Bài hướng dẫn soạn bài: Thực hành tiếng Việt (Trang 41 – Ngữ văn 7 Tập 1)
Chào các em học sinh! Trong bài học hôm nay, cô/thầy sẽ hướng dẫn các em giải chi tiết các bài tập trong phần Thực hành tiếng Việt trang 41 thuộc bộ sách “Kết nối tri thức với cuộc sống” (Ngữ văn 7, Tập 1). Bài học này giúp các em nắm vững kiến thức về Mở rộng thành phần chính của câu bằng cụm từ, từ đó biết cách vận dụng vào việc đọc hiểu và viết văn miêu tả, biểu cảm sinh động hơn.
I. KIẾN THỨC CẦN NẮM (TRI THỨC TIẾNG VIỆT)
- Mở rộng thành phần chính của câu là việc bổ sung thêm các từ ngữ phụ thuộc vào từ trung tâm (danh từ, động từ, tính từ) để tạo thành cụm từ (cụm danh từ, cụm động từ, cụm tính từ).
- Tác dụng: Giúp cho thông tin của câu trở nên cụ thể, chi tiết, sinh động hơn; đồng thời tăng giá trị biểu cảm cho lời văn.
II. HƯỚNG DẪN GIẢI BÀI TẬP TRANG 41
Bài 1 (Trang 41 SGK Ngữ văn 7 Tập 1)
Đề bài: So sánh các cặp câu dưới đây và nhận xét về sự khác nhau giữa câu chưa được mở rộng thành phần và câu đã được mở rộng thành phần chính bằng cụm từ.
Lời giải chi tiết:
- Xét cặp câu a:
- Câu chưa mở rộng: “Mưa rơi.” (Chủ ngữ “Mưa” và vị ngữ “rơi” đều chỉ gồm một từ đơn lẻ).
- Câu đã mở rộng: “Những hạt mưa xuân bụi li ti rơi nhẹ nhàng trên lá cây.” (Chủ ngữ và vị ngữ đều đã được phát triển thành cụm từ).
- Nhận xét: Câu chưa mở rộng chỉ thông báo sự việc một cách chung chung. Câu đã mở rộng giúp người đọc hình dung rõ loại mưa (mưa xuân bụi li ti) và cách thức mưa rơi (nhẹ nhàng trên lá cây), tạo nên bức tranh thiên nhiên vô cùng sinh động.
- Xét cặp câu b:
- Câu chưa mở rộng: “Chim hót.”
- Câu đã mở rộng: “Chú chim sâu nho nhỏ đang hót líu lo trên cành chanh.”
- Nhận xét: Câu đã mở rộng làm rõ đối tượng (chú chim sâu nho nhỏ), hành động và âm thanh (đang hót líu lo), cùng vị trí (trên cành chanh).
Bài 2 (Trang 41 SGK Ngữ văn 7 Tập 1)
Đề bài: Tìm các cụm từ làm chủ ngữ hoặc vị ngữ trong các câu sau. Xác định từ trung tâm và các từ ngữ phụ đi kèm trong mỗi cụm từ đó.
Lời giải chi tiết:
- Câu a: “Tiếng hót kì diệu của con chim chiền chiện đã làm cho đất trời bừng sáng.”
- Chủ ngữ: “Tiếng hót kì diệu của con chim chiền chiện” (Là một cụm danh từ).
- Từ trung tâm: “tiếng hót”.
- Thành tố phụ đi kèm: “kì diệu của con chim chiền chiện” (Phụ ngữ phía sau, bổ sung đặc điểm và sở hữu).
- Câu b: “Những giọt sương đêm đọng lại trên lá cây lấp lánh như những viên kim cương.”
- Vị ngữ: “đọng lại trên lá cây lấp lánh như những viên kim cương” (Là một cụm động từ).
- Từ trung tâm: “đọng lại”.
- Thành tố phụ đi kèm: “trên lá cây lấp lánh như những viên kim cương” (Phụ ngữ chỉ địa điểm và đặc điểm so sánh).
Bài 3 (Trang 41 SGK Ngữ văn 7 Tập 1)
Đề bài: Biến đổi các câu ngắn sau thành câu có chủ ngữ hoặc vị ngữ được mở rộng bằng cụm từ.
Gợi ý đáp án chuẩn xác:
- Câu a: “Gió thổi.”
-> Biến đổi: “Những cơn gió mùa thu heo hút đang thổi nhẹ qua từng kẽ lá.” (Mở rộng cả chủ ngữ và vị ngữ). - Câu b: “Nắng ban mai rực rỡ.”
-> Biến đổi: “Những tia nắng ban mai rực rỡ đang chiếu sáng trải dài khắp không gian.” (Mở rộng thành cụm danh từ và cụm động từ). - Câu c: “Học sinh học bài.”
-> Biến đổi: “Các bạn học sinh lớp 7A đang vô cùng chăm chú học bài Tiếng Việt.” (Mở rộng chủ ngữ và vị ngữ).
Bài 4 (Trang 41 SGK Ngữ văn 7 Tập 1)
Đề bài: Nêu tác dụng của việc mở rộng thành phần chính của câu trong đoạn văn miêu tả không gian thiên nhiên hoặc cảm xúc của nhân vật.
Lời giải chi tiết:
Việc mở rộng thành phần chính của câu có tác dụng vô cùng to lớn trong văn bản nghệ thuật:
- Cung cấp chi tiết, cụ thể hóa các thông tin về đối tượng được nói đến (hình dáng, màu sắc, âm thanh, tính chất,…).
- Giúp người đọc hình dung không gian thiên nhiên một cách chân thực, sinh động và có chiều sâu.
- Bộc lộ rõ nét, sâu sắc tâm trạng, tình cảm và góc nhìn tinh tế của tác giả đối với cảnh vật và con người.
III. DẶN DÒ VÀ LƯU Ý KHI CHÉP BÀI
Các em nên tự rèn luyện bằng cách quan sát các câu đơn xung quanh và tập mở rộng chúng thành các cụm từ để vốn từ ngữ của mình thêm phong phú. Khi chép bài vào vở, hãy ghi chép rõ ràng phần phân tích từ trung tâm và phụ ngữ để tiện cho việc ôn tập thi giữa kỳ và cuối kỳ nhé!