BÀI HƯỚNG DẪN GIẢI VÀ ĐỀ KIỂM TRA HỌC KÌ 2 NGỮ VĂN 6
Bộ sách: Kết nối tri thức với cuộc sống
Chào các em học sinh lớp 6! Để giúp các em ôn tập và làm bài thi Học kì 2 đạt kết quả cao nhất, thầy/cô đã biên soạn đề kiểm tra chuẩn cấu trúc Ngữ văn 6 theo bộ sách “Kết nối tri thức với cuộc sống”. Bài viết bao gồm đề thi mẫu, đáp án chi tiết từng bước (step-by-step) và thang điểm cụ thể để các em dễ dàng tra cứu, học tập và luyện viết.
PHẦN 1: ĐỀ KIỂM TRA HỌC KÌ 2 MON NGỮ VĂN 6
Thời gian làm bài: 90 phút
I. ĐỌC HIỂU (6.0 điểm)
Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:
“Mặt Trời lặn xuống dưới rặng núi phía tây, ánh hoàng hôn đỏ rực bao phủ khắp không gian. Một hạt giống nhỏ rơi xuống kẽ nứt của hòn đá khô gầy. Hạt giống cảm thấy tủi thân vì các bạn hạt giống khác đều được rơi xuống những mảnh đất màu mỡ, được chăm sóc bởi những giọt sương đêm mượt mà. Tuy nhiên, hạt giống nhỏ không gục ngã. Nó tự nhủ: “Dù ở đâu, mình cũng phải nỗ lực vươn lên!”.
Mỗi ngày, hạt giống kiên trì bám chặt rễ vào kẽ đá, chắt chiu từng giọt nước mưa hiếm hoi. Qua nhiều tháng ngày nỗ lực, hạt giống nhỏ đã đâm chồi, nảy lộc và vươn mình thành một cây xanh tươi tốt, tỏa bóng mát cho những lữ khách đi qua. Hòn đá xám xịt năm xưa giờ đây tràn đầy sức sống nhờ sắc xanh của cây nhỏ.”
(Trích Hạt giống và sức sống – Truyện ngụ ngôn chọn lọc)
Câu 1 (0.5 điểm): Đoạn trích trên được kể theo ngôi thứ mấy?
- A. Ngôi thứ nhất
- B. Ngôi thứ hai
- C. Ngôi thứ ba
- D. Ngôi thứ nhất phối hợp ngôi thứ ba
Câu 2 (0.5 điểm): Hạt giống nhỏ rơi vào vị trí nào?
- A. Mảnh đất phù sa màu mỡ
- B. Kẽ nứt của hòn đá khô gầy
- C. Khu vườn hoa rực rỡ
- D. Bờ sông rộng lớn
Câu 3 (0.5 điểm): Trong câu: “Mặt Trời lặn xuống dưới rặng núi phía tây, ánh hoàng hôn đỏ rực bao phủ khắp không gian.”, bộ phận nào là trạng ngữ?
- A. Mặt Trời lặn xuống
- B. dưới rặng núi phía tây
- C. ánh hoàng hôn đỏ rực
- D. bao phủ khắp không gian
Câu 4 (0.5 điểm): Phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích là gì?
- A. Tự sự
- B. Miêu tả
- C. Biểu cảm
- D. Nghị luận
Câu 5 (1.0 điểm): Tìm một từ mượn được sử dụng trong đoạn trích và giải thích nghĩa của từ đó.
Câu 6 (1.5 điểm): Hãy nêu bài học rút ra từ suy nghĩ và hành động của hạt giống nhỏ trong đoạn trích trên.
Câu 7 (1.5 điểm): Viết một đoạn văn ngắn (từ 3 đến 5 câu) ghi lại cảm nghĩ của em về hình ảnh hạt giống nhỏ trong đoạn trích.
II. VIẾT (4.0 điểm)
Bám sát chủ đề Bài 8: Khác biệt và gần gũi và Bài 9: Trái Đất – Ngôi nhà chung trong sách Ngữ văn 6 Kết nối tri thức với cuộc sống, em hãy viết bài văn (khoảng 400 chữ) trình bày ý kiến của em về hiện tượng: “Nhiều bạn học sinh hiện nay vẫn còn thói quen vứt rác bừa bãi trong khuôn viên trường học”.
PHẦN 2: ĐÁP ÁN CHUẨN VÀ THANG ĐIỂM CHI TIẾT
I. ĐÁP ÁN PHẦN ĐỌC HIỂU (6.0 điểm)
Câu 1: Đáp án C (0.5 điểm) – Người kể chuyện giấu mình, gọi tên các nhân vật (ngôi thứ ba).
Câu 2: Đáp án B (0.5 điểm) – Kẽ nứt của hòn đá khô gầy.
Câu 3: Đáp án B (0.5 điểm) – “dưới rặng núi phía tây” là trạng ngữ chỉ nơi chốn.
![[SIÊU TO, CAO CẤP] Giấy vệ sinh treo tường TopGia thùng 10 12 8 6 bịch đa sắc, combo tiết kiệm 1280 tờ](https://media.canva.com/1/image-placeholder.png)
💡 Gợi ý lựa chọn tốt nhất cho: Sản Phẩm Đề Xuất
Đang có chương trình ưu đãi và giảm giá độc quyền trên [SIÊU TO, CAO CẤP] Giấy vệ sinh treo tường TopGia thùng 10 12 8 6 bịch đa sắc, combo tiết kiệm 1280 tờ. Khám phá ngay!
Xem Chi Tiết & Nhận Ưu Đãi →Câu 4: Đáp án A (0.5 điểm) – Phương thức biểu đạt chính là Tự sự (kể lại chuỗi sự việc của hạt giống).
Câu 5 (1.0 điểm):
- Học sinh chỉ ra từ mượn trong đoạn trích: “lữ khách” (Từ mượn Hán Việt) (0.5 điểm).
- Giải thích nghĩa: “Lữ khách” có nghĩa là người đi đường xa, khách đường xa (0.5 điểm).
Câu 6 (1.5 điểm):
Bài học rút ra cho bản thân học sinh (Trả lời đủ các ý sau để đạt điểm tối đa):
- Không gục ngã hay nản lòng trước hoàn cảnh khó khăn, thử thách trong cuộc sống (0.5 điểm).
- Luôn có ý chí, nghị lực, kiên trì nỗ lực vươn lên hoàn thiện bản thân (0.5 điểm).
- Sự nỗ lực của bản thân không chỉ giúp mình vượt qua khó khăn mà còn mang lại giá trị tốt đẹp cho cộng đồng, xã hội (0.5 điểm).
Câu 7 (1.5 điểm):
Học sinh hoàn thành đoạn văn từ 3 – 5 câu đảm bảo các yêu cầu:
- Đúng hình thức đoạn văn, dung lượng từ 3 – 5 câu (0.5 điểm).
- Nêu rõ cảm nghĩ: Khâm phục, trân trọng nghị lực vươn lên của hạt giống nhỏ (0.5 điểm).
- Diễn đạt trôi chảy, không sai lỗi chính tả, câu từ gãy gọn (0.5 điểm).
II. ĐÁP ÁN VÀ DÀN Ý CHI TIẾT PHẦN VIẾT (4.0 điểm)
1. Yêu cầu chung:
- Thể loại: Bài văn nghị luận trình bày ý kiến về một hiện tượng trong đời sống (Chương trình Ngữ văn 6 KNTT).
- Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận gồm 3 phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài.
- Lí lẽ rõ ràng, bằng chứng thuyết phục, diễn đạt truyền cảm.
2. Thang điểm và Hướng dẫn chi tiết từng phần:
a. Mở bài (0.5 điểm):
- Dẫn dắt và nêu hiện tượng cần nghị luận: Hiện tượng vứt rác bừa bãi của một số bạn học sinh trong khuôn viên trường học.
- Nêu rõ quan điểm của cá nhân: Đây là một thói quen xấu, đáng chê trách và cần phải khắc phục ngay.
b. Thân bài (2.5 điểm):
Học sinh cần trình bày theo các bước logic sau:
- Thực trạng của hiện tượng (0.5 điểm): Ở nhiều trường học, sau giờ ra chơi hay giờ tan học, rác thải như vỏ bánh kẹo, chai nhựa, hộp sữa… vứt rải rác ở sân trường, gầm bàn, hộc tủ, hành lang lớp học.
- Nguyên nhân (0.5 điểm):
- Nguyên nhân chủ quan: Ý thức bảo vệ môi trường của một số bạn học sinh còn kém, có tính lười biếng, ỉ 赖 vào lao công.
- Nguyên nhân khách quan: Việc nhắc nhở, xử phạt của nhà trường đôi khi chưa đủ nghiêm khắc; thùng rác ở một số nơi chưa bố trí hợp lí.
- Hậu quả (0.75 điểm):
- Làm mất đi cảnh quan xanh – sạch – đẹp của trường học.
- Gây ô nhiễm môi trường, phát sinh vi khuẩn, ảnh hưởng xấu đến sức khỏe của học sinh và thầy cô.
- Tạo thành thói quen xấu, ảnh hưởng tới nhân cách và hình ảnh của người học sinh.
- Giải pháp khắc phục (0.75 điểm):
- Mỗi học sinh cần tự nâng cao ý thức: Bỏ rác đúng nơi quy định, tham gia phong trào kế hoạch nhỏ, phân loại rác.
- Nhà trường và Liên đội cần tăng cường tuyên truyền, đặt thêm thùng rác và có hình thức thưởng – phạt nghiêm minh.
c. Kết bài (0.5 điểm):
- Khẳng định lại ý kiến: Vứt rác bừa bãi là hành vi cần loại bỏ triệt để.
- Rút ra bài học hành động cho bản thân: “Hãy giữ gìn trường học sạch đẹp như chính ngôi nhà của mình”.
d. Chính tả, ngữ pháp, sáng tạo (0.5 điểm):
- Viết đúng chính tả, không mắc lỗi dùng từ, đặt câu (0.25 điểm).
- Bài viết có góc nhìn mới mẻ, lời văn giàu sức thuyết phục (0.25 điểm).
BÀI VĂN MẪU THAM KHẢO CHO HỌC SINH LỚP 6
Môi trường học đường là nơi chúng ta gắn bó hằng ngày để học tập và rèn luyện. Một ngôi trường xanh – sạch – đẹp không chỉ giúp tâm trạng học tập thoải mái mà còn bảo vệ sức khỏe của mọi người. Tuy nhiên, hiện nay có một hiện tượng đáng chê trách đang diễn ra phổ biến ở nhiều trường học: thói quen vứt rác bừa bãi của một số bạn học sinh.
Dạo một vòng quanh sân trường sau giờ ra chơi, không khó để chúng ta bắt gặp những chiếc vỏ bánh kẹo, hộp sữa đã qua sử dụng hay túi nilon vứt rải rác trên ghế đá, dưới gốc cây. Nguy hại hơn, nhiều bạn còn nhét rác vào hộc bàn, góc lớp hay hành lang. Mặc dù nhà trường đã bố trí rất nhiều thùng rác phân loại ở khắp nơi, nhưng hành vi xả rác tùy tiện vẫn cứ tiếp diễn.
Nguyên nhân chính của hiện tượng này bắt nguồn từ ý thức kém và tính lười biếng của một bộ phận học sinh. Nhiều bạn cho rằng việc dọn dẹp là trách nhiệm của cô chú lao công chứ không phải của mình. Bên cạnh đó, thói quen tiện tay và tâm lí “mình vứt một cái chắc không sao” đã khiến hành vi xấu này lan rộng.
Hậu quả của việc vứt rác bừa bãi là vô cùng nghiêm trọng. Trước hết, nó làm mất đi vẻ đẹp mỹ quan của môi trường học đường. Rác thải lâu ngày bốc mùi hôi hám, thu hút ruồi muỗi, làm lan truyền dịch bệnh, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của thầy cô và học sinh. Đáng buồn hơn, thói quen xả rác bừa bãi phản ánh nét sống thiếu văn minh, làm giảm đi giá trị đạo đức của người học sinh dưới mái trường.
Để khắc phục hiện tượng này, mỗi học sinh chúng ta cần tự nâng cao ý thức giác ngộ. Hãy bắt đầu từ hành động nhỏ nhất: “Thấy rác là nhặt, bỏ rác đúng nơi quy định”. Liên đội và nhà trường cần đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền về bảo vệ môi trường, tổ chức phong trào “Lớp học xanh”, đồng thời có những hình thức xử lí nghiêm túc đối với các trường hợp cố tình vi phạm.
Trường học là ngôi nhà thứ hai của mỗi người. Giữ gìn trường học sạch đẹp chính là thể hiện sự tôn trọng thầy cô, bạn bè và chính bản thân mình. Em mong rằng mỗi bạn học sinh hãy chung tay hành động ngay hôm nay để giữ cho mái trường luôn ngát hương thơm và tràn đầy màu xanh.