ âm kém (hấp thụ âm tốt): Các vật mềm, xốp, có bề mặt gồ ghề (ví dụ: tấm xốp, rèm nhung, dạ, đệm mút, vải xù).
- Ô nhiễm tiếng ồn: Xảy ra khi tiếng ồn to và kéo dài, gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe và hoạt động bình thường của con người.
- Biện pháp chống ô nhiễm tiếng ồn:
- Tác động vào nguồn âm (giảm độ to của nguồn âm).
- Phân tán âm trên đường truyền (trồng nhiều cây xanh).
- Ngăn chặn sự truyền âm (sử dụng vật liệu cách âm, tường dầy, cổng kín).
II. Hướng Dẫn Giải Bài Tập Trong SGK Khoa Học Tự Nhiên 7 – Kết Nối Tri Thức
1. Hoạt động trang 72 (Mục I – Phản xạ âm và Tiếng vang)
Câu hỏi: Trong các trường hợp dưới đây, trường hợp nào có tiếng vang? Giải thích.
a) Nói to trong phòng học rộng không có đồ đạc.
b) Nói to ở bờ vực núi cao.
Lời giải chi tiết:
Đáp án: Trường hợp b (Nói to ở bờ vực núi cao) chắc chắn có tiếng vang rõ rệt. Trường hợp a tùy thuộc vào kích thước phòng học nhưng thông thường dễ nghe thấy tiếng vang nếu phòng đủ rộng.
Giải thích từng trường hợp:
- Trường hợp a: Khi nói trong phòng rộng không có đồ đạc, âm truyền đến tường phòng và dội lại. Nếu khoảng cách từ người nói đến tường đủ lớn (lớn hơn khoảng 11,3m) sao cho thời gian âm phản xạ truyền về đến tai muộn hơn âm phát ra trực tiếp ít nhất 1/15 giây thì ta sẽ nghe được tiếng vang.
- Trường hợp b: Ở bờ vực núi cao, khoảng cách từ người nói đến vách núi rất lớn (thường vài chục đến hàng trăm mét). Âm truyền đi gặp vách núi dội lại mất một khoảng thời gian lớn hơn 1/15 giây nên tai ta nghe được âm trực tiếp trước, sau đó nghe rõ âm phản xạ dội lại. Đó chính là tiếng vang.
2. Câu hỏi trang 73 (Mục II – Vật phản xạ âm tốt và vật phản xạ âm kém)
Câu hỏi: Trong các vật sau: Tấm xốp, mặt gương, tấm gỗ phẳng, đệm mút, tấm kim loại nhẵn, rèm nhung. Vật nào phản xạ âm tốt, vật nào phản xạ âm kém?
Lời giải chi tiết:
Để phân loại, ta căn cứ vào đặc điểm bề mặt và cấu tạo của vật:
- Vật phản xạ âm tốt (cứng, nhẵn, phẳng): Mặt gương, tấm gỗ phẳng, tấm kim loại nhẵn.
- Vật phản xạ âm kém (mềm, xốp, gồ ghề): Tấm xốp, đệm mút, rèm nhung.
3. Câu hỏi và Hoạt động trang 74 (Mục III – Ô nhiễm tiếng ồn)
Câu hỏi 1: Chỉ ra những hình ảnh mô tả hiện tượng ô nhiễm tiếng ồn trong SGK và nêu tác hại của tiếng ồn đó đối với sức khỏe con người.
Lời giải chi tiết:
Các hiện tượng gây ô nhiễm tiếng ồn thường gặp:
- Tiếng ồn từ công trường xây dựng (máy khoan, máy đầm) kéo dài gần khu dân cư.
- Tiếng còi xe, tiếng động cơ giao thông giờ cao điểm trên đường phố.
- Tiếng hát karaoke công suất lớn phát ra muộn ban đêm.
Tác hại đối với sức khỏe: Tiếng ồn to và kéo dài gây mệt mỏi, căng thẳng thần kinh, suy giảm thính lực (lãng tai), mất ngủ, đau đầu, tăng huyết áp và ảnh hưởng xấu đến năng suất làm việc, học tập.
Câu hỏi 2: Nêu một số biện pháp chống ô nhiễm tiếng ồn tại trường học hoặc gia đình em.
💡 Gợi ý lựa chọn tốt nhất cho: Sản Phẩm Đề Xuất
Đang có chương trình ưu đãi và giảm giá độc quyền trên VPBank - Vay Tín chấp. Khám phá ngay!
Xem Chi Tiết & Nhận Ưu Đãi →Lời giải chi tiết:
TẠI TRƯỜNG HỌC:
- Trồng thêm nhiều cây xanh quanh khuôn viên trường và hành lang lớp học để phân tán tiếng ồn.
- Nhắc nhở học sinh không đùa giỡn, mất trật tự trong giờ học và giờ nghỉ.
- Lắp đặt cửa kính cách âm cho các phòng học gần mặt đường giao thông.
TẠI GIA ĐÌNH:
- Tắt các thiết bị điện tử (tivi, radio) khi không sử dụng; không mở âm thanh quá to.
- Treo rèm vải dày, đệm cao su hoặc xốp dán tường ở phòng ngủ/phòng đọc sách để hấp thụ âm tốt hơn.
- Đóng cửa phòng khi bên ngoài có tiếng ồn lớn.
III. Bài Tập Củng Cố Vận Dụng Tính Toán (Mẫu Chuẩn)
Đề bài: Một người đứng trước một vách đá phẳng, thẳng đứng và hô to một tiếng. Sau 0,4 giây kể từ khi hô, người đó nghe thấy âm phản xạ (tiếng vang) dội lại từ vách đá. Biết vận tốc truyền âm trong không khí là 340 m/s. Tính khoảng cách từ người đó đến vách đá.
Hướng dẫn giải chi tiết (Học sinh chép đúng các bước này vào vở):
Tóm tắt đề bài:
Thời gian âm đi và về: t = 0,4 s
Vận tốc truyền âm: v = 340 m/s
Tính khoảng cách từ người đến vách đá: s = ? (m)
Bài giải:
Quãng đường âm đã truyền đi từ lúc người hô đến khi âm gặp vách đá và dội lại đến tai người là:
Stổng = v × t = 340 × 0,4 = 136 (m)
Vì âm truyền từ người đến vách đá rồi phản xạ ngược lại từ vách đá về tai người nên quãng đường âm đi gấp 2 lần khoảng cách từ người đến vách đá.
Khoảng cách từ người đến vách đá là:
s = Stổng / 2 = 136 / 2 = 68 (m)
Đáp số: 68 mét.
Chúc các em học tốt và luôn đạt điểm cao trong môn Khoa học tự nhiên 7!