BÀI 4: PHÂN TỬ – ĐƠN CHẤT – HỢP CHẤT
(Bộ sách Khoa học tự nhiên 7 – Kết nối tri thức với cuộc sống)
I. TÓM TẮT KIẾN THỨC TRỌNG TÂM
- Phân tử: Là hạt đại diện cho chất, gồm một số nguyên tử liên kết với nhau và thể hiện đầy đủ tính chất hóa học của chất.
- Khối lượng phân tử: Bằng tổng khối lượng của các nguyên tử có trong phân tử. Đơn vị tính là amu.
- Đơn chất: Là những chất được tạo nên từ một nguyên tố hóa học (Ví dụ: khí oxygen $O_2$, khí nitrogen $N_2$, kim loại đồng $Cu$,…).
- Hợp chất: Là những chất được tạo nên từ hai hay nhiều nguyên tố hóa học (Ví dụ: nước $H_2O$, khí carbon dioxide $CO_2$, muối ăn $NaCl$,…).
II. HƯỚNG DẪN GIẢI BÀI TẬP SGK CỤ THỂ VÀ CHÍNH XÁC
1. Câu hỏi Mở đầu (Trang 22 SGK KHTN 7)
Đề bài: Mọi chất đều được tạo nên từ các nguyên tử. Làm thế nào từ các nguyên tử lại tạo ra được vô số chất khác nhau?
Lời giải chi tiết:
Các nguyên tử của cùng một nguyên tố hoặc của các nguyên tố hóa học khác nhau có thể liên kết với nhau theo các tỉ lệ và thứ tự khác nhau để tạo thành các phân tử. Do cách liên kết và số lượng nguyên tử vô cùng phong phú nên từ các nguyên tử đã tạo ra vô số các chất khác nhau trong tự nhiên và nhân tạo.
2. Câu hỏi Mục I: Phân tử và Khối lượng phân tử (Trang 22 – 23 SGK KHTN 7)
Câu hỏi 1 (Trang 23): Hãy tính khối lượng phân tử của:
- a) Khí chlorine, biết phân tử gồm 2 nguyên tử Cl liên kết với nhau.
- b) Khí methane, biết phân tử gồm 1 nguyên tử C và 4 nguyên tử H liên kết với nhau.
Lời giải chi tiết:
Tra bảng khối lượng nguyên tử (KLNT): Cl = 35,5 amu; C = 12 amu; H = 1 amu.
- a) Khối lượng phân tử của khí chlorine là:
$35,5 \times 2 = 71$ (amu). - b) Khối lượng phân tử của khí methane là:
$12 \times 1 + 1 \times 4 = 16$ (amu).
Câu hỏi 2 (Trang 23): Phân tử nước gồm 2 nguyên tử H và 1 nguyên tử O liên kết với nhau. Tính khối lượng phân tử của nước.
Lời giải chi tiết:
Tra bảng KLNT: H = 1 amu; O = 16 amu.
Khối lượng phân tử của nước là:
💡 Gợi ý lựa chọn tốt nhất cho: Sản Phẩm Đề Xuất
Đang có chương trình ưu đãi và giảm giá độc quyền trên TIKI CREATOR. Khám phá ngay!
Xem Chi Tiết & Nhận Ưu Đãi →$(1 \times 2) + (16 \times 1) = 18$ (amu).
3. Câu hỏi Mục II: Đơn chất (Trang 24 SGK KHTN 7)
Câu hỏi (Trang 24): Cho các chất sau: khí nitrogen được tạo thành từ nguyên tố N; kim loại sắt (iron) được tạo thành từ nguyên tố Fe; khí carbon dioxide được tạo thành từ hai nguyên tố C và O. Chất nào là đơn chất, chất nào là hợp chất?
Lời giải chi tiết:
- Đơn chất: Khí nitrogen (tạo từ 1 nguyên tố N) và kim loại sắt (tạo từ 1 nguyên tố Fe).
- Hợp chất: Khí carbon dioxide (tạo từ 2 nguyên tố C và O).
4. Câu hỏi Mục III: Hợp chất (Trang 24 – 25 SGK KHTN 7)
Câu hỏi 1 (Trang 25): Hãy dự đoán khí carbon dioxide là đơn chất hay hợp chất. Tính khối lượng phân tử của carbon dioxide, biết phân tử gồm 1 nguyên tử C và 2 nguyên tử O liên kết với nhau.
Lời giải chi tiết:
- Khí carbon dioxide là hợp chất vì nó được tạo nên từ 2 nguyên tố hóa học là Carbon (C) và Oxygen (O).
- Khối lượng phân tử của carbon dioxide là:
$12 \times 1 + 16 \times 2 = 44$ (amu).
Câu hỏi 2 (Trang 25): Phân tử muối ăn gồm 1 nguyên tử Na và 1 nguyên tử Cl. Hãy tính khối lượng phân tử của muối ăn.
Lời giải chi tiết:
Tra bảng KLNT: Na = 23 amu; Cl = 35,5 amu.
Khối lượng phân tử của muối ăn (sodium chloride) là:
$23 \times 1 + 35,5 \times 1 = 58,5$ (amu).
III. BÀI TẬP TỰ LUYỆN BÁM SÁT CHƯƠNG TRÌNH
Bài tập: Trong các chất sau đây: $O_2$ (khí oxygen), $H_2SO_4$ (acid sulfuric), $Cu$ (đồng), $CaCO_3$ (đá vôi), chất nào là đơn chất, chất nào là hợp chất? Hãy tính khối lượng phân tử của $H_2SO_4$.
Lời giải chi tiết:
- Các đơn chất: $O_2$ (tạo từ nguyên tố O), $Cu$ (tạo từ nguyên tố Cu).
- Các hợp chất: $H_2SO_4$ (tạo từ 3 nguyên tố H, S, O), $CaCO_3$ (tạo từ 3 nguyên tố Ca, C, O).
- Tính khối lượng phân tử của $H_2SO_4$:
Biết KLNT của H = 1 amu; S = 32 amu; O = 16 amu.
Khối lượng phân tử $H_2SO_4 = (1 \times 2) + 32 + (16 \times 4) = 2 + 32 + 64 = 98$ (amu).