ĐỀ KIỂM TRA HỌC KÌ 1 NGỮ VĂN 7 – SÁCH KẾT NỐI TRI THỨC VỚI CUỘC SỐNG
Thầy/Cô chào các em học sinh Lớp 7! Để chuẩn bị tốt cho kì thi học kì 1 môn Ngữ văn theo chương trình sách giáo khoa “Kết nối tri thức với cuộc sống”, dưới đây là đề thi minh họa cấu trúc chuẩn Bộ Giáo dục và Đào tạo kèm đáp án, dàn ý và bài làm mẫu chi tiết từng bước. Các em hãy đọc kỹ và chép lại cẩn thận vào vở để ôn tập nhé!
ĐỀ BÀI
PHẦN I: ĐỌC HIỂU (6,0 ĐIỂM)
Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu:
“Tôi quay lại nhìn con cừu. Nó đứng yên, mắt nhắm lại, vẻ nhẫn nại đến kỳ lạ. Đàn cừu cứ thế đi qua, con nọ nối đuôi con kia, im lặng và trật tự. Tôi nhận ra rằng tự nhiên có một nhịp điệu riêng, một sự bình thản mà con người đôi khi vì vội vã đã quên mất. Đứng giữa cánh đồng bao la, nghe tiếng gió thổi qua ngọn cỏ và tiếng chuông đeo ở cổ con cừu đầu đàn vang lên từng tiếng nhịp nhàng, tôi thấy lòng mình dịu lại, lắng sâu…”
(Trích ngữ liệu đọc mở rộng – Chủ đề Bầu trời tuổi thơ / Màu sắc trăm miền, Ngữ văn 7 Kết nối tri thức)
Câu 1 (0,5 điểm): Đoạn trích trên được viết theo phương thức biểu đạt chính nào?
Câu 2 (0,5 điểm): Tìm 02 từ láy được sử dụng trong đoạn trích trên.
Câu 3 (1,0 điểm): Xác định thành phần trạng ngữ trong câu văn sau và nêu tác dụng của nó: “Đứng giữa cánh đồng bao la, nghe tiếng gió thổi qua ngọn cỏ và tiếng chuông đeo ở cổ con cừu đầu đàn vang lên từng tiếng nhịp nhàng, tôi thấy lòng mình dịu lại, lắng sâu…”
Câu 4 (1,0 điểm): Nhân vật “tôi” đã nhận ra điều gì khi quan sát con cừu và thiên nhiên?
Câu 5 (1,5 điểm): Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ liệt kê trong câu văn: “…nghe tiếng gió thổi qua ngọn cỏ và tiếng chuông đeo ở cổ con cừu đầu đàn vang lên từng tiếng nhịp nhàng…”
Câu 6 (1,5 điểm): Từ nội dung đoạn trích, em rút ra bài học gì về thái độ sống của bản thân đối với thiên nhiên và cuộc sống xung quanh? (Viết đoạn văn ngắn từ 3 – 5 câu).
PHẦN II: VIẾT (4,0 ĐIỂM)
Đề bài: Em hãy viết một bài văn ngắn (khoảng 400 đến 500 chữ) phân tích đặc điểm nhân vật An trong đoạn trích “Đi lấy mật” (trích tiểu thuyết Đất rừng phương Nam của nhà văn Đoàn Giỏi – Bài 1: Bầu trời tuổi thơ, Ngữ văn 7, Tập một, NXB Giáo dục Việt Nam).
💡 Gợi ý lựa chọn tốt nhất cho: Sản Phẩm Đề Xuất
Đang có chương trình ưu đãi và giảm giá độc quyền trên MB THỦ ĐÔ. Khám phá ngay!
Xem Chi Tiết & Nhận Ưu Đãi →—
HƯỚNG DẪN GIẢI VÀ ĐÁP ÁN CHI TIẾT
PHẦN I: ĐỌC HIỂU (6,0 ĐIỂM)
Câu 1 (0,5 điểm):
- Đáp án: Phương thức biểu đạt chính là Tự sự (kết hợp miêu tả và biểu cảm).
Câu 2 (0,5 điểm):
- Đáp án: Học sinh chỉ cần nêu đúng 2 trong số các từ láy sau: nhẫn nại, nhịp nhàng, vội vã.
Câu 3 (1,0 điểm):
- Trạng ngữ: “Đứng giữa cánh đồng bao la, nghe tiếng gió thổi qua ngọn cỏ và tiếng chuông đeo ở cổ con cừu đầu đàn vang lên từng tiếng nhịp nhàng”.
- Tác dụng: Bổ sung thông tin về không gian, hoàn cảnh và điều kiện diễn ra hành động, tâm trạng của nhân vật “tôi”; giúp câu văn thêm sinh động, chi tiết.
Câu 4 (1,0 điểm):
- Đáp án: Nhân vật “tôi” nhận ra rằng: Tự nhiên có một nhịp điệu riêng, một sự bình thản mà con người đôi khi vì vội vã đã quên mất.
Câu 5 (1,5 điểm):
- Biện pháp tu từ: Liệt kê (tiếng gió thổi qua ngọn cỏ, tiếng chuông đeo ở cổ con cừu).
