Chào các em học sinh Lớp 8 thân mến!
Thầy/Cô rất vui được đồng hành cùng các em trong bài học Địa lý 8, Bài 6: Đặc điểm khí hậu Việt Nam thuộc bộ sách Chân trời sáng tạo. Đây là một bài học vô cùng quan trọng, xuất hiện thường xuyên trong các bài kiểm tra giữa kỳ và cuối kỳ. Để giúp các em nắm chắc kiến thức, tra cứu làm bài tập về nhà cũng như ôn thi đạt điểm cao, Thầy/Cô đã biên soạn bài hướng dẫn giải chi tiết theo từng bước dưới đây.
1. Tóm tắt lý thuyết trọng tâm Bài 6
Khí hậu Việt Nam có 3 đặc điểm nền tảng mà các em bắt buộc phải nhớ:
- Tính chất nhiệt đới ẩm gió mùa:
- Nhiệt đới: Nhiệt độ trung bình năm cao (trên 22°C), số giờ nắng lớn (1400 – 3000 giờ/năm).
- Ẩm: Lượng mưa lớn (1500 – 2000 mm/năm), độ ẩm không khí cao (trên 80%).
- Gió mùa: Một năm có hai mùa gió chính: Gió mùa mùa đông (hướng Đông Bắc, lạnh khô hoặc lạnh ẩm) và Gió mùa mùa hạ (hướng Tây Nam/Đông Nam, nóng ẩm, mưa nhiều).
- Tính chất phân hóa đa dạng:
- Phân hóa Bắc – Nam (Miền Bắc có mùa đông lạnh, miền Nam nóng quanh năm).
- Phân hóa Đông – Tây (Duyên hải, Đồng bằng và Miền núi).
- Phân hóa theo độ cao (Đai nhiệt đới gió mùa, đai cận nhiệt đới gió mùa trên núi, đai ôn đới gió mùa trên núi).
- Tính chất thất thường: Khí hậu có năm mưa lớn, năm hạn hán, nhiều bão, áp thấp nhiệt đới, rét hại, sương muối… xuất hiện biến động qua các năm.
2. Hướng dẫn giải chi tiết bài tập SGK (Phần Luyện tập & Vận dụng)
Bài tập Luyện tập 1: Chứng minh tính chất nhiệt đới ẩm gió mùa của khí hậu Việt Nam.
Phương pháp giải step-by-step: Để chứng minh một đặc điểm địa lý, em cần đưa ra các số liệu và dẫn chứng cụ thể chia làm 3 ý chính: Nhiệt đới, Ẩm và Gió mùa.
Lời giải chi tiết:
- Tính chất nhiệt đới:
- Số giờ nắng đạt từ 1400 đến 3000 giờ/năm.
- Nhiệt độ trung bình năm trên toàn quốc đều cao hơn 22°C (trừ vùng núi cao).
- Cán cân bức xạ luôn đạt giá trị dương.
- Tính chất ẩm:
- Lượng mưa trung bình năm lớn, phổ biến từ 1500 mm đến 2000 mm/năm (một số vùng đón gió lượng mưa lên tới 3000 – 4000 mm/năm).
- Độ ẩm tương đối của không khí rất cao, trung bình trên 80%.
- Tính chất gió mùa:
- Nước ta nằm trong vùng nội nhiệt đới nên chịu ảnh hưởng sâu sắc của các khối khí hoạt động theo mùa.
- Gió mùa mùa đông (từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau): Hướng Đông Bắc, gây nên mùa đông lạnh ở miền Bắc.
- Gió mùa mùa hạ (từ tháng 5 đến tháng 10): Hướng Tây Nam (và Đông Nam), gây mưa lớn cho Nam Bộ, Tây Nguyên và thời tiết nắng nóng khô hạn (hiệu ứng Phơn) cho Trung Bộ.
Bài tập Luyện tập 2: Giải thích tại sao khí hậu nước ta có sự phân hóa đa dạng?
Phương pháp giải step-by-step: Các em phân tích từ 3 nguyên nhân địa lý cơ bản: Vị trí địa lý, Địa hình và Hoạt động của các khối khí.
