BÀI 1: LỊCH SỬ VÀ CUỘC SỐNG
Bộ sách: Kết nối tri thức với cuộc sống – Lịch sử và Địa lí 6 (Phần Lịch sử)
Chào các em học sinh! Cô/thầy rất vui được đồng hành cùng các em trong chương trình Lịch sử 6 sách Kết nối tri thức với cuộc sống. Bài học đầu tiên sẽ giúp các em hiểu rõ bản chất của Lịch sử, lý do vì sao chúng ta cần học môn học này và cách mà các nhà sử học khám phá quá khứ. Dưới đây là phần tổng hợp lý thuyết và hướng dẫn giải chi tiết các câu hỏi trong SGK để các em ghi chép và học tập hiệu quả nhất.
I. TỔNG HỢP LÝ THUYẾT TRỌNG TÂM
- 1. Lịch sử là gì?
- Lịch sử là những gì đã diễn ra trong quá khứ.
- Môn Lịch sử là khoa học tìm hiểu và dựng lại toàn bộ hoạt động của con người và xã hội loài người trong quá khứ.
- 2. Vì sao phải học lịch sử?
- Học lịch sử để biết được cội nguồn của bản thân, gia đình, dòng họ và dân tộc.
- Hiểu được quá trình lao động, dựng nước và giữ nước của cha ông.
- Rút ra những bài học kinh nghiệm của quá khứ phục vụ cho hiện tại và tương lai.
- 3. Khám phá quá khứ từ các nguồn tư liệu
- Tư liệu truyền miệng: Nhớ và kể lại qua các câu chuyện cổ tích, truyền thuyết, thần thoại…
- Tư liệu hiện vật: Những di tích, đồ vật của người xưa còn giữ lại được trong lòng đất hoặc trên mặt đất.
- Tư liệu chữ viết: Các bản ghi chép, sách, văn bản, văn khắc trên đá, đồng, lá cây, giấy…
II. HƯỚNG DẪN TRẢ LỜI CÂU HỎI TRONG BÀI HỌC
1. Mục 1: Lịch sử là gì? (Trang 9 SGK)
Câu hỏi: Em hiểu thế nào về từ “Lịch sử”? Lịch sử xã hội loài người là gì?
Trả lời chi tiết:
- Từ “Lịch sử”: Theo nghĩa hẹp, lịch sử là những gì đã diễn ra trong quá khứ của con người và vạn vật.
- Lịch sử xã hội loài người: Là toàn bộ những hoạt động của con người từ khi xuất hiện trên Trái Đất cho đến nay, bao gồm cả các sự kiện về kinh tế, văn hóa, xã hội và chính trị.
2. Mục 2: Vì sao phải học lịch sử? (Trang 10 SGK)
Câu hỏi: Dựa vào thông tin trong mục và Đoạn thơ của Bác Hồ, hãy cho biết vì sao phải học lịch sử?
“Dân ta phải biết sử ta / Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam” (Hồ Chí Minh)
Trả lời chi tiết:
Chúng ta phải học lịch sử vì các lý do sau:
- Biết tường gốc tích: Giúp chúng ta hiểu rõ nguồn gốc tổ tiên, quê hương, đất nước; biết được quá trình sinh sống, lao động và đấu tranh của dân tộc Việt Nam.
- Biết ơn thế hệ đi trước: Giúp chúng ta trân trọng những gì đang có, nhớ ơn các thế hệ cha ông đã có công dựng nước và giữ nước.
- Rút ra bài học: Giúp chúng ta tiếp thu những kinh nghiệm quý báu của quá khứ để vận dụng vào cuộc sống hiện tại và xây dựng tương lai.
3. Mục 3: Khám phá quá khứ từ các nguồn tư liệu (Trang 10 – 11 SGK)
Câu hỏi: Hãy cho biết tư liệu lịch sử là gì? Có mấy loại tư liệu lịch sử và ý nghĩa của từng loại?
💡 Gợi ý lựa chọn tốt nhất cho: Sản Phẩm Đề Xuất
Đang có chương trình ưu đãi và giảm giá độc quyền trên Combo 12 Hộp 600 Chiếc Tăm Chỉ Nha Khoa Xỉa Răng, Vệ Sinh Sạch Sẽ Kẽ Răng Chân Nướu Chăm Sóc Răng Miệng HD66. Khám phá ngay!