- Tác dụng:
- Diễn tả phong phú, chi tiết các âm thanh thanh bình, nhẹ nhàng của thiên nhiên và đời sống vùng đồng quê.
- Làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho lời văn.
- Thấy được sự tinh tế trong tâm hồn nhân vật “tôi” khi biết lắng nghe và cảm nhận thiên nhiên.
Câu 6 (1,5 điểm):
- Gợi ý trả lời:
- Cần biết sống chậm lại để cảm nhận vẻ đẹp của thiên nhiên và cuộc sống xung quanh.
- Biết yêu thương, trân trọng môi trường tự nhiên và sống hòa hợp với thiên nhiên.
- Giữ cho tâm hồn luôn bình yên, tránh bị cuốn theo những vội vã, xô bồ của đời sống.
—
PHẦN II: VIẾT (4,0 ĐIỂM)
1. Dàn ý chi tiết
- Mở bài (0,5 điểm):
- Giới thiệu tác giả Đoàn Giỏi và đoạn trích “Đi lấy mật” (SGK Ngữ văn 7 Kết nối tri thức).
- Giới thiệu nhân vật An – một cậu bé tinh tế, ham học hỏi và yêu thiên nhiên đất rừng phương Nam.
- Thân bài (3,0 điểm):
- Đặc điểm 1: Cậu bé có tâm hồn tinh tế, yêu thiên nhiên:
- An biết quan sát, cảm nhận vẻ đẹp kỳ thú của rừng U Minh (ánh nắng, không khí, màu sắc hoa tràm, âm thanh của loài chim…).
- Cảm nhận thiên nhiên bằng nhiều giác quan.
- Đặc điểm 2: Cậu bé thông minh, ham học hỏi và ngoan ngoãn:
- Luôn lắng nghe lời tía nuôi (ba nuôi) và chú ý quan sát cách người lớn đi rừng.
- Nhớ lại những kiến thức đã đọc trong sách vở để so sánh, kiểm chứng với thực tế (như cách người dân làm kèo cho ong làm tổ).
- Biết hỏi đúng lúc, kính trọng tía nuôi và yêu mến bạn đồng hành (Cò).
- Đánh giá nghệ thuật xây dựng nhân vật:
- Nghệ thuật miêu tả tâm lý qua hành động, suy nghĩ.
- Ngôn ngữ tự nhiên, đậm chất Nam Bộ.
- Đặc điểm 1: Cậu bé có tâm hồn tinh tế, yêu thiên nhiên:
- Kết bài (0,5 điểm):
- Khẳng định vẻ đẹp nhân vật An.
- Nêu cảm nghĩ cá nhân về nhân vật và bài học rút ra cho bản thân.
2. Bài văn mẫu chuẩn kiến thức sách Kết nối tri thức
Trong chương trình Ngữ văn 7 (bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống), đoạn trích “Đi lấy mật” rút từ tiểu thuyết Đất rừng phương Nam của nhà văn Đoàn Giỏi đã để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng người đọc. Qua chuyến đi rừng cùng tía nuôi và Cò, nhân vật An hiện lên là một cậu bé ngoan ngoãn, tinh tế và có tình yêu thiên nhiên tha thiết.
Trước hết, An là một cậu bé có khả năng quan sát nhạy bén và tâm hồn nhạy cảm trước vẻ đẹp của thiên nhiên. Khi bước chân vào rừng U Minh, An không chỉ đi mà còn lắng nghe và cảm nhận từng biến chuyển nhỏ nhất của vạn vật. Cậu nhận ra ánh nắng muôn hồng ngàn tía, hương thơm ngát của hoa tràm và sự sống náo nhiệt của các loài chim, loài bướm. Sự quan sát tinh tế ấy xuất phát từ một tình yêu thiên nhiên trong trẻo của một tâm hồn tuổi thơ đầy mộng mơ.
Không chỉ vậy, An còn là cậu bé thông minh và vô cùng ham học hỏi. Trên đường đi lấy mật, An luôn chú ý Quan sát từng hành động của tía nuôi. Khi nghe tía giảng giải về cách làm kèo cho ong làm tổ, An đã liên hệ ngay với những kiến thức mình từng học, đọc qua sách vở. Việc đối chiếu giữa lý thuyết trong sách và thực tế đời sống cho thấy An là một đứa trẻ có tư duy sắc bén, biết kết hợp học đi đôi với hành. Cậu cũng rất khiêm tốn, lễ phép khi trò chuyện với tía nuôi và luôn cởi mở với bạn Cò.
Bằng nghệ thuật miêu tả tâm lý qua lời nói, suy nghĩ nội tâm cùng ngôn ngữ đậm đà sắc thái Nam Bộ, nhà văn Đoàn Giỏi đã khắc họa thành công nhân vật An. An chính là đại diện cho hình ảnh thế hệ trẻ thiếu nhi Việt Nam: hồn nhiên, yêu thiên nhiên và luôn khao khát khám phá thế giới rộng lớn.
Qua nhân vật An trong đoạn trích “Đi lấy mật”, em thêm yêu mến vẻ đẹp hoang sơ của đất rừng phương Nam và tự nhắc nhở bản thân cần chủ động học hỏi, nâng cao vốn sống cũng như biết trân trọng môi trường tự nhiên xung quanh.