Hướng dẫn giải bài tập Lịch sử và Địa lý 5 – Bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống
Bài 1: Vị trí địa lí, lãnh thổ, đơn vị hành chính
Chào các em học sinh thân yêu và quý phụ huynh! Thầy/Cô rất vui được đồng hành cùng các em trong chương trình Lịch sử và Địa lý 5 bộ sách “Kết nối tri thức với cuộc sống”. Bài học đầu tiên sẽ giúp các em nắm chắc những kiến thức cơ bản nhất về vị trí, lãnh thổ và tổ chức hành chính của đất nước Việt Nam thân yêu. Dưới đây là phần tổng hợp kiến thức trọng tâm và lời giải chi tiết, chuẩn xác từng câu hỏi trong sách giáo khoa để các em dễ dàng học tập và hoàn thành bài ghi.
I. Kiến thức trọng tâm cần nhớ
Để trả lời tốt các câu hỏi, các em cần ghi nhớ các điểm chính sau:
- Vị trí địa lí: Việt Nam nằm ở bán đảo Đông Dương, thuộc khu vực Đông Nam Á. Trên đất liền, nước ta tiếp giáp với Trung Quốc, Lào và Cam-pu-chia. Phần biển tiếp giáp với Biển Đông.
- Hình dạng và diện tích lãnh thổ: Phần đất liền có hình dạng hẹp ngang và kéo dài theo chiều bắc – nam, đường bờ biển hình chữ S. Diện tích phần đất liền khoảng 331 000 km².
- Các bộ phận cấu thành lãnh thổ: Lãnh thổ Việt Nam là một khối thống nhất và toàn vẹn, bao gồm vùng đất (đất liền và các đảo, quần đảo), vùng biển (thuộc Biển Đông, có hai quần đảo lớn là Hoàng Sa và Trường Sa) và vùng trời.
- Đơn vị hành chính: Nước ta hiện có 63 tỉnh và thành phố trực thuộc Trung ương. Thủ đô của nước Việt Nam là Hà Nội.
II. Hướng dẫn trả lời câu hỏi phần Khám phá
1. Vị trí địa lí và đặc điểm lãnh thổ
Câu hỏi: Quan sát hình 2 (Bản đồ Địa lí tự nhiên Việt Nam) trong SGK và đọc thông tin, em hãy nêu vị trí địa lí của Việt Nam và đặc điểm nổi bật của lãnh thổ nước ta.
Trả lời chi tiết:
- Vị trí địa lí: Việt Nam nằm ở khu vực Đông Nam Á, thuộc bán đảo Đông Dương. Phía bắc giáp Trung Quốc, phía tây giáp Lào và Cam-pu-chia, phía đông và phía nam giáp Biển Đông.
- Đặc điểm lãnh thổ: Lãnh thổ Việt Nam bao gồm ba bộ phận chính: Vùng đất có diện tích khoảng 331 000 km²; Vùng biển rộng lớn thuộc Biển Đông với hàng nghìn hòn đảo lớn nhỏ và hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa; Vùng trời là khoảng không gian bao trùm lên vùng đất và vùng biển. Phần đất liền có dạng hẹp ngang, kéo dài theo hướng bắc – nam, đường bờ biển dài khoảng 3 260 km hình chữ S.
2. Các đơn vị hành chính
Câu hỏi: Quan sát hình 3 (Bản đồ hành chính Việt Nam) trong SGK, em hãy nêu số lượng tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và chỉ ra vị trí của Thủ đô Hà Nội.
Trả lời chi tiết:
- Số lượng đơn vị hành chính: Hiện nay, Việt Nam có tất cả 63 tỉnh và thành phố trực thuộc Trung ương (trong đó có 5 thành phố trực thuộc Trung ương là Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng, Thành phố Hồ Chí Minh, Cần Thơ).
- Vị trí Thủ đô Hà Nội: Hà Nội nằm ở trung tâm Đồng bằng Bắc Bộ, thuộc vùng Bắc Bộ, giáp với các tỉnh như Thái Nguyên, Vĩnh Phúc, Bắc Giang, Bắc Ninh, Hưng Yên, Hà Nam, Hòa Bình, Phú Thọ.
III. Hướng dẫn giải phần Luyện tập (Trang SGK)
Luyện tập 1: Hoàn thành bảng thông tin
Đề bài: Hãy hoàn thành sơ đồ hoặc bảng về các bộ phận hợp thành lãnh thổ Việt Nam.
