BÀI 55: HÌNH TRÒN. TÂM, BÁN KÍNH, ĐƯỜNG KÍNH CỦA HÌNH TRÒN
Chào các em học sinh cùng quý phụ huynh! Cô là giáo viên tiểu học. Hôm nay cô sẽ hướng dẫn các em học sinh lớp 3 nắm vững lý thuyết và giải chi tiết các bài tập trong sách giáo khoa Toán 3 (Bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống) – Bài 55: Hình tròn. Tâm, bán kính, đường kính của hình tròn.
I. KIẾN THỨC CẦN NHỚ
Để làm tốt các bài tập, các em cần thuộc lòng các định nghĩa và tính chất cơ bản sau:
- Tâm của hình tròn: Điểm nằm chính giữa hình tròn, thường được đặt tên bằng chữ cái in hoa (Tâm O, Tâm I, Tâm E,…).
- Bán kính: Đoạn thẳng nối từ tâm đến một điểm trên đường tròn (Ví dụ: Bán kính OM, ON). Trong một hình tròn, tất cả các bán kính đều có độ dài bằng nhau.
- Đường kính: Đoạn thẳng đi qua tâm và nối hai điểm trên đường tròn (Ví dụ: Đường kính AB). Trong một hình tròn, tất cả các đường kính đều có độ dài bằng nhau.
- Mối quan hệ giữa đường kính và bán kính:
- Tâm O là trung điểm của đường kính AB.
- Độ dài đường kính gấp 2 lần độ dài bán kính.
- Công thức tính: Đường kính = Bán kính × 2
- Công thức tính: Bán kính = Đường kính : 2
II. HƯỚNG DẪN GIẢI BÀI TẬP SGK TOÁN 3 – KẾT NỐI TRI THỨC
1. PHẦN HOẠT ĐỘNG
Bài 1 (Trang 43 SGK Toán 3 Tập 2): Nêu tên tâm, các bán kính, đường kính có trong mỗi hình tròn dưới đây.
Hướng dẫn giải chi tiết:
Học sinh quan sát kỹ hình vẽ trong SGK và liệt kê từng yếu tố:
- Hình tròn thứ nhất:
- Tâm: Tâm O
- Các bán kính: OA, OB, OC, OD
- Các đường kính: AB, CD
- Hình tròn thứ hai:
- Tâm: Tâm I
- Các bán kính: IM, IN, IP
- Đường kính: MN (Lưu ý: IP chỉ là bán kính, không phải đường kính vì không kéo dài đi qua tâm sang bờ bên kia).
Bài 2 (Trang 44 SGK Toán 3 Tập 2): Điền số thích hợp vào chỗ chấm.
a) Trong một hình tròn, độ dài đường kính gấp ….. lần độ dài bán kính.
b) Cho hình tròn tâm O có bán kính 4 cm. Độ dài đường kính của hình tròn đó là ….. cm.
c) Cho hình tròn tâm I có đường kính 12 cm. Độ dài bán kính của hình tròn đó là ….. cm.
Hướng dẫn giải chi tiết:
- a) Theo tính chất cơ bản: Trong một hình tròn, độ dài đường kính gấp 2 lần độ dài bán kính. Điền số 2.
- b) Đường kính = Bán kính × 2 = 4 × 2 = 8 (cm). Điền số 8.
- c) Bán kính = Đường kính : 2 = 12 : 2 = 6 (cm). Điền số 6.
Bài 3 (Trang 44 SGK Toán 3 Tập 2): Thực hành vẽ hình tròn bằng compa.
Đề bài yêu cầu: Vẽ hình tròn tâm O có bán kính 3 cm.
Hướng dẫn các bước thực hiện chuẩn xác:
- Bước 1 (Mở compa): Đặt đầu nhọn của compa trùng với vạch số 0 trên thước kẻ. Mở rộng compa sao cho đầu bút chì chạm đúng vạch 3 cm trên thước.
- Bước 2 (Đánh dấu tâm): Dùng bút chì chấm một điểm trên giấy và ghi tên điểm đó là O.
- Bước 3 (Vẽ đường tròn): Đặt đầu nhọn compa vào đúng tâm O, giữ nguyên đầu nhọn và quay đầu bút chì một vòng trọn vẹn. Ta thu được hình tròn tâm O bán kính 3 cm.
2. PHẦN LUYỆN TẬP
Bài 1 (Trang 45 SGK Toán 3 Tập 2): Đúng ghi Đ, sai ghi S?
a) Trong một hình tròn, các bán kính có độ dài bằng nhau. (…)
b) Trong một hình tròn, độ dài bán kính bằng một nửa độ dài đường kính. (…)
c) Đoạn thẳng nối hai điểm bất kỳ trên hình tròn luôn là đường kính của hình tròn đó. (…)
Hướng dẫn giải chi tiết:
- a) Đ (Đúng, đây là tính chất cơ bản của hình tròn).
- b) Đ (Đúng, vì đường kính gấp 2 lần bán kính nên bán kính bằng một nửa đường kính).
- c) S (Sai, vì đoạn thẳng nối 2 điểm trên hình tròn bắt buộc phải đi qua tâm thì mới được gọi là đường kính).
Bài 2 (Trang 45 SGK Toán 3 Tập 2): Bác thợ mộc làm một mặt bàn hình tròn có bán kính là 40 cm. Hỏi đường kính của mặt bàn đó dài bao nhiêu xen-ti-mét?
Hướng dẫn giải chi tiết:
Tóm tắt:
Bán kính: 40 cm
Đường kính: … cm?
Bài giải:
Đường kính của mặt bàn hình tròn đó là:
40 × 2 = 80 (cm)
Đáp số: 80 cm.
III. BÀI TẬP VẬN DỤNG MỞ RỘNG (DÀNH CHO HỌC SINH TỰ LUYỆN)
Bài tập vận dụng: Cho hình tròn tâm O có đường kính AB dài 18 cm. Điểm M nằm trên bán kính OA sao cho độ dài đoạn thẳng OM bằng một nửa độ dài bán kính OA. Tính độ dài đoạn thẳng OM.
Lời giải mẫu:
Độ dài bán kính OA của hình tròn là:
18 : 2 = 9 (cm)
Độ dài đoạn thẳng OM là:
9 : 2 = 4 (cm) (dư 1) hoặc viết dạng chia nhẩm 9 cm = 90 mm; 90 : 2 = 45 mm (4 cm 5 mm).
(Lưu ý: Đối với học sinh lớp 3, nếu chia không hết có thể quy đổi đơn vị về milimét để tính toán chính xác).
Hy vọng bài hướng dẫn này giúp các em học sinh nắm thật chắc kiến thức bài 55 và giúp phụ huynh dễ dàng đồng hành cùng con em mình trong quá trình học tập!