BÀI 14: PHẢN XẠ ÂM, CHỐNG Ô NHIỄM TIẾNG ỒN
CHƯƠNG TRÌNH KHOA HỌC TỰ NHIÊN 7 – SÁCH KẾT NỐI TRI THỨC VỚI CUỘC SỐNG
Chào các em học sinh! Thầy/cô rất vui được đồng hành cùng các em trong bài học hôm nay. Bài 14 thuộc Chương IV: Âm thanh trong bộ sách “Kết nối tri thức với cuộc sống”. Để giúp các em nắm chắc kiến thức và hoàn thành tốt bài tập vào vở ghi, dưới đây là hệ thống lý thuyết trọng tâm và lời giải chi tiết từng câu hỏi trong SGK.
I. TÓM TẮT LÝ THUYẾT TRỌNG TÂM
Để giải được các bài tập, các em cần ghi nhớ các kiến thức cốt lõi sau:
- 1. Phản xạ âm và Tiếng vang:
- Âm dội lại khi gặp một mặt chắn gọi là âm phản xạ.
- Tiếng vang là âm phản xạ nghe được cách âm trực tiếp một khoảng thời gian ít nhất là 1/15 giây.
- 2. Vật phản xạ âm tốt và kém:
- Vật phản xạ âm tốt (hấp thụ âm kém): Là các vật cứng, có bề mặt nhẵn (Ví dụ: mặt kính, tường bê tông, mặt đá hoa, tấm kim loại…).
- Vật phản xạ âm kém (hấp thụ âm tốt): Là các vật mềm, xốp, có bề mặt xù xì (Ví dụ: rèm nhung, đệm mút, miếng xốp, thảm nỉ, lá cây…).
- 3. Ô nhiễm tiếng ồn và giải pháp:
- Tiếng ồn gây ô nhiễm là tiếng ồn to và kéo dài, làm ảnh hưởng xấu đến sức khỏe và hoạt động của con người.
- Biện pháp giảm ô nhiễm tiếng ồn:
- Tác động vào nguồn âm (giảm độ to của nguồn âm).
- Phân tán âm trên đường truyền (trồng nhiều cây xanh, làm tường bề mặt xù xì).
- Ngăn chặn sự truyền âm (sử dụng vật liệu cách âm như kính 2 lớp, tường cách âm, cửa đóng kín).
II. HƯỚNG DẪN GIẢI BÀI TẬP SGK KẾT NỐI TRI THỨC
1. Mở đầu (Trang 68 SGK)
CÂU HỎI: Tại sao tường của phòng hát karaoke, phòng thu âm thường được dán các miếng xốp mềm, có hình dạng nhấp nhô hoặc bọc nhung?
LỜI GIẢI CHI TIẾT:
Các miếng xốp mềm, bọc nhung hoặc có bề mặt nhấp nhô là những vật phản xạ âm kém (hấp thụ âm tốt). Khi âm thanh trong phòng hát dội vào các bề mặt này, âm sẽ bị hấp thụ phần lớn mà không phản xạ lại, giúp phòng hát không bị hiện tượng tiếng vang, âm thanh nghe sẽ trong, rõ ràng hơn và không bị lọt ra ngoài gây ảnh hưởng xung quanh.
2. Câu hỏi Mục I: Phản xạ âm và tiếng vang (Trang 69 SGK)
CÂU HỎI 1: Tính khoảng cách tối thiểu từ người nói đến mặt chắn để người đó nghe được tiếng vang. Biết tốc độ truyền âm trong không khí là 340 m/s.
LỜI GIẢI CHI TIẾT:
Bước 1: Xác định điều kiện để nghe được tiếng vang.
Thời gian tối thiểu giữa âm trực tiếp và âm phản xạ để tai ta phân biệt được tiếng vang là: t = 1/15 (giây).
Bước 2: Lập công thức tính quãng đường âm đi.
Trong thời gian t, âm đi từ người nói đến mặt chắn rồi dội ngược lại từ mặt chắn đến tai người. Do đó, quãng đường âm truyền đi gấp 2 lần khoảng cách từ người đến mặt chắn (2 * s).
💡 Gợi ý lựa chọn tốt nhất cho: Sản Phẩm Đề Xuất
Đang có chương trình ưu đãi và giảm giá độc quyền trên TIKI CREATOR. Khám phá ngay!
Xem Chi Tiết & Nhận Ưu Đãi →Bước 3: Thực hiện phép tính.
Quãng đường âm đi trong 1/15 giây là:
S_tổng = v * t = 340 * (1/15) = 22,67 (mét)
Khoảng cách tối thiểu s từ người nói đến mặt chắn là:
s = S_tổng / 2 = 22,67 / 2 = 11,33 (mét)
Đáp số: Khoảng cách tối thiểu là 11,33 mét.
3. Câu hỏi Mục II: Vật phản xạ âm tốt, vật phản xạ âm kém (Trang 70 SGK)
CÂU HỎI: Trong các vật sau: mặt gương, tấm xốp, rèm nhung, mặt đường bê tông, tấm kính, thảm dạ, tấm kim loại, lá cây. Vật nào phản xạ âm tốt, vật nào phản xạ âm kém?
LỜI GIẢI CHI TIẾT:
Dựa vào đặc điểm bề mặt của vật liệu, ta phân loại như sau:
- Các vật phản xạ âm tốt (Cứng, nhẵn, phẳng): Mặt gương, mặt đường bê tông, tấm kính, tấm kim loại.
- Các vật phản xạ âm kém (Mềm, xốp, xù xì): Tấm xốp, rèm nhung, thảm dạ, lá cây.
4. Câu hỏi Mục III: Chống ô nhiễm tiếng ồn (Trang 71 SGK)
CÂU HỎI: Nêu các biện pháp chống ô nhiễm tiếng ồn cho một bệnh viện nằm ở cạnh đường giao thông có mật độ xe qua lại rất lớn.
LỜI GIẢI CHI TIẾT:
Để bảo vệ không gian yên tĩnh cho bệnh nhân, cần áp dụng đồng bộ các biện pháp sau:
- Tác động vào nguồn âm: Đặt biển báo “Cấm bóp còi” xung quanh khu vực bệnh viện.
- Phân tán âm trên đường truyền: Trồng thêm dải cây xanh nhiều lá xung quanh khuôn viên bệnh viện để ngăn cản và phân tán tiếng ồn từ xe cộ.
- Ngăn chặn sự truyền âm:
- Xây tường rào cao bao quanh bệnh viện.
- Lắp đặt hệ thống cửa kính hai lớp (kính cách âm), luôn đóng kín cửa phòng bệnh.
- Tường các phòng bệnh nhân có thể làm bằng gạch lỗ hoặc dán chất liệu xốp cách âm.
III. LỜI KHUYÊN DÀNH CHO HỌC SINH
Khi làm bài tập chương Âm thanh, các em lưu ý ghi rõ các bước giải toán (Tóm tắt – Công thức – Thay số – Đáp số). Trong các bài tập lý thuyết phân loại vật liệu, hãy nhớ nguyên tắc: “Cứng – nhẵn = Phản xạ tốt” và “Mềm – xốp – xù xì = Phản xạ kém”. Chúc các em học tập thật tốt và đạt điểm cao!