LỚP 8

Đề thi học kì 1 Ngữ văn 8 SGK mới bám sát ma trận có đáp án chi tiết

🔍 Tìm kiếm thông tin tại khu vực Đà Nẵng:




HƯỚNG DẪN ÔN THI VÀ GIẢI ĐỀ THI HỌC KÌ 1 NGỮ VĂN 8 (SGK MỚI)

Chào các em học sinh Lớp 8 thân mến! Với tư cách là giáo viên bộ môn Ngữ văn, thầy/cô cung cấp cho các em bộ đề thi minh họa Học kì 1 bám sát Ma trận chuẩn của Bộ Giáo dục và Đào tạo (áp dụng chung cho các bộ sách Cánh Diều, Kết nối tri thức với cuộc sống, Chân trời sáng tạo). Đi kèm là đáp án và hướng dẫn giải chi tiết từng bước (Step-by-step) giúp các em rèn luyện kỹ năng làm bài và đạt điểm tối đa trong kỳ thi sắp tới.

PHẦN I: ĐỀ THI MINH HỌA HỌC KÌ 1 (THỜI GIAN LÀM BÀI: 90 PHÚT)

I. ĐỌC HIỂU (6.0 điểm)

Đọc đoạn thơ sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:

Lưng mẹ còng rồi
Cau thì vẫn thẳng
Cau – ngọn xanh rờn
Mẹ – đầu bạc trắng.

Cau ngày càng cao
Mẹ ngày một thấp
Cau gần với giời
Mẹ thì gần đất!

Một miếng cau khô
Khô gầy như mẹ
Con nâng trên tay
Không cầm được lệ.

(Trích “Mẹ”, Đỗ Trung Lai, Sách giáo khoa Ngữ văn 8, Tập 1)

Câu 1 (0.5 điểm): Đoạn thơ trên được viết theo thể thơ nào?

Câu 2 (0.5 điểm): Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn thơ.

Câu 3 (1.0 điểm): Tìm những hình ảnh, từ ngữ đối lập giữa “cau” và “mẹ” trong hai khổ thơ đầu.

Câu 4 (1.0 điểm): Nêu tác dụng của biện pháp nghệ thuật so sánh trong hai câu thơ: “Một miếng cau khô / Khô gầy như mẹ”.

Câu 5 (1.5 điểm): Tình cảm của tác giả đối với mẹ được thể hiện như thế nào qua khổ thơ cuối?

Câu 6 (1.5 điểm): Từ nội dung bài thơ, em hãy rút ra bài học về nghĩa vụ làm con đối với cha mẹ (viết đoạn văn ngắn từ 3 đến 5 câu).

II. VIẾT (4.0 điểm)

Viết một bài văn ngắn (khoảng 400 đến 500 chữ) phân tích bài thơ “Mẹ” của nhà thơ Đỗ Trung Lai ở phần Đọc hiểu để làm rõ nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của tác phẩm.

PHẦN II: HƯỚNG DẪN GIẢI VÀ ĐÁP ÁN CHI TIẾT TỪNG BƯỚC

I. ĐÁP ÁN PHẦN ĐỌC HIỂU (6.0 điểm)

  1. Bước 1: Quan sát số lượng từ (tiếng) trong mỗi dòng thơ. Ta thấy mỗi dòng thơ đều gồm 4 tiếng.

    Bước 2: Kết luận thể thơ.

    Đáp án: Đoạn thơ được viết theo thể thơ 4 chữ (bốn chữ).

    [CHÍNH HÃNG ĐỘC QUYỀN] Tẩy Tế Bào Chết Body Dove Chăm Da Sáng Mịn 280G

    💡 Gợi ý lựa chọn tốt nhất cho: Sản Phẩm Đề Xuất

    Đang có chương trình ưu đãi và giảm giá độc quyền trên [CHÍNH HÃNG ĐỘC QUYỀN] Tẩy Tế Bào Chết Body Dove Chăm Da Sáng Mịn 280G. Khám phá ngay!

    Xem Chi Tiết & Nhận Ưu Đãi →

  2. Bước 1: Xác định mục đích viết chính của tác giả (bộc lộ suy tư, tình cảm xót xa hướng về người mẹ).

    Bước 2: Kết luận phương thức biểu đạt.