![[SIÊU TO, CAO CẤP] Giấy vệ sinh treo tường TopGia thùng 10 12 8 6 bịch đa sắc, combo tiết kiệm 1280 tờ](https://media.canva.com/1/image-placeholder.png)
💡 Gợi ý lựa chọn tốt nhất cho: Sản Phẩm Đề Xuất
Đang có chương trình ưu đãi và giảm giá độc quyền trên [SIÊU TO, CAO CẤP] Giấy vệ sinh treo tường TopGia thùng 10 12 8 6 bịch đa sắc, combo tiết kiệm 1280 tờ. Khám phá ngay!
Xem Chi Tiết & Nhận Ưu Đãi →Lời giải chi tiết:
- Do vị trí địa lý: Nước ta kéo dài trên nhiều kinh độ và vĩ độ (từ khoảng 8°34’B đến 23°23’B). Càng vào Nam, lượng bức xạ mặt trời càng tăng, tính chất lạnh mùa đông giảm dần, tạo ra sự phân hóa Bắc – Nam.
- Do đặc điểm địa hình: Địa hình nước ta 3/4 là đồi núi với nhiều dãy núi cao và hướng núi khác nhau (hướng cánh cung, hướng tây bắc – đông nam). Khi không khí di chuyển gặp các dãy núi sẽ tạo nên sự phân hóa Đông – Tây và phân hóa theo độ cao (càng lên cao nhiệt độ càng giảm).
- Do sự tác động của các khối khí: Sự tranh chấp và hoạt động luôn phiên giữa các khối khí theo mùa (không khí lạnh chí tuyến, không khí nóng xích đạo…) tạo nên sự khác biệt về thời tiết giữa các vùng miền và thời gian trong năm.
Bài tập Vận dụng: Hãy tìm hiểu và viết một đoạn văn ngắn về hiện tượng thời tiết thất thường ở nước ta.
Lời giải tham khảo:
Trong những năm gần đây, do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu toàn cầu, tính chất thất thường của khí hậu Việt Nam ngày càng thể hiện rõ rệt. Một ví dụ điển hình là hiện tượng El Nino gây ra các đợt nắng nóng kỉ lục và hạn hán gay gắt tại khu vực Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ. Mùa mưa đến muộn hơn so với trung bình nhiều năm, lượng mưa sụt giảm khiến mực nước sông hồ xuống thấp, tình trạng xâm nhập mặn ở ĐBSCL diễn ra sớm và sâu hơn. Ngược lại, vào mùa bão, sự xuất hiện của các cơn bão có cường độ siêu mạnh, quỹ đạo di chuyển phức tạp và dị thường cũng gây ra mưa lớn diện rộng, lũ quét và sạt lở đất nghiêm trọng tại các tỉnh miền núi phía Bắc và Trung Bộ. Những diễn biến thất thường này đòi hỏi chúng ta phải nâng cao năng lực dự báo và chủ động các biện pháp ứng phó nhằm giảm thiểu thiệt hại.
3. Câu hỏi củng cố ôn thi học kỳ (Đề xuất có đáp án)
Câu hỏi: Sự khác nhau cơ bản về khí hậu giữa miền Bắc và miền Nam nước ta là gì?
Trả lời chuẩn xác:
- Miền Bắc (từ dãy Bạch Mã trở ra): Có khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa, có một mùa đông lạnh (nhiệt độ có tháng xuống dưới 18°C) do chịu ảnh hưởng trực tiếp của gió mùa Đông Bắc. Mùa hạ nóng, mưa nhiều.
- Miền Nam (từ dãy Bạch Mã trở vào): Có khí hậu cận xích đạo gió mùa, nóng quanh năm (nhiệt độ trung bình năm trên 25°C), không có mùa đông lạnh. Khí hậu chia làm hai mùa rõ rệt: mùa mưa và mùa khô.
Thầy/Cô chúc các em học tốt, ghi chép bài đầy đủ và đạt kết quả cao nhất trong môn Địa lý 8!