Trả lời chi tiết:
Các bộ phận cấu thành lãnh thổ Việt Nam gồm 3 bộ phận:
- Vùng đất: Bao gồm phần đất liền rộng khoảng 331 000 km² và toàn bộ các đảo, quần đảo trên biển (như quần đảo Hoàng Sa, quần đảo Trường Sa, đảo Phú Quốc, Cát Bà,…).
- Vùng biển: Thuộc Biển Đông, có diện tích rộng gấp nhiều lần phần đất liền (khoảng 1 triệu km²), bao gồm các vùng nội thủy, lãnh hải, vùng tiếp giáp lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa.
- Vùng trời: Là khoảng không gian bao trùm lên toàn bộ vùng đất và vùng biển của Việt Nam.
Luyện tập 2: Ảnh hưởng của vị trí địa lí
Đề bài: Vị trí địa lí mang lại những thuận lợi gì cho tự nhiên và hoạt động sản xuất ở nước ta?
Trả lời chi tiết:
- Đối với tự nhiên: Tạo cho nước ta có thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa, xanh tươi, giàu sức sống; có nguồn tài nguyên khoáng sản và sinh vật phong phú; thiên nhiên phân hóa đa dạng.
- Đối với hoạt động sản xuất và kinh tế: Giúp Việt Nam dễ dàng giao lưu, hợp tác kinh tế, thương mại, văn hóa với các nước trong khu vực Đông Nam Á và trên thế giới bằng cả đường bộ, đường biển, đường hàng không và đường sắt.
IV. Hướng dẫn giải phần Vận dụng (Trang SGK)
Đề bài: Hãy tìm hiểu và giới thiệu ngắn gọn về tỉnh hoặc thành phố trực thuộc Trung ương nơi em đang sống (hoặc Thủ đô Hà Nội).
Bài mẫu tham khảo (Dành cho học sinh sống tại Thủ đô Hà Nội):
Thủ đô Hà Nội là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa và khoa học kĩ thuật lớn của cả nước. Hà Nội nằm ở trung tâm vùng Đồng bằng sông Hồng. Thành phố có lịch sử lâu đời với tên gọi ngàn năm văn hiến (Thăng Long – Hà Nội). Nơi đây có nhiều danh lam thắng cảnh và di tích lịch sử nổi tiếng như: Hồ Hoàn Kiếm, Quảng trường Ba Đình, Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, Văn Miếu – Quốc Tử Giám. Hà Nội là niềm tự hào của mỗi người dân Việt Nam.
Bài mẫu tham khảo (Dành cho học sinh ở các tỉnh/thành khác – Ví dụ: Thành phố Đà Nẵng):
Thành phố Đà Nẵng là một trong 5 thành phố trực thuộc Trung ương của nước ta, nằm ở khu vực Nam Trung Bộ. Đà Nẵng có vị trí địa lí vô cùng quan trọng, vừa có núi, vừa có biển rộng lớn. Thành phố nổi tiếng với nhiều cảnh đẹp như Bán đảo Sơn Trà, Nงũ Hành Sơn, Bà Nà Hills và những cây cầu độc đáo bắc qua sông Hàn. Đà Nẵng đang ngày càng phát triển hiện đại và là một thành phố đáng sống của Việt Nam.
V. Bài tập củng cố kiến thức (Tự luyện)
Các em hãy thử sức làm câu hỏi trắc nghiệm ngắn sau để kiểm tra lại kiến thức nhé:
Câu 1: Đường bờ biển của Việt Nam có hình dạng giống chữ cái nào?
A. Chữ S B. Chữ C C. Chữ L D. Chữ V
Đáp án đúng: A. Chữ S
Câu 2: Hai quần đảo xa bờ thuộc chủ quyền của Việt Nam ở Biển Đông là gì?
A. Côn Đảo và Phú Quốc
B. Hoàng Sa và Trường Sa
C. Cô Tô và Cát Bà
D. Lý Sơn và Phú Quý
Đáp án đúng: B. Hoàng Sa và Trường Sa
Thầy/Cô chúc các em luôn học tập tốt, thêm yêu quê hương đất nước qua từng bài học Lịch sử và Địa lý! Nếu có vướng mắc nào, các em hãy xem lại kỹ lời giải ở trên nhé.