BÀI HƯỚNG DẪN SOẠN BÀI CHI TIẾT: NGỮ VĂN 8 – BÀI 1: THƠ SÁU CHỮ, BẢY CHỮ
Chào các em học sinh Lớp 8 thân mến! Cô rất vui được đồng hành cùng các em trong chương trình Ngữ văn 8 bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống. Bài 1 là bài học mở đầu rất quan trọng giúp các em nắm vững đặc trưng của thể thơ sáu chữ và bảy chữ. Hãy cùng cô đi sâu vào từng phần hướng dẫn dưới đây để chuẩn bị bài thật tốt và ghi chép đầy đủ vào vở nhé!
PHẦN 1: TRI THỨC NGỮ VĂN CẦN NHỚ
Trước khi trả lời các câu hỏi trong sách giáo khoa, các em cần ghi nhớ các kiến thức trọng tâm sau:
1. Thể thơ sáu chữ và bảy chữ
- Thơ sáu chữ: Mỗi dòng thơ có 6 tiếng (chữ). Thường ngắt nhịp 2/4, 4/2 hoặc 3/3.
- Thơ bảy chữ: Mỗi dòng thơ có 7 tiếng (chữ). Thường ngắt nhịp 4/3 hoặc 3/4.
2. Vần và nhịp trong thơ
- Vần chân (Cước vận): Vần được gieo ở cuối dòng thơ.
- Vần lưng (Yêu vận): Vần được gieo ở giữa dòng thơ.
- Vần liền: Vần được gieo liên tiếp ở các dòng thơ đi liền nhau.
- Vần gián cách: Vần được gieo cách quãng giữa các dòng thơ.
PHẦN 2: HƯỚNG DẪN TRẢ LỜI CÂU HỎI ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
Văn bản 1: NẮNG MỚI (Lưu Trọng Lư)
Câu 1: Nỗi nhớ mẹ của nhà thơ được gợi lên từ hình ảnh và âm thanh nào?
Trả lời step-by-step:
- Hình ảnh gợi nỗi nhớ: Nắng mới hắt bên song cửa sổ (ánh nắng nhẹ nhàng của mùa xuân).
- Âm thanh gợi nỗi nhớ: Tiếng gà trưa gáy não nồng, xao xác.
- Tác dụng: Sự kết hợp giữa ánh nắng và tiếng gà trưa tĩnh lặng đã thức nhọn ký ức tuổi thơ, gợi nhớ về người mẹ thân yêu đã khuất.
Câu 2: Hình ảnh người mẹ hiện lên trong ký ức của tác giả qua những chi tiết nào?
Trả lời:
- Trang phục và hành động: Mẹ áo đỏ phơi áo trước dải nương.
- Nụ cười: Nụ cười đen nhánh sau lưng áo (nụ cười răng đen nhánh hạt huyền đặc trưng của người phụ nữ Việt Nam xưa).
- Cảm nhận: Người mẹ hiện lên thật đẹp, dịu dàng, đảm đang và tràn đầy tình yêu thương.
Câu 3: Phân tích nét nghệ thuật đặc sắc của bài thơ.
Trả lời:
![Ô gấp gọn che nắng che mưa ô dù có lớp chống tia UV bảo vệ da LIFE+ [TẶNG KÈM túi bọc]](https://media.canva.com/1/image-placeholder.png)
💡 Gợi ý lựa chọn tốt nhất cho: Sản Phẩm Đề Xuất
Đang có chương trình ưu đãi và giảm giá độc quyền trên Ô gấp gọn che nắng che mưa ô dù có lớp chống tia UV bảo vệ da LIFE+ [TẶNG KÈM túi bọc]. Khám phá ngay!
Xem Chi Tiết & Nhận Ưu Đãi →- Thể thơ bảy chữ với nhịp thơ 4/3 nhẹ nhàng, tha thiết.
- Sử dụng các từ ngữ giàu sức gợi hình và cảm xúc: não nồng, xao xác, chập chòn.
- Hình ảnh thơ bình dị, gần gũi nhưng giàu giá trị biểu cảm.
Văn bản 2: NẾU MAI EM VỀ CHIÊM HÓA (Mai Liễu)
Câu 1: Xác định thể thơ, cách gieo vần và ngắt nhịp của bài thơ.
Trả lời:
- Thể thơ: Thơ sáu chữ.
- Cách gieo vần: Bài thơ gieo vần chân, kết hợp giữa vần liền và vần gián cách (Ví dụ: hóa – lụa, sương – đường).
- Ngắt nhịp: Chủ yếu ngắt nhịp 2/4 hoặc 3/3 đầy nhịp nhàng.
Câu 2: Bức tranh thiên nhiên và con người Chiêm Hóa hiện lên như thế nào?
Trả lời:
- Thiên nhiên: Mang nét thơ mộng, nguyên sơ với mùa xuân, mưa sương, sông Lô, dải lụa núi rừng.
- Con người: Những cô gái Tày duyên dáng, tần tảo với nụ cười rạng rỡ, tình cảm nồng thắm.
PHẦN 3: THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
Bài tập 1: Phân tích sắc thái nghĩa của từ ngữ trong ngữ cảnh
Đề bài: Tìm và chỉ ra tác dụng của các từ láy trong đoạn thơ Nắng mới.
Hướng dẫn giải từng bước:
- Bước 1: Tìm các từ láy trong bài thơ: xao xác, não nồng, chập chòn.
- Bước 2: Nêu ý nghĩa của từ láy:
- Xao xác, brain nồng: Mô tả âm thanh tiếng gà trưa buồn vắng, làm tăng sự cô đơn.
- Chập chòn: Diễn tả ký ức hiện về ẩn hiện, mơ hồ nhưng tràn đầy xúc cảm.
- Bước 3: Kết luận: Các từ láy giúp diễn tả chính xác trạng thái tâm trạng hoài niệm, sâu lắng của tác giả.
PHẦN 4: BÀI TẬP CỦNG CỐ VÀ VẬN DỤNG ÔN THI
Bài tập viết đoạn văn (Đề thi thường gặp): Viết một đoạn văn ngắn (khoảng 7 đến 9 câu) ghi lại cảm nghĩ của em về tình mẫu tử trong bài thơ Nắng mới.
Gợi ý đáp án chuẩn nét:
Bài thơ Nắng mới của Lưu Trọng Lư đã chạm đến trái tim người đọc bằng tình mẫu tử vô cùng thiêng liêng và sâu sắc. Ký ức về mẹ được khơi gợi từ ánh nắng mới chan hòa và tiếng gà trưa xao xác. Trong tâm trí người con, hình ảnh mẹ hiện lên thật đẹp đẽ với tà áo đỏ phơi trước dải nương và nụ cười đen nhánh tỏa sáng. Tình yêu thương mẹ sâu nặng được gửi gắm qua từng dòng thơ bảy chữ giàu chất nhạc và chất họa. Dù thời gian có trôi đi, hình ảnh người mẹ hiền từ vẫn sống mãi trong lòng tác giả. Bài thơ giúp mỗi chúng ta biết trân trọng và yêu thương người mẹ của mình nhiều hơn.
LỜI KHUYÊN DÀNH CHO HỌC SINH LỚP 8
Để học tốt bài học này, các em nên đọc thuộc lòng hai bài thơ trên, chú ý cách ngắt nhịp khi đọc diễn cảm và nắm vững các từ ngữ then chốt. Chúc các em luôn đạt điểm cao trong môn Ngữ văn!