Xem Chi Tiết & Nhận Ưu Đãi →Trả lời chi tiết:
Tư liệu lịch sử là những dấu tích của người xưa còn lưu giữ lại dưới nhiều hình thức khác nhau.
Có 3 loại tư liệu lịch sử chính:
- Tư liệu truyền miệng: Gồm ca dao, dân ca, thần thoại, truyền thuyết… Ý nghĩa: Cung cấp thông tin gián tiếp về quá khứ qua trí nhớ và lời kể của nhiều thế hệ.
- Tư liệu hiện vật: Gồm công cụ lao động, di tích kiến trúc, vũ khí, đồ trang sức… Ý nghĩa: Là nguồn tư liệu chân thực, khách quan giúp bổ sung hoặc kiểm chứng các nguồn tư liệu khác.
- Tư liệu chữ viết: Gồm văn khắc trên đá/đồng, sách vở, nhật ký, tài liệu ghi chép… Ý nghĩa: Khái quát và phản ánh tương đối đầy đủ, rõ ràng về các sự kiện lịch sử.
III. HƯỚNG DẪN GIẢI BÀI TẬP LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG (TRANG 11 SGK)
Bài 1 (Luyện tập):
Đề bài: Sự khác nhau giữa lịch sử một con người và lịch sử xã hội loài người là gì?
Trả lời chi tiết:
- Lịch sử một con người: Là quá trình sinh ra, lớn lên, trưởng thành, già đi và mất đi của cá nhân đó. Nó chỉ ảnh hưởng và phạm vi liên quan nhỏ hẹp đến gia đình, người thân.
- Lịch sử xã hội loài người: Là quá trình phát triển liên tục của cả cộng đồng con người qua các thời kỳ, bao gồm sự biến đổi về kinh tế, xã hội, văn hóa, khoa học từ khi loài người xuất hiện đến nay. Nó mang tính cộng đồng và quy mô toàn cầu.
Bài 2 (Luyện tập):
Đề bài: Các hình ảnh sau thuộc loại tư liệu lịch sử nào? (Hình 1: Bia Tiến sĩ tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám; Hình 2: Truyện cổ tích Bánh chưng bánh giầy; Hình 3: Trống đồng Đông Sơn).
Trả lời chi tiết:
- Bia Tiến sĩ tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám: Thuộc tư liệu chữ viết (vì có chữ khắc trên đá) đồng thời cũng là tư liệu hiện vật (tấm bia đá).
- Truyện Bánh chưng bánh giầy: Thuộc tư liệu truyền miệng (được lưu truyền qua lời kể giữa các thế hệ).
- Trống đồng Đông Sơn: Thuộc tư liệu hiện vật (di vật bằng đồng do người cổ đại chế tạo còn sót lại).
Bài 3 (Vận dụng):
Đề bài: Hãy tìm hiểu và trình bày ngắn gọn về lịch sử ngôi trường em đang học hoặc lịch sử nơi em đang sinh sống.
Trả lời bài mẫu (Ví dụ về lịch sử ngôi trường):
Trường THCS [Tên trường em] được thành lập vào năm [Năm thành lập, ví dụ: 1995]. Ban đầu, trường chỉ có [Số lượng] phòng học với cơ sở vật chất còn thiếu thiếu. Qua hơn [Số năm] năm phát triển, nhờ sự quan tâm của chính quyền và sự nỗ lực của các thầy cô giáo, trường em hiện nay đã được xây dựng khang trang với đầy đủ phòng học, phòng máy tính và sân chơi. Trường đã đào tạo nhiều thế hệ học sinh giỏi, đóng góp cho sự phát triển của quê hương. Em rất tự hào khi được học tập dưới mái trường này.
Lời khuyên dành cho học sinh: Các em hãy tham khảo đáp án trên, đối chiếu với kiến thức thầy cô giảng trên lớp để hoàn thành vở ghi và chuẩn bị bài thật tốt nhé!