    Đáp án: Phương thức biểu đạt chính là Biểu cảm.

  3. Bước 1: Đọc lại 2 khổ thơ đầu và liệt kê các chi tiết so sánh tương phản giữa “cau” và “mẹ”.

    Bước 2: Trình bày rõ ràng các cặp hình ảnh đối lập:

    • Lưng mẹ còng – Cau vẫn thẳng.
    • Cau ngọn xanh rờn – Mẹ đầu bạc trắng.
    • Cau ngày càng cao – Mẹ ngày một thấp.
    • Cau gần với giời – Mẹ thì gần đất.

  4. Bước 1: Chỉ ra hình ảnh so sánh: Miếng cau khô – Khô gầy như mẹ.

    Bước 2: Phân tích hiệu quả nghệ thuật và nội dung:

    • Về nghệ thuật: Tăng sức gợi hình, gợi cảm, làm cho câu thơ sinh động, giàu hình ảnh.
    • Về nội dung: Khắc họa hình ảnh người mẹ đã già yếu, gầy gộc, héo hon theo năm tháng; đồng thời thể hiện sự thấu hiểu, thương xót vô hạn của người con.

  5. Bước 1: Đọc kĩ khổ 3, chú ý hành động “nâng trên tay” và cảm xúc “không cầm được lệ”.

    Bước 2: Diễn giải tình cảm tác giả:

    Tình cảm của tác giả là sự trân trọng, nâng niu từng kỉ niệm bên mẹ cùng nỗi đau đớn, xót xa, nghẹn ngào khi nhận ra mẹ đã già gầy và ngày càng tiến gần đến quy luật của tuổi tác.

  6. Bước 1: Xác định yêu cầu hình thức (đoạn văn 3-5 câu) và nội dung (bài học nghĩa vụ làm con).

    Bước 2: Viết đoạn văn ngắn gọn, đúng trọng tâm:

    Bài thơ nhắc nhở em về thời gian trôi qua nhanh chóng và cha mẹ ngày càng già đi. Là một người con, em nhận thức được mình phải luôn biết kính trọng, yêu thương và quan tâm đến cha mẹ mỗi ngày. Em hứa sẽ nỗ lực học tập tốt, ngoan ngoãn và giúp đỡ cha mẹ từ những việc nhỏ nhất để không làm cha mẹ phiền lòng.

II. HƯỚNG DẪN GIẢI PHẦN VIẾT (4.0 điểm)

Để đạt điểm cao trong bài văn phân tích tác phẩm thơ lớp 8, các em cần triển khai theo dàn ý chi tiết từng bước như sau:

  1. Mở bài (0.5 điểm):

    • Giới thiệu tác giả Đỗ Trung Lai và đề tài tình mẫu tử trong thơ ca.
    • Giới thiệu bài thơ “Mẹ” và nêu ấn tượng chung về tác phẩm (một bài thơ cảm động về sự xót xa của người con trước tuổi già của mẹ).

  2. Thân bài (3.0 điểm):

    • Bước 1: Phân tích các hình ảnh đối lập giữa “cau” và “mẹ” (Tập trung vào 2 khổ đầu). Phân tích sự tương phản giữa sự phát triển tự nhiên của cây cau (thẳng, xanh, cao) với sự tàn phai thể xác của mẹ (còng, bạc trắng, thấp, gần đất). Qua đó làm nổi bật quy luật khắc nghiệt của thời gian.
    • Bước 2: Phân tích cảm xúc xót xa của người con (Khổ cuối). Phân tích phép so sánh “miếng cau khô” với “mẹ”, hình ảnh “nâng trên tay” biểu thị sự trân trọng và “không cầm được lệ” thể hiện nỗi đau ngậm ngùi, xót xa đến nghẹn ngào.
    • Bước 3: Tổng kết nghệ thuật. Đánh giá thể thơ 4 chữ ngắn gọn, nhịp thơ trầm lắng, từ ngữ giản dị nhưng tinh tế, việc sử dụng thành công nghệ thuật đối lập và so sánh độc đáo.

  3. Kết bài (0.5 điểm):

    • Khẳng định lại giá trị nhân văn sâu sắc của bài thơ “Mẹ”.
    • Liên hệ bản thân về thái độ sống và trách nhiệm của người con đối với đấng sinh thành.
Lượt xem